týsdagur 17. oktober 2006síða 6

6 Nr. 200 - 17. oktober 2006 tíðindi Skulu velja heim Tey gomlu í Danmark skulu fáa betri møguleikar at velja, um tey vilja fara á eitt alment ella eitt privat ellisheim. Tað er kommunan hjá tí einstaka, sum ger av, um eitt fólk kann fara á privat ellisheim, men av tí at kommunurnar reka tey almennu ellisheimini, aftra tær seg við at gera tað. Nú ætlar almannamálaráðharrin at broyta lógina, so tey gomlu fáa rætt til at velja, um tey vilja fara á eitt alment ella á eitt privat ellisheim. Sjúkir í skúla Tey seinastu árini hava norskir lærarar fingið meiri at gera enn fyrr, og tað hevur gjørt, at teir javnan liggja sjúkir við hús. Men sambært skúlastjórafelagnum í Hordalandi eru lærararnir ov sjáldan við hús vegna sjúku. Orsøkin er sambært felagnum, at lærararnir kenna seg noyddar at fara í skúla, sjálvt um teir eru sjúkir, tí skúlaverkið hevur alt ov fáar vikarar. Eisini halda lærararnir, at teir svíkja næmingarnar, fara teir ikki í skúla. Operan ”Í Óða­mans­ garði” gevur nú endurljóð í út­lends­k­ ari pressu. M.a. hava báð­ir teir donsku mið­lar­nir Danmarks Radio og Politiken gjørt rætt iliga fitt burt­ur úr operuni MENTAN Theodor E. D. Olsen theodor@sosialurin.fo  Við yvirskriftini ”Melo­dra­ ma uden staffage” gevur Pol­i­tik­en ”Í Óðamansgarði” 4 av 6 hjørtum í mán­a­dags­ út­gáv­uni. Í ummælinum verð­ur malið eitt sindur um øll lombini í Havn og gras­ grøn­ar líðir, men tá um­mæl­ a­r­in aftur setur kikar­an á fram­før­sluna, er hann sum heild sera jaligur. Ser­liga fáa sjónleikararnir rós. Hans Tórgarð fyri sítt spæl sum ”sensitiv og diskret som den følsomme dreng”, og Gunnvá Zachariasen fær m. a. skotsmálið ”barsk og nøjagtig”. Um­mæl­ ar­in vónar, at operan leggur leiðina fram við operahúsinum í Keyp­man­ na­havn. Sunleif og Verdi Í sendingini Operanyt á P2 í danska útvarpinum leyg­ar­ dag­in varð bróðurparturin av tíðini brúktur til føroysku oper­una hjá Sunleif Ras­mus­ sen. Av øðrum tónaskøldum í sendingini kunnu nevnast Ver­di, og tað sigur kanska ikki so lítið. Eisini her var eitt sindur av tí ”etniska” tikið fram, sum ikki hevði nakað bein­ leið­is við tónleik at gera. M. a. ótu tey turran fisk í útvarpsstovuni. Men annars var drúgv re­port­aga úr Føroyum, har tey m. a. prátaðu við Sunleif Ras­mus­ sen, Dánial Hoydal, Andrass Ol­s­en, Zacharias Heinesen um­framt útlendskar opera­ um­mæl­a­r­ar, ið vóru komnir til Føroya í sambandi við frum­fram­før­s­l­una. Operan hoyrist aftur í út­lends­k­um fjølmiðlum Tunnilin ímillum Hvalba og Tvøroyri er so vánaligur, at er ein stórur trupulleiki fyri kappingarførið hjá flakavirkinum í Hvalba Fiskivinna Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tunnlin ímillum Hvalba og Tvøroyri er so vánaligur, at hann er ein stórur tru­ pu­l­leiki fyri flakavirkið í Hval­ba. Tað vóru fólk aftanfyri Delta Seafod á Tvøroyri, sum fyri einum ári síðani lótu flakavirkið í Hvalba upp­aft­ur, eftir at tað hevði stað­ið stongt eina tíð. Men vánaligi tunnilin í­mill­­um Hvalba og Tvøroyri før­ir við sær, at flakavirkið í Hvalba hevur munandi verri treytir at virka undir enn hini flakavirkini í land­ in­um. Tunnilin er so lágur, at nógvir lastbilar og treylarar fáa ikki koyrt ígjøgnum hann. Tí er neyðugt at hava ser­ bygd­ar lastbilar til at flyta fisk til og frá virkinum. Hetta eru bilar, sum eru lækk­að­ir fyri at passa í­gjøg­ n­um tunnilin. - Tað merkir, at hvørja ferð, fiskur skal flytast til vir­k­i­ð í Hvalba og hvørja ferð virkið í Hvalba skal av­skipa virkaðan fisk, er tí neyð­­ugt at umskipa fiskin frá einum lastbili í annan, sig­ur Ólavur Bjarkhamar, stjóri í TG-Seafood sum hev­ur flakavirkið í Hvalba. Kostar 400.000 krónur eyka Hann sigur, at hetta hetta før­ir nógv eyka arbeiði við sær, sum onnur virki í land­ in­um ikki hava - Tað stendst so nógv eyka arbeiði av hesum um­skip­ing­um, at tað kostar flak­a­virk­in­um í Hvalba ein­ ar 400.000 krónur um árið í eyka útreiðslum, sum onnur virki í landinum ikki hava. At hava eina eyka út­reiðslu upp á 400.000 krón­ur, er ein heilt stórur trup­ul­leiki hjá einum fiska­ virki, tí í hesi vinnuni er av­lop­ið ógvuliga lítið fram­ man­und­an. Stjórin á Delta Seafood sig­ur, hvørja ferð, tey keypa fisk aðrastaðni, má fiskurin um­skip­ast í serbygdan last­ bil, áðrenn hann sleppur í­gjøg­n­um Hvalbiartunnilin til flakavirkið. Og hvørja ferð virkið skal avskipa fiskin aftur, má hann aftur fyrst upp í ein serbygdan lastbil og síð­ ani aftur umskipast í treyl­ar­ ar til Norrønu. Tað sama er, tá ið fiskur verð­ur avreiddur í Hvalba og skal flytast á Delta ella á onnur virki í Føroyum at verða virkaður - Eitt er, at alt hetta eyka arbeiði førir nógvar út­reiðs­ l­ur við sær, sum onnur virki ikki hava. Men eitt heilt ann­ að er, at køliketan verður brot­in, tá ið fiskurin verður um­skipað­ur og tað er stak ó­hepp­ið fyri dygdina. Hetta før­ir eisini til seinkingar og júst tíðin hevur stóran týdning, tá ið arbeitt verður við feskum fløkum. Av tí, at bilarnir eru lækk­ að­ir, taka teir eisini minni enn aðrir bilar og tað førir eis­ini til eyka útreiðslur. Ólavur Bjarkhamar sigur, at teir eru eisini avskornir frá at bjóða koyringina við fiski til og frá virkinum, út, tí tað krevur, at flut­n­ing­s­ fyri­­tøk­an hevur ein ser­bygd­ an bil og tað hava tær ikki. Ikki ómøguligt- men tungt og dýrt Hann sigur, at tað er rætt­i­ liga nógv samstarv ímillum flak­a­virk­ið í Hvalba og virk­ ið hjá Delta á Tvøroyri. Tað førir við sær, at at tað eru rættiliga stórar nøgd­ir av fiski, sum verða flutt­ar ímillum Tvøroyri og Hval­ ba. Líka torført er tað, tá ið frystur fiskur skal av­skip­ ast. - Frystiframleiðslan verð­ ur útflutt við Eimskip í bing­ j­um sum fara beinleiðis til við­skifta­fólk­ini í Evropa. Men bingjurnar sleppa held­ur ikki til Hvalbiar og tí er neyðugt at flyta frysti­plat­tar­nar leysar upp til Delta á Tvøroyri, har teir verða fyltir í bingjur til av­skip­ing­ar. Ólavur Bjarkhamar sigur, at hóast hetta førir stórar eyka útreiðslur og nógvar trup­ul­leik­ar við sær, er tað ikki so, at tað ómøguligt at ar­beiða í Hvalba. - Tað er tað ikki, men tað er munandi tyngri og dýrari at hava virkið í Hvalba enn tað er aðrastaðni við tí ván­ a­liga og ótíðarhóskandi tun­ lin­um, sum nú er ímillum Hval­ba og Tvøroyri. Tí heldur hann, at tað hev­ur rættiliga stóran týd­n­ ing, at tunnilin verður dag­ førd­ur, so at vinnan í Hval­ ba fær betri umstøður at ar­beiða undir. Og, hvønn týdning, tað hev­ur, nýtist ongum at ivast í. Flak­avirkið í Hvalba tekur í­móti einum 4000 tonsum av fiski í ár. Og tá ið tann ván­a­ligi tunnilin kostar virk­in­um 400.000 krónur um árið í eykaútreiðslum, er skjótt at rokna út, at tað kostar virkinum 10 oyru í eyka útreiðslum fyri hvørt kilo, at tunnilin er so ó­tíð­ ar­hós­k­andi, at vanligir bilar ikki passa ígjøgnum hann. Noyðast at betala 400.000 um árið fyri at hava arbeiði í Hvalba - Tað er ikki heilt ómøguligt, men tað er sera dýrt og sera torført at hava flakavirki í Hvalba, tí tunnilin upp á Tvøroyri er so ótíðarhóskandi, at nógvir lastbilar og treylarar ikki sleppa ígjøgnum hann, sigur Ólavur Bjarkhamar, stjóri í TG Seafood í Hvalba