fríggjadagur 20. oktober 2006síða 10

Nr. 203 - 20. oktober 2006 11 Á heysti 2005 heittu til­ samans 28 fakfeløg á privata og almenna arbeiðs­ marknaðinum á landsstýrið og løgtingið at hækka fyri­ tíðarpensjónirnar í Før­oy­ um. Feløgini løgdu serstak­ ligan dent á at fáa landsstýrið og løgtingið at taka av lægstu fyritíðarpensjón – hetta soleiðis at tey sum nú fáa lægstu fyritíðarpensjón, fara at fáa játtað tað, sum samsvarar við miðal fyri­ tíðarpensjón. Hóast hesa áheitan vóru ongi stig tikin í fíggjarlógaruppskotinum fyri 2006 at taka av lægstu fyritíðarpensjón. Heldur ikki í fíggjar­ lógaruppskotinum fyri 2007 verður lagt upp fyri at taka av lægstu fyritíðar-pensjón. Lægsta fyritíðarpensjón eins og miðal- og hægsta fyritíðarpensjón hækkar í 2007 við 4%, ið er tann prosentsatsur, sum fyri­ tíðar­pensjónir hækka við ár­liga sambært gald­ andi áset­ingum í fyri- tíðarpensjónslóggávuni. Í 2006 fáa giftir lægstu fyritíðarpensjónistar 5.272 kr. um mánaðin ella í alt 63.264 kr. um árið og stakir lægstu fyritíðarpensjónistar fáa 6.617 kr. um mánaðin ella í alt 79.404 kr. í ár­ligari pensjón. NB: Fyri­tíðar­pen­ sjónistar fáa onga ískoytis­ veiting úr samhaldsfasta eftirlønargrunninum. Fólkapensjónin, ið er alt ov lág, er tó hægri enn lægsta fyritíðarpensjón. Ein giftur fólkapensjónistur fær 6.640 kr. um mán­aðin (fólkapensjón + ískoyt­ is­veiting frá sam­halds­ fasta) ella í alt 79.680 kr. í árspensjón og ískoytis­ veiting í 2006, meðan ein stakur fólkapensjónistur fær 8.103 kr. um mánaðin ella í alt 97.236 kr. í árspensjón og ískoytisveiting í 2006. Feløgini gera enn einaferð vart við, at tað er alneyðugt – beinanveg – at hækka lægstu fyritíðar-pensjón, so­leiðis at henda pensjón í minsta lagi kemur uppá tað, sum svarar til miðal fyritíðar-pensjón, har gift ár 2006 fáa 93.840 kr. og støk fáa 108.892 kr. Feløgini fara somuleiðis enn einaferð at gera vart við, at avlamnis- ella fyri­ tíðarpensjón er sam­sýning fyri mist arbeiðsevni, og fara vit at heita á lands­ stýrið og løgtingið um at veita giftum og støkum somu grundarupphædd, so­leiðis sum gjørt verður í lond­unum uttanum okkum. Almanna- og heilsu­ mála­ráðið hevur í august mánaða 2004 roknað út, at kostnaðurin av at flyta allar lægstu fyritíðar­pen­ sjónistar upp til miðal fyri­tíðarpensjón einans er uml. 18 mió. kr. og at kostnaðurin av at javnstilla giftar og stakar pensjónistar einans er uml. 12 mió. kr. Landsstýrið boðar í hesum døgum frá, at yvirskotið á fíggjarlógini verður uml. 75 mió. kr. og átti tí at verið sjálvsagt, at løgtingið og landsstýrið uttan meiri drál uppraðfesta og hækka fyritíðar-pensjónirnar. Tórshavn, hin 18. oktober 2006 Havnar Arbeiðsmannafelag Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag Føroya Arbeiðarafelag Landsskattaskipanin er far­ in av kós. Seinnu árini eru broytingar gjørdar í lands­ skatta-skipanini, ið hava verið til ógagns fyri vanliga arbeiðaran og vanliga løn­ móttakaran, ið hevur lág- ella miðalløn. Henda gongd er ikki haldbar og má skattapolitikkurin broytast fyri at endurskapa álitið millum politisku skipanina og arbeiðarastættina. Arbeiðarafeløgini vóna og vænta, at skattalættin, ið er fráboðaður fyri 2007, á hesum sinni fer til vanliga arbeiðaran og ikki sum undanfarin ár, har skattalættin serstakliga er farin til høgtlønt, ið hava inntøkur, ið liggja frá áleið 300.000 kr. til 600.000 kr. árliga. Árslønin hjá teimum, ið eru tímalønt, liggur aloftast millum kr. 100.000 og kr. 225.000 árliga og fara vit við hesum at heita á løgtingið og landsstýrið at bera so í bandi, at lands­ skattastigin fyri 2007 (fíggj­arárið 2007)- verður tilevnaður soleiðis, at tað vera inntøkubólkar, ið hava inntøkur millum kr. 100.000 árliga og kr. 225.000 ár­liga, ið serstakliga fáa skatta­ lætta í 2007. Sambært upplýsingum hjá Fíggjarmálaráðnum hev­ur lønmóttakari, ið hev­ ur havt inntøku uppá kr. 100.000 um árið, seinastu 4 árini (2003-2006), fingið ein samlaðan skattalætta uppá kr. 2.460. Meðan lønmóttakari við inntøku uppá kr. 550.000 um árið, seinastu fýra árini, hevur fingið ein saml­ aðan skattalætta uppá kr. 17.445. Bárður Nielsen, lands­ stýrismaður í fíggjarmálum, sigur í viðmerkingum til fíggjar-lógaruppskotið 2007 at “Ekspansivi og arbeiðsskapandi fíggjar­ politikkurin seinnu árini hevur tænt sínum endamáli, men verður nú lagdur um, soleiðis at hann ikki virkar ov stimbrandi á bú­skaparliga virksemið.” Arbeiðarafeløgini kunnu vissa landsstýrismannin í fíggj­armálum um, at ein skatt­alætti til lág- og miðallønir (løntakarar, ið vinna millum kr. 100.000 til kr. 225.000 árliga) ikki fer at ovurupphita før­oyska búskapin, men fer einans at geva fjøld av land­sins lønmóttakarum ein til­ trongdan og rættvísan fíggj­ ar­ligan lætta og gera tað meira lønandi hjá lág- og miðalløntum at arbeiða meira - um so er, arbeiði er at fáa - so meira peningur verður til vanligt neyðugt forbrúk. Arbeiðarafeløgini mæla staðiliga frá, at skattalættin ikki eins og undanfarin ár, serstakliga verður givin háinntøkubólkum, ið vinna millum 350.000 kr. og 600.000 kr. árliga. Í t.d. Danmark verður topp­skattur latin av inn­ tøku, ið liggur omanfyri kr. 318.700 árliga og halda arbeiðarafeløgini, at danska skipanin við TOPP­ SKATTI á inntøkur, ið liggja omanfyri uml. kr. 315.000 eisini eigur at setast í gildi í Føroyum, hetta soleiðis at tey, ið fáa hægstu lønirnar, sjálvsagt mugu gjalda meira í skatt enn tey lágtløntu og miðalløntu. Arbeiðarafeløgini mæla tískil til, at nýggjur skatta­ stigi verður gjørdur, har topp­skattur svarandi til t.d. 36% ella 37% verður ásettur fyri inntøkur, ið liggja omanfyri uml. 315.000 kr. árliga. Á henda hátt kann tryggjast, at tey, ið hava hægstu inntøkurnar gjalda eitt sindur hægri skatt av seinastu lønar- krón­unum enn tey, ið hava lág- og miðallønir. Hetta soleiðis at vit kunnu fáa eitt samhaldsfast væl­ferð­ar­ samfelag, har breiðu herð­ arnar bera tyngstu byrð­ arnar. Sambært Hagstovu Før­­oya vóru tað heili 12.331 føroyingar/skatt­ gjald­arar, ið høvdu inn­ tøkur, ið lógu í millum 100.000 kr. og 225.000 kr. í 2004. Tað átti at verið sjálvsagt, at hesir fleiri enn 12.300 borgarar nú fáa sín rættvísa part av givnum skattalættum. Landsskattastigin fyri 2007 má broytast, soleiðis at skattgjaldingin verður samhalds-føst, rímulig og rættvís. Tórshavn, hin 18. oktober 2006 Havnar Arbeiðsmannafelag Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag Føroya Arbeiðarafelag Skapið samhaldsfesti í landsskattaskipanini Takið av lægstu fyritíðarpensjón Tað er gleðiligt, at Løg­ tingið longu nú tekur lógar­­uppskotið um mis­ mun mótvegis ymsum minni­lutum uppaftur. Tað er eisini gleði­ligt, at løgmaður Jó­ann­es Eid­esgaard, løg­tings­lim­ irnir Finnur Helmsdal og Annita á Fríðriksmørk og aðrir tinglimir bæði tora at arbeiða fyri hesum máli og hava tikið stig til at taka málið framaftur. Tað er teimum øll æra verd. Hinvegin er tað syrgiligt, at grundarlagið fyri hesum er, at ein ungur samkyndur Rasmus Rasmussen bæði hevur verið útsettur fyri áhaldandi happing og nú eisini álvarsligum og likamsligum ágangi. Tað er eisini syrgiligt at síggja, at politivaldið ikki hevur kunnað gjørt nakað við hesa søk, tí her er ongin lóg í Føroyum mótvegis happing af sam­ kyndum sambært vara­ politiinsektør, Jón Klein Olsen. Men vit vita ikki, hvussu tulkingin hjá dóms­ valdinum í Føroyum av núverandi lógum er. Vit samkyndu gleðast yvir, at vit ikki longur verða tagd burtur. Vit koma áhaldandi fram við okk­ara ynskjum. Vit ynskja, at okkara lív sum menn­iskju skal vera sum hjá hin­kyndum heima í Før­oyum, á bygd og í bý, eins og uttanlands, menn­ andi og spennandi frá barns­beini og til vit eldast, og at liva í friði og gleði saman við foreldrum, systkj­um, vinfólkum og fólk­inum sum heild. Málið um javnrættandi var tikið upp í Sameindu Tjóðunum aftan á seinra veraldarbardaga, har nazistavaldið í Týsklandi hevði sent milliónir av jød­­um og í túsundatali av politiskt øðrvísi hugs­ andi, sigoynarum og sam­ kyndum í týningalegur, misbrúkt tey, skotið tey ella sent tey í gasskømur. Síðani hevur ein hópur av londum tikið undir við hesum t. d. øll Norðanlond uttan Føroyar og eisini ES. Tey hava tí smíðað lógir, ið verja minnilutabólkar við at nevna teir í lóg­ unum, í revsulógini, í javn­rætttislógum í tí pri­ vata lívinum og á arbeiðs­ marknaðanum. Vit eiga ongantíð at gloyma henda sorgarleik og aðrar tilsvarandi til­ burðir. Við at góðtaka hesa lóg heiðra vit tey, sum hava liðið so nógv og geva núlivandi og kom­andi ættarliðum best møgu­lig livilíkindi fyri ávísar minnilutabólkar. Tað vil á ongan hátt skaða eitt fólk at geva øll­ um full mannarættindi, eisini samkyndum. Tvørt­ ur­ímóti verður lívið lætt­ari fyri øll, tí vit geva møguleika fyri og góðtaka, at vit mennuskju er sera fjølbroytt, og at vit ikki bert eru ”rein” á ein hvønn hátt. Tað verður lættari hjá foreldrum, systkj­um og vinfólkum at liva við - eisini í gleði. Tí vil eg enn eina ferð eins og fyrr í sjónvarpi, útvarpi, bløðum, í Løg­ tinginum, í Landsstýrinum og í grund­lógarnevndini og stjórn­málanevndini tosa fyri og arbeiða fyri, at lógin verður góðtikin. Tað verður teimum løg­ tingsmonnum, sum at­ kvøða fyri henni, til heið­ urs og okkum minni­lutum til gagns. Tá kunna vit gleðast yvir at búgva í Føroyum og eisini at vitja heima í Føroyum. Lóg um javnrættindi fyri minnilutar eisini í Føroyum Sorø Danmark Bogi Dánial­ son Davidsen Petur Skeel Jacobsen, veðurmaður: Heilt rímilig fótbóltslíkindir Veðrið verður heilt hampiligt hetta vikuskiftið. Leygardagin kann hitin koma upp á 10 stig. Mað verður nakað av vindi, eini 13-15 metur um sekundi, og viðhvørt upp til hvassan vind av landnyrðingi. So fótbóltslíkindini vera á eini leið, um ikki tey allar bestu. Sunnudagin verður kaldari aftur, millum trý og fimm stig, men alt vikuskiftið lítið og onki avfall. Í komandi viku verður uppaftur kaldari. Týsdagin og mikudagin kann roknast við, at hitin fer niður um frostmarkið um náttina, men tá verður tó eisini møguleiki fyri sólglottum. -rwd viðmerkingar