hósdagur 12. oktober 2006síða 6

6 Nr. 197 - 12. oktober 2006 tíðindi Skaðanevndin farin til verka Hvussu kundi tað henda? Hetta er stóri spurningurin, nú roykurin hevur lagt seg yvir útbrenda vrakið av BAe 146 hjá Atlantic Airways. Norska skaðanevndin er farin til verka. Flogvanlukka Rigmor Dam Rigmor@sosialurin.fo Talan er um eina stóra av­­ bjóðing hjá skaðanevndini, sum skal finna orsøkina til flogvanlukkuna á Stord, ið kravdi fýra mannalív. Og tað ger ikki uppgávuna lættari, at flogfarið er illa farið av eldi. Fyri norska blaðnum Dagbladet.no. greið­ir ovasti verkfrøð­ing­ urin í norsku skaðanevnd­ ini, Kåre Halvorsen, frá um mannagongdirnar í slíkum málum. – Tað snýr seg um, at halda øllum møguleikum opnum, og at vera til reiðar at melda skjótt og greitt, sigur Halvorsen við Dagbladet.no. Soleiðis arbeiðir skaðanevndin: – Skaðanevndin metir um vanlukkuna, í mun til hvat slag av flogfari talan er um og skipanir tess. Atlantic Airways flogfarið var av slagnum BAe 146, og er hetta eitt flogfar, sum í útgangsstøðinum er væl egnað til at lenda á stuttum banum. Í mun til onnur flogfør, hevur tað ongan motor, sum stuðlar upp­ undir, tá tað skal steðga, og tí hevur tað stóran týdning, at flogfarið hevur góðar aerodynamiskar og meka­n­ iskar bremsur. – Hetta fara vit at kanna gjølla, og vit vóna, at svarti kassin og ferðmátarin kunnu geva okkum okkurt svar, sigur Kåre Halvor­ sen. Svarti kassin funnin Svarti kassin varð funnin nærhendis halanum á vrakinum og er sendur til kanningar í London. Ferð­ mátarin kann geva svar uppá, um skipanirnar á flogfarinum riggaðu, sum tær eiga og møguliga, hvat flogskipararnir gjørdu. Ferðmátarin vísir millum annað broytingar í ferðini, hydrauliktrýst, spoilarnir, luftbremsur og um flaps­ arnir eru settir til, greiðir Kåre Halvorsen frá. Svarti kassin skrásetir alla samrøður millum flog­ skiparar og flogovastan. – Tað skal nógv til, áðr­ enn ferðmátarin og svarti kassin taka skaða. Teir tola hita upp í 1100 stig í ein hálvan tíma, og eitt trýst á fleir 1000 G. Og halin, har boksirnar vórðu funnar, er ikki brendur, sigur Halvor­ sen. Svarti kassin verður helst avgerandi fyri at staðfesta vanlukkuna í Stord. Av tí at stórir partar av vrakinum eru útbrendir, er ómetaliga torført at gera tekniskar kanningar. – Í útbrendum vrakum er tað torført at fara inn í stýrihúsið at kanna allar innstillingar og gerðir. Flestu skipanir, so sum bremsur og undirstell, eru ofta illa farin av øllum hitanum, sigur Halvorsen. Trupulleikar fyrr Báðir flogskipararnir yvir­ livdu vanlukkuna, og tí kann skaðanevndin inn­ heinta týðandi upplýsingar frá teimum. Skaðanevndin fer sjálvsagt eisini at av­­ hoyra øll ferðafólkini. Ein røð av løgnum hend­ ingum hava verið við BAe 146, har eiturgass er likið úr motorinum og út í kabinuna og í stýrihúsið. Gassið hevur tá heilt ella partvíst doyvt flogskiparar og flogternur. Dagbladet. no hevur havt eina um­­fat­ andi greinarøð, har fokus varð sett á málið um eitur­ gass í kabinu og stýr­húsi. Táverandi virkandi leiðarin fyri skaðnevndina, Grete Myhre, at hetta eisini fer at verða kannað í sam­bandi við vanlukkuna í Stord.. – Vit fara at gera kann­ ingar um eitrandi gass, eis­ ini hóast vit fáa aðrar or­ søkir eru sannlíkar. Her kann vera talan um eina aftanfyriliggjandi orsøk. Blóðroyndir verða tiknar av teimum, sum vóru um­ boð, og royndir fara eisini at verða tiknar av vrakinum, sigur Grete Myhre við Dagbladet.no. Seks persónar frá skaða­ nevnindini arbeiða á van­ lukkustaðnum, og fáa teir hjálp frá tveimum bretsk­ um havaríserfrøðingum, sum hava serligt innlit í júst hesum slagnum av flog­ førum. Eisini koma umboð fyri British Aerospace til Stord. Frágreiðingin kemur um nakrar vikur Ferðmátarin og upptøkutólið í vanlukkuflogfarinum verða kannað í Bretlandi í morgin, men frágreiðingin um orsøkina til vanlukkuna kemur ikki enn. Flogvanlukka Árni Joensen: fartekst@mail.dk – Tað fer at taka drúgva tíð at fáa greiði á, hví flogfar­ið hjá Atlantsflogi fór út av breytini á Stord. Eg kann siga nakrar vikur, men tað kann væl vísa seg at taka uppaftur meiri tíð, sigur kann­ingarleiðarin hjá norsku skaðanmevndini, Birger Andreas Bull, við Stavanger Aaftenblad. Tvinnar orsøkir Síðani vanlukkudagin hava serfrøðingar hjá skaða­ nevnd­ini kannað sjálvan fløgvøllin og leivdirnar av tí uppkolaða flogfarinum. Á vøllinum hava teir mill­ um annað kannað bremsu­ sporini hjá flogfarinum, og tey hava avdúkað, at flog­ farið ók eftir liðini, áðrenn tað fór útav. Tað kunnu teir staðfesta, tí sporini vísa, at vinstra hjól undir stýri­ húsinum var vinstrumegin vinstra hjól á vinstra vongi. Sostatt er greitt, at flogfarið fór akandi eftir høgru lið, áðrenn tað fór av breytini. Serfrøðingarnir siga, at hetta kann hava tvinnar orsøkir. Onnur er, at brems­ urnar í aðrari síðuni virk­ aðu ikki, og at flogfarið tí fór eftir aðrari liðini, men tað kann eisini hugsast, at flogskiparin royndi at snara flogfarinum til vinstru fyri at forða fyri, at tað skuldi fara útav. – Allir møguleikar eru opnir, og vit eru ikki kom­ nir so langt, at vit kunnu byrja at gera nakra niður­ støðu enn, sigur Birger Andreas Bull. Hann leggur tó afturat, at skuldi tað hent, at kanningarnar av­­ dúka okkurt, sum kann vera til ampa fyri trygdina á øðrum flogvallum, verða avv arðandi myndugleikar kunnaðir um tað beinan­ vegin. Bretska hjálp Flogførini hjá Atlantsflogi eru bretsk. Einki tílíkt flogfar er í Noregi, og tí hevur norska skaðanevndin útvegað sær serkøna hjálp frá bretsku skaðanevndini í sambandi við kanning­ar­ nar. Tveir bretskir serfrøð­ ingar komu til Stord longu vanlukkudagin, og teir eru har enn. – Vit hava eitt sera gott samstarv. Teir bretsku ser­ frøðingarnir hava flogið við sama flogfari sum tað, ið fór útav, og teir hava fleiri flogfør av hesum slagnum. Teir kunnu tí svara nógvum spurningum, sigur Birger Andreas Bull við Stavanger Aftenblad. Ferðmátarin og upp­tøku­ tólið úr vanlukku­flog­fari­ num vórðu send til Bret­ lands í gjár og skulu kann­ ast í morgin. Skaðanevndin er farin til verka, og tað ger ikki uppgávuna lættari, at flogfarið er illa farið av eldi. Aker Kværner leggur stóran dent á trygdina, og tað bleiv eisini gjørt, tá felagið gjørdi av at brúka Atlantsflog at flyta arbeiðsfólk, sigur aðalstjórin. Síðani vanlukkuna á Stord hava talsmenn hjá oljuarbeiðsmonnun­­um kært seg um, at teir hava ikki álit á flogførunum hjá Atlantsflogi, og at ov lítil dentur verður lagdur á trygdina. Men hetta er ikki so, skrivar aðalstjóri teirra í einum brævi til síni starvsfólk. – Lat meg siga tað greitt og týðiliga: Vit góð­ taka ongar neyð­semjur, tá tað snýr seg um trygd­ ina. Okkara fólk flúgva allastaðni kring heimin, og vit vissa okkum um, at bæði feløgini og flog­ førini eru eru trygg, skriv­ ar Martinius Bran­dal í brævinum til starvsfólkini hjá Aker Kværner. Hann leggur afturat, at Aker Kværner hevur havt samband við donsku og norsku loftferðslumyndu gleikarnar og Atlantsflog og fingið vissu fyri, at tað er trygt at flúgva við felagnum og tess flog­ førum. Martinius Brandal skriv­­ar eisini í brævinum, at Aker Kværner legði stóran dent á trygdina, tá felagið upprunaliga gjør­ di sáttmála við Atlants­ flog um at flyta arbeiðs­ fólk fyri seg. Flogførini eru trygg