týsdagur 17. oktober 2006síða 22

22 Nr. 200 - 17. oktober 2006 vinnusíðurnar Útflutningsmet í Kina Hóast tað enn eru tríggir mánaðir eftir av árinum, so hevur útflutningurin úr Kina longu sett met. Sammett við september mánað í fjør, vaks útflutningurin við 31%. Stóru útflutningtølini betra sjálvandi eisini um handilsjavnan, sum fyrstu níggju mánaðirnar hevur verið positivur við 654 mia kr. Ein gongd, sum hevur fingið fleiri útlendskar politikkarar at finnast at kinverjum, tí teir meta hesar halda kursinum á sínum gjaldoyra á alt ov lágum støði. Sjálvnøgdir stjórar Ein amerikonsk kanning vísir, at flestu stjórarnir eru av teirri fatan, at tað gongst væl hjá teimum í starvi sínum. Hinvegin vísir sama kanning, at starvsfólkini undir stjórunum langt í frá hava somu fatan. 92% av stjórunum hildu seg annars gera eitt “fantastiska gott” ella “sera gott” arbeiði. “Fantastiskt” var tó ikki tað, sum starvsfólkini nýttu, men 67% søgdu hóast alt, at stjórin gjørdi eitt gott arbeiði. 23% hildu, at arbeiði var á eini leið, meðan seinastu 10% hildu, at stjórin gjørdi eitt vánaligt arbeiði. Peningarrensl og íløgur hava stóran týdning í okkara samfelagsskipanum. Vit síggja javnan, at lond og økir í londum stríðast fyri at vekja áhugan hjá váðafúsum kapitali, fyri at fáa íløgur og dynamikk í vinnuna. Føroyar hava í nógvar mátar ligið avbyrgdar frá heimsmeldrinum, men so er ikki longur. Vit alnetissambandi ber eins væl til at sita í Føroyum sum í Berlin og arbeiða við virðisbrøvum. Kunningartøknin gevur okkum ikki bert møguleikan mekanisk at handla, men eisini nógv betri møguleikar fyri innliti og vitan Virðisbrøv Bogi Eliasen cand.scient.pol Í Føroyum hevur ikki verið siðvenja at gera íløgur í t.d. partarbrøv í størri mun. Vit hava ikki havt egnan virðisbrævamarknað og sum lítið land hava vit ikki havt nógv virkir, ið hava havt eina hóskandi stødd til t.d. virðisbrævamarknaðin í Keypmannahavn. Vit hava nú fingið okkara egna virðisbrævamarknað, VMF. Vit hava fingið til­knýti til íslendska virðis­bræva­ marknaðin og nú í farnu viku fór fyrsta føroyska felagið á virðisbrævamarknaðin í Keypmannahavn. Nevnliga Atlantic Petroleum. Váðafýsni Tað at fáa virkir á virðis­ brøv kann verða gott í ein­ um samfelagi, tí tað gevur virkjum atgongd til váða­ fúsan kapital og vanliga borgaranum møguleika at seta pening í virksemi fyri at vinna pening við uppsparingini. Á hesum øki hava Føroyar verið aftarlaga og eru tað enn. Vit hoyra tó javnan, at føroyingurin er farin at seta meiri pening í virðisbrøv, men Føroyar er ikki eitt samfelag har borgarin brúka orku uppá virðisbrøv. Vit hava verið ov langt burturi frá virðisbrævamarknaðunum. At arbeiða við virðis­brøv­ um krevur eisini arbeiði at fylgja við vinnugreinum, virkjum og rákum og tað er í dag møguligt umvegis kunningartøknina. Hugburður At fáa Føroyar, sum sam­ felag, at leggja størri íløgur í virðisbrøv, krevur eisini eina hugburðsbroyting. At fólk váða við tí endamáli at vinna meiri, enn um pen­ ingurin var á bók. Men tað krevur kanska eisini, at eitt virki skarar framúr og hevur leiklutin sum jarnbrotið. Og tað er mikið møguligt at Atlantic Petroleum er jarnbrotið. Vit síggja, at føroyski íløguhugurin er byrjaður, men enn manglar eitt fokus sum fær vanliga føroyingin at hugsa um virðisbrøv. Atlantic Petroleum Atlantic Petroleum hevur klárað seg væl sum felag og hevur eisini víst vegin við partabrøvum, sum nú hevur vaksið so mikið um felagið, at tað nú er á norðulendska virðisbrævamarknaðinum. Men tað er eisini søgan um eitt samtak, har fleiri føroyskir íleggjarar standa saman um at fáa eitt føroyskt oljufelag. Vit kunnu nú ímynda okkum, at størri áhugi verður fyri virðisbrøvum í Føroyum og at fólk fara at hava størri áhuga at fylgja við gongdini, Bæði tí talan er um eitt føroyskt virki og tí nógvir føroyingar hava pening í Atlantic Petroleum. Og tað ber kanska eisini við sær, at fjølmiðlarnir fara at leggja størri dent á virðisbrævamarknaðir. VMF Eitt av endamálunum við føroyska virðisbræva­ marknaðinum var at fáa íløgukapital til Føroya, sum kann verða við til at menna føroysk virkir, serliga á økjum har tørvurin á arbeiðskapitali er stórur. Eisini er tað uppsparingin í eftirlønir, sum eins væl kann verða íløgur í Føroyum, sum aðrar staðni, og hetta kann verða við til at skapa ein bygna, sum fær til vega kapital til føroyska vinnulívið. Støddin á før­ oysku virkjunum ger eisini, at tørvur er á einum minni virðisbrævamarknaði sum, t.d. VMF. Fyrimunurin er eisini, at vanligi borgarin kann gera íløgur og fáa vinning og harvið eisini setir seg inn í fíggjar- og vinnuviðurskifti. Vinnarin Tað er sera jaligt, at eitt felag sum Atlantic Petroleum støðugt hevur ment seg og nú er á norðurlendska virðisbrævamarknaðinum. Felagið gjørdi jú ikki minnið enn at verða vinnarin í virðisvøkstri í gjár og tað kundi víst á, at felagið hevur gott orð á sær. At verða á virðisbrævamarknaði krevur eisini og eftir­spurn­ ingurin eftir parta­brøvunum er spegilsmyndin av áhug­ anum í felagnum. Markleyst Vit tosa nógv um alheims­ gerð. Ein partur av henni er markleysi kapitalurin. Og partur av honum er íløgur og handil við virðisbrøvum. Føroyar eru ikki longur ein fjarskotin blettur á heimskortinum, men liggja mitt í Norðuratlantshavi. Neyðuga innlitið og vit­ anin ber í dag til at fáa umvegis kunningartøknina, umframt at vit hava okkara egna Virðisbrævamarkna. Tað, sum nú manglar, er íløgumentan. Hinvegin so skal tað eisini gerast við ansni og tolsemi, tí tað er váði knýttur at íløgum. Atlantic Petroleum slóðar fyri Alt fleiri kvinnuligir íverksetarar í Danmark Dreymurin um at vera stjóri í egnum virki, fyllir alt meira í hugaheiminum hjá lesandi kvinnum í Danmark. Vinnulív Rigmor dam Rigmor@sosialurin.fo Meðan parturin av øll­ um lesandi á lærdum háskúla í Danmark, ið stovnar egið virki, bert er vaksin út 9,2 prosentum upp í 9,5 prosent, frá 2004 til 2006, sær talið væl øðrvísi út, um hugt verður eftir teimum kvinnuligu lesandi. Har er parturin av kvinniligum íverksetarum nevniliga vaksið úr 17,8 prosentum í 2004 upp í 39,6 prosent í 2005, stendur at lesa inni á heimasíðuni hjá javnstøðunevndini www.javnratt.fo. Samstundis er meiri enn helmingurin av teim­ um lesandi, sum ætla at stovna egið virki, kvinn­ ur. - Orsøkin er eitt nú vaks­andi áhugi í al­ menna rúminum fyri kvinnu­ligum íverk­ set­ar­um, sigur Helle Neer­­gaard, lektari við Handilsháskúlan í År­hus við sergrein um kvinnu­ ligar íverksetarar. - Tað hevur havt eina positiva ávirkan, at fjøl­ miðlarnir í størri mun hava áhuga fyri kvinnuligum íverksetarum. Haraftrat verða eisini fleiri skeið hildin um íverksetan í lestrartíðini, sigur hon. www.javnratt.fo Við at fara á børsina í Keypmannahavn hevur Atlantic Petroleum tikið eitt stórt stig uppeftir. Og talan kann eisini vera um eitt stig, sum veruliga kann vera við til at broyta føroyska íløguhugburðin Mynd: Símun J. Hansen