týsdagur 16. januar 2001síða 5

Nr. 10 - 16. januar 2001 9 8 Nr. 10 - 16. januar 2001 –Eg skilji væl, at olju- havnin ikki varð løgd á Drelnesi. Eg rokni eisini við, at Lands- stýrið hevur roynt at ávirka oljufeløgini til ikki at leggja olju- havnina á Drelnesi, tí tað hevði komið landsstýrinum í álvarsligar trupul- leikar sigur Jákup Joensen í Lopra ÚTGERÐARHAVN Áki Bertholdsen – Hevði Oljuhavnin verðið løgd á Drelnesi, hevði tað sett Landsstýrið í eina ómøguliga støðu. Jákup Joensen í Lopra skilir væl, at oljufeløgini hava gjørt av, at oljuhavnin ikki skal verða á Drelnesi. Hann sigur, at Drelnes er jú samferðsluhavnin í Suð- uroynni, og tað var hana, sum ætlanin var var gera til oljuhavn. – Bleiv oljuhavnin løgd á Drelnesi, hevði Landsstýrið tískil verðið noytt til at útvega eina nýggja sam- ferðsluhavn í Suðuroynni. Tað hevði ført til stórar útreiðslur fyri landskassan- útreiðslur, sum Landsstýrið hevði verðið noytt til at út- vega uppá lutfalsliga stutta tíð. Tvøroyrar Kommuna hevur ikki ráð til at byggja eina nýggja samferðslu- havn og tí er hetta ein útreiðsla, sum landskassin heilt einfalt ikki hevði sloppið undan. – Samstundis vita vit, at bæði vestminningar og lor- víkingar hava sett Lands- stýrinum krøv um at gjalda meiri av teirra samferðslu- havnum. – Havði Landsstýrið so bygt eina nýggja sam- ferðsluhavn í Suðuroy, hevði tað heldur ikki slopp- ið undan at játta meiri pen- ing til havnirnar í Lorvík og í Vestmanna. – So alt í alt hevði tað komið Landsstýrinum í álvarsamar trupulleikar, sum høvdu kostað lands- kassanum so nógv, at tað er ilt at meta um tað nú. Umframt sjálva útreiðsl- una, hevði hetta eisini koll- rent tær ætlanir, sum lands- stýrið hevur um útbygg- ingar í hesum landi tey næstu árini. Avgerð er tikin um at Landskassin skal ikki brúka meiri enn 150-200 milliónir um árið til verk- løg. Ein nýggj samferðslu- havn á Drelnesi hevði tískil tømt tað játtanina, so at tað ikki hevði verið pláss fyri øðrum útbyggingum. Jákup í Lopra ivast ikki í, at Landsstýrið hevur tikið alt hetta í sínum metingum av, hvar oljuhavnin liggur best fyri. Og hann heldur, at tað er logiskt, at Lands- stýrið ikki vil hava útgerð- arstøðina á Drelnesi, tá ið tað eru onnur støð í land- inum, har havnin kann verða, uttan at tað kostar landskassanum eina krónur. – Eg ivist heldur ikki í, at undirhonds hevur Lands- stýrið havt ein fingur við í spælinum og sagt sína áskoðan fyri oljufeløgun- um, hvar oljuhavnin helst ikki skal vera. – Alt hetta málið snýr seg sostatt um at forða fyri, at landsstýrið kemur í trupul- leikar av siglingini hjá Strandferðsluni. Settu fót fyri sær sjálvum Tí Jákup Joensen, at Nord- serv, sum ætlaði at gera eina oljuhavn í Suðuroy, í veruleikanum setti fót fyri sær sjálvum við at vísa á Drelnes. Jákup Joensen sigur, at einaferð hann var í Dan- mark, var hann inni hjá Danbor Service í Esbjerg og fann Steen Hansen, sum skuldi vera stjóri fyri oljuhavnini á Drelnesi. – Eg greiddi honum frá, at eg helt tað vera eina skeivt mett , tá ið Tvøroyrar Kommuna helt, at tað uttan víðari kundi taka Drelnes til Oljuhavn. – Eg spurdi hann tí, um tað ikki hevði verið skila- betri um ikki Tvøroyri og Vág løgdu saman í eina sterka eind ímóti mistaðar- økinum og gjørdu eina felags ætlan um oljuhavn í Suðuroynni. Alt tað veld- uga havnaøki í Vági kundi so verðið brúkt til oljuhavn, ímeðan øll umsiting kundi verið á Tvøroyri. Jákup Joensen sigur, at hann var bilsin, tá ið Steen Hansen segði, at hann ongantíð hevði verið í Vági. –Eg skilti eisini á honum, at tað var ongin áhugi at fáa Vág upp í. – Nú hevðu hann so í samrøðu við Sosialin sagt, at hann vil ikki avvísa, at teir høvdu verið betri fyri, um teir eisini høvdu havt Vág at vísa á til oljuhavn. Men nú er “løbet kørt” sum hann eisini sjálvur tekur til. Hvønn týdning oljuvinn- an hevði havt, um hon kom til Suðuroynna, vil hann ikki meta um. Ei heldur, hvørjar avleiðingar, tað fer at fáa, at hon ikki kemur. Oljuhavn í Suðuroy: Settu fót fyri sær sjálvum – Eg ivist ikki í, at Landsstýrið - undirhonds- hevur havt ein fingur við í spælinum, tá ið avgerðin varð tikin um, at oljuhavnin skal ikki vera í Suðuroynni, sigur Jákup Joensen í Lopra – Vit mugu bara stað- festa, at vit hava tapt stríðið ímóti sam- gonguni um olju- havnina. Samgongan hevur svorið peninga- valdinum trygdareið og vit fáa ikki gjørt meir, sigur Jóannes Eidesgaard, formaður javnaðarfloksins OLJUHAVN Áki Bertholdsen – Tað er ógvuliga hugtyngj- andi at vera javnaðarmaður í hesum døgum. Tí nú mugu vit staðfesta, at sam- gongan hevur slept teimum samfelagsligu áhugamál- unum og hevur ístaðin svorið tí stóra peningavald- inum trygdareið. Jóannes Eidesgaard ásannar nú, at javnaðar- flokkurin hevur tapt stríðið um, hvar í Føroyum, olju- havnin skal vera. Javnaðarflokkurin legði fyrr í ár uppskot fyri tingið um, at Landsstýrið skuldi áleggja oljufeløgunum at hava oljuhavnina í Suðuroy. Men hetta uppskotið fall og sum kunnugt er tað nú greitt, at oljuhavnin verður ikki í Suðuroynni, tí felag- ið, sum ætlaði at gera olju- havn á Drelnesi, sleppur ikki so frægt sum at bjóða uppá oljuhavnina. Eftir at tað er blivið greitt, at oljuhavnin verður antin í Havn, ella í Runa- vík, hevur tað ljóðað, at javnaðarflokkurin fer enn einaferð at leggja uppskot fyri tingið um, at olju- havnin skal vera í Suður- oynni. Men tað avsannar for- maður javnaðarfloksins. – Vit hava gjørt tað, sum stendur í okkara makt. Vit hava troytt teir politisku møguleikar vit hava til fulnar og vit mugu nú stað- festa, at vit sleppa ikki longur. Tí fara vit ikki at leggja uppskotið um olju- havn í Suðuroy framaftur, sigur Jóannes Eidesgaard. Ein politiskur trupulleiki Formaður javnaðarfloksins sigur, at spurningurin um, hvar oljuhavnin skal vera, er ikki bara ein spurningur um, antin tað er rætt av politiska myndugleikanum at leggja seg út í, hvussu vinnulívið skipar seg. – Hetta er sanniliga eisini ein samfelagsligur trupul- leiki. Tað slepst ikki undan, at vit hava ein bygnaðar- ligan trupulleika í Føroy- um, og tað er, at Suður- oyggin verður meiri og meiri afturútsigld. – Og tað er heilt avgjørt ein politiskur spurningur, sum bara kann loysa po- litiskt. Tað var hendan trupulleikan, sum vit royndu at loysa, tá ið vit løgdu uppskot fyri tingið um at oljuhavnin skuldi vera í Suðuroynni. – Men vit mugu ásanna, at tað var peningavaldið, sum vann, og ikki tann politiska loysnin. Jóannes Eidesgaard held- ur, at tað er beinleiðis ósømiligt, at Suðuroyggin ikki so frægt, sum sleppur upp í part. – Hinvegin hava vit tvey føroysk feløg, sum eru við í teimum samtøkum, sum sleppa at bjóða uppá olju- havnina. Tað er onki at ivast í, at hesi bæði feløgini hava síni áhugamál. Føroya Kol- vetni, við partaeigarum úr Runavík, vil hava olju- havnina í Runavík og At- lantskolvetni, við Poul Mohr og Kjartan Hoydal á odda, vilja hava oljuhavn- ina í Havn. – Jóannes Eidesgaard sigur, at hetta vóru tær peningasterku kreftirnar, sum settu tað politiska valdið upp á pláss. Møguliga fegnast lands- stýrið eisini um, at tað nú sleppur undan at gera eina nýggja samfeðrsluhavn í Suðuroynni. Tað hongur heldur ikki saman, tá ið tjóðveldis- flokkurin harmast um, at Suðuroyggin ikki sleppur upp í part, men samstundis áleggur landsstýrismann- inum í oljumálum halda landsins lógir. – Tað er onki høpi í, tí at gera nakað nú, er at leggja Eyðuni Elttør ein mynd- ugleika til, sum hann ikki hevur. Tað varð eisini stað- fest á samgonufundi aftaná, at landsstýrið ger ikki meiri við málið. –Meinar tjóðveldisflokk- urin nakað við málið, er hann vælkomin at royna seg í tinginum, men eg vænti mær nú ikki nógv haðani. Hann heldur lítið um tað, sum nú er frammi um at gera tvær oljuhavnir. – Hetta er tað vanliga føroyska. Tá ið vit ikki klára at loysa eitt mál á rættan hátt, gera vit fleiri loysnir. Vit vita, at tað verður ongantíð talan meiri enn eina oljuhavn. – Annars hevur tað verið nevnt, at orsøkin til at Suðuroyggin ikki slapp upp í part, var, at samferðslan var ikki nóg góð og at havn- in var ov grunn? – Eg haldi, at tað er heilt óhugsandi, at eitt vælkent felag sum Danbor leggur eina ætlan á borðið, sum ikki kann brúkast. Tí haldi eg, at tað hevur verið eitt tað fremsta endamálið hjá Atlantskolvetnið og Føroya Kolvetni at ávirka olju- feløgini til at velja antin Runavík ella Tórshavn. Og tá ið tú sært, hvør stendur aftanfyri hesi feløgini, er samanhangurin greiður. – Virkar havnin ikki, er tað ein teknisk loysn, sum kann loysast. Tað er neyvan heldur nakar so góðtrúgvin, at trupulleikarnir hjá Suð- uroynni verða loystir, bara Smyril siglir oftari til Havnar. Tað er tvøturímóti beint øvugt. Økist virk- semið í Suðuroynni, verða fleiri túrar av sær sjálvum. So tær undanførslurnar kunnu ikki brúkast til nakað, sigur Jóannes Eides- gaard. Jóannes Eidesgaard: Hugtyngjandi at vera javnaðar- maður í hesum døgum – Peningavaldið vann stríðið um oljuhavnina.Vit hava gjørt tað, vit kundu, men taptu. Tey í samgonguni, sum siga seg hava ringa samvitsku, kunnu vit ikki taka fyri fult, sigur Jóannes Eidesgaard, sum her stendur við modellinum av oljuhavnini á Drelnesi. Myndin er frá teimum døgum, tá ið tey á Tvøroyri enn hildu seg hava góð kort í hondini Fortreytirnar eru nú við at verða til staðar, so Framtaksgrunn- urin kann selja síni partabrøv í Føroya Fiskavirking og Føroya Fiskasølu PARTABRØV Eyðun Klakstein Tvey av stóru feløgunum í føroyskari fiskvinnuni fáa helst nýggjar eigarar um ikki so langa tíð. Framtaksgrunnurin, sum eigur øll partabrøvini í bæði Føroya Fiskavirking og Føroya Fiskasølu, fyri- reikar nú sølu av hesum partabrøvum. – Fortreytirnar fyri eini privatisering av Fiskavirk- ing og Fiskasøluni eru um at verða til staðar, sigur Vilhelm Petersen, sum er nevndarformaður í Fram- taksgrunninum. Hann kann ikki greiða nærri frá ætlaninum hjá Framtaksgrunninum, men helst verður meira at frætta seinni í vikuni skilst. Nýggj íløgu Endamálið hjá Framtaks- grunninum er at gera íløgur í feløg, sum hava brúk fyri pengum. Samstundis er endamálið, at Framtaks- grunnurin skal selja síni partabrøv, tá feløgini bera seg. Bæði Føroya Fiskavirk- ing og Fiskasølan hava staðið seg væl seinastu tvey-trý árini, og tí verða feløgini helst privatiserað í nærmastu framtíð. Kom- andi føroyski partabræva- marknaðurin er eitt upplagt amboð at brúka í privatiser- ingini av Fiskavirking og Fiskasøluni. Framtaksgrunnurin er hinvegin á veg til at gera íløgu í Smyril Line, sum hevur brúk fyri nógvum nýggjum milliónum í partapeningi fyri at tryggja sær, at nýggja skipið hjá felagnum verður bygt og latið felagnum. Norska stórfyritøkan Fan Fish sigur seg longu hava keypt partabrøvini, sum P/F Varðin hevur seld Føroya Sildasølu SØLA Eyðun Klakstein Norska fyritøkan Pan Fish hóttir við sakarmálið, nú tað er komið fram, at P/F Varðin hevur selt síni partabrøv í Føroya Fiska- ídnaði til L/F Føroya Silda- sølu. Útvarp Føroya segði á middegi í gjár, at norska fyritøkan heldur seg hevur gjørt skrivliga og bindandi avtalu við Varðan um júst tey somu partabrøvini. Umboðsmaður fyri Pan Fish segði við Útvarpið, at teir høvdu gjørt avtalu við P/F Varðan mikudagin í farnu viku, og at Varðin tí ikki kundi selja partabrøv- ini til nakran annan. Tað hevur ikki eydnast okkum at fáa viðmerkingar frá føroysku feløgunum til málið. - Tørvurin á stovns- plássum skal nøktast og dagrøktin mennast komandi fýra árini, sigur Eyðgunn Samu- elsen, forkvinna í sosialu nevnd í Klaks- víkar býráð BARNAANSING Turið Kjølbro Nýggj sosial nevnd er farin til verka í Klaksvíkar býráð og nýggj mál eru sett. Eitt mál, sum var nógv frammi undir valstríðnum, er barnaansingin, og hon fær høga raðfesting í býráðn- um, ið júst hevur tikið við. – Vit hava sett okkum sum mál at nøkta tørvin á stovnsplássum í hesum val- skeiðnum, og tað trúgvi eg, at vit fara at klára. Viljin í býráðnum er rættiliga góð- ur at loysa trupulleikan, sigur Eyðgunn Samuelsen, forkvinna í sosialu nevnd. Bíðilistin til stovnspláss veksur alla tíðina og í løtuni bíða 278 børn eftir barnagarðsplássi. Harav hava 120 børn dagrøktarpláss, men ynskja stovnspláss. Tískil skulu í minsta lagi 160 pláss útvegast og tað metir forkvinnan í sosialu nevnd, at tey fara at klára komandi árini. Ferð er komin á menningina av økinum, síðani kommunan yvirtók barnaansingarøkið seinasta summar. Ein dagstovnur lat upp fyrsta yrkadagin í hesum árinum við plássi til 48 børn. Útibarnagarður upplagdur Á fíggjarlógini fyri í ár er sløk millión krónur sett av til økið, og fyri hesa upp- hædd kunnu ikki nógv pláss útvegast. – Pengarnir verða brúktir til akutta tørvin, sum er. Hóast upphæddin ikki er stór, ber væl til at at útvega fleiri pláss, sigur Eyðgunn Samuelsen. Enn hevur sosiala nevnd ikki gjørt greitt á hvønn hátt tey nógvu plássini skulu útvegast, men ein máti, ið liggur heilt frammalaga og sum góðar royndir eru av, er útibarna- garður. – Vit hava ein útibarna- garð og hann er ógvuliga væl umtóktur. Tí er upplagt, at vit gera fleiri, sigur Eyðgunn Samuelsen. Eingin dagstovnur er á tekniborðinum enn, men helst verður farið undir fyrireikingar at byggja ein stovn ella keypa hús til endamálið í hesum árinum. Ætlanin er eisini at út- byggja og menna dagrøkt- arskipanina. Í løtuni hevur dagrøktin ikki tey bestu kor at arbeiða undir. Eitt nú er eingin spælistova, men ar- beitt verður við at útvega eina slíka. Antin í kjallaran- um á nýggja dagstovninum Kjalarlon ella onkra aðra staðni. – Eg skilji væl ynskið hjá foreldrum, ið hava børn í dagrøkt, um at fáa tey á stovn. Men vit fara fyrst at miða eftir at útvega børn- um, ið einki tilboð hava, pláss á stovni. Hini koma í aðru røð, sigur Eyðgunn Samuelsen. Bíðilistin skal burtur – Eg skilji væl ynskið hjá foreldrum, ið hava børn í dagrøkt, um at fáa tey á stovn. Men tey koma í fyrsta umfari í aðru røð, sigur Eyðgunn Samuelsen, forkvinna í sosialu nevnd. Mynd: Álvur Haraldsen Framtaksgrunnurin: Fyrireikar partabrævasølu Pan Fish sigur seg hava keypt Varðin gjørt kvettið P/F Varðin hevur selt partabrøvnini í Føroya FiskaídnaðI, sum eigur meirilutan í Havsbrún, fyri eina trivaliga pen- ingaupphædd P/F Varðin hevur selt síni partabrøv í Føroya Fiskaídnaði fyri trífalt so stóra upphædd, sum tey vórðu keypt fyri í 1998 PARTABRØV Eyðun Klakstein Leygardagin seldi P/F Varðin í Gøtu partabrøv- ini, sum felagið eigur í Føroya Fiskaídnaði til Føroya Sildasølu. Føroya Fiskaídnaður eigur 75% av partabrøv- unum í Havsbrún, meðan eitt danskt felag eigur hini 25%. Talan er um ein framúr góðan handil hjá P/F Varðanum, sum keypti partabrøvini í Føroya Fiskaídnaði frá Føroya Banka í 1998. Tá var prís- urin 27 milliónir krónur. Stjórin í P/F Varðanum, Jákup Jacobsen, vísir til sakførara sín, sum vit ikki fingu fatur á fyri evsta- mark, men vælvitandi keldur innan vinnuna siga, at søluprísurin hevur verið um 80 milliónir krónur. Sildasølan størsti eigarin Norska stórfyritøkan Pan Fish hevur ligið fram við eftir partabrøvunum í Havsbrún, men higartil hevur eitt tilboð upp á 100 milliónir til Føroya Fiska- ídnað ikki havt nakra sølu við sær. Hinvegin hevur Føroya Sildasøla, sum átti 27,5% av partabrøvnum í Føroya Fiskavirking nú keypt partabrøvini hjá P/F Varð- anum, sum átti helmingin. Føroya Sildasøla er tí nógv tann størsti partaeig- arin í Føroya Fiskaíndaði og eigur nú 77,5%. Rest- ina eigur felagið Føroya Sildaskip. Mikukvøldið 17 jan. verður konsert í Listaskálanum við Tórshavnar Floytu- trio og Tórshavnar Kamartrio TÍÐINDASKRIV Konsertin byrjar við at tón- listarfólkini spæla í hvør sínum torni, áðrenn farið verður undir høvuðs- skránna. Floytutrioin er manna við Andreu Heindriksdóttir, Magnu Jógvansdóttir og Gunnvør Eyvindsdóttir Mohr. Skráin hjá teimum fevnir víða, heilt frá barokktón- leiki til nútíðartónleik, við verkum eftir Boismortier, Mozart og Weiss. Verkið »Fünf skitzen« eftir Weiss er skrivað í 1970, og er eitt litrík verk við modernaðum rytmum og klangum. Í Tórshavnar Kamartrio eru Berghild Poulsen, sop- ran, Árni Hansen, klaver og Bjarna Berg, klarinet. Tey framføra verk eftir Schub- ert, Mozart og Cherubini. Eitt av verkunum er ”Hirt auf dem felsen” sum er sera krevjandi fyri sopranin og er eitt av høvuðsverk- unum fyri sang og klaver við klarinett obligato. Tvær triur leika