mánadagur 23. oktober 2006síða 12

12 Nr. 204 - 23. oktober 2006 Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundar føðingardagar, brúdleypsdagar, starvssetanir o.t. nøvn SAMBAND magnus gunnarsson maggi@sosialurin.fo tlf 341800 fax 341801 Sendingin um mynda­ høggaran Hans Paula Olsen verður at síggja í øllum norðurlondum Mentan Føroyskt framleitt sjón­ varps­­tilfar er ikki ofta at síggja í norðurlendskum sjón­­vørpum. Men nú hava al­mennu sjónvarpsrásirnar í øllum Norðurlondum boð­ að frá, at tær vilja vísa send­ ingina “Myndir úr málmi” um myndahøggaran Hans Paula Olsen. Sendingin varð gjørd í vár og fyrstu ferð send í Kringvarpi Føroya á pásk­um. Nú skal sendingin umsetast til danskt, og síðani verður hon latin sjónvarpsrásunum í hvørjum landi sær til versi­ onering, sum tað eitur, tvs. til umseting, teksting og lest­ ur, so hon fær somu heild á viðkomandi máli, sum hon hevur á føroyskum. Aðr­ar broytingar verða ikki gjørdar, og sendingin er tann sama, sum hevur verið víst í føroyskum sjónvarpi. Tað er sjónvarpsmaðurin Bogi Godtfred, sum hevur gjørt sendingina í samstarvi við Jógvan Eli Dam, ið er fotografur í Kringvarpinum. Tveir danskir og ein før­ oyskur fotografur, Johannes Danielsen, gjørdu eisini upptøkur til sendingina. Viðurkenning – Tað er gleðiligt, at hini norð­ urlondini fara at vísa send­ ingina, og í hesum ligg­ur ein viðurkenning av føroyskum sjónvarpsarbeiði. Tað hevur týdning at aðrar og nógv størri sjónvarpsrásir meta okkara arbeiði at vera dygdargott, sigur Bogi Godtfred. Sendingin er eitt frálíkt høvi at vísa norðurlendsku grannum okkara ein av Føroya mæt­astu listamonnum, Hans Paula Olsen. Myndir hans­ ara eru hugtakandi, bæði tí at tær eru sterkar listaliga, og tí at handalagið er so fram­úrskarandi. Tað eru skots­málini, Hans Pauli og verk hansara fáa frá lista­ ummælarum. At savna allar træðrir til eina sjónvarpssending uppá trý korter kann vera drúgt, men Hans Pauli er við­­eiriligur og lættur at sam­ starva við, og tað hjálpir væl, tá framleiðslutíðin er av­markað, sigur Bogi Godt­ fred. Londini, ið samsvara í Nordvision eru Ísland, Noreg, Svøríki, Danmark og Finnland umframt Før­oyar. Í Nordvision verð­ur samstarvað á fleiri økj­um. Londini kunnu í fel­ag lyfta kostnarmiklum fram­leiðslum, vera saman um framleiðslu av sendingum, sum verða vístar í øllum Norðurlondum umframt hetta at vera torg fyri send­ingum hvør frá øðrum. Føroyskt framleidd sending í norðurlendskum sjónvørpum Fanny Karbech Mouritsen av Saltnesi hevur máln­ inga­framsýning á Hotel Runavík í Mentanarvikuni í Runavík 22. – 29. okto­ ber.  Fanny er úr Havn, dótt­ ir Marin, f. Jacobsen, og Gunnar Karbech Mourit­ sen, Gunnar í Snikk­ara­ stovu, málarameistara í Havn.  Fanny flutti til Dan­ markar fyri tíggju árum síðan, men býr nú aftur í Føroyum. Tað eru sjey ár síðan hon byrjaði at mála, og hevur hon fyrr havt framsýningar í Sindal og Hirtshals. Fanny sigur at møguliga liggur tað til familjuna at mála, tí mamma hennara var systkinabarn til bæði William Heinesen og Bent Restorff, sum báðir vóru kendir listamenn. Pápi hennara dugdi eisini væl at mála málningar, men var ikki við á nakrari framsýning. Framsýningin verður opin hvønn dag í Mentanar­ vikuni frá kl. 10 - 18. Listaframsýning á Hotel Runavík www.sosialurin.fo Sosialurin Tíðindi Ítróttur Viðmerkingar Nøvn Skráir Tiltøk Sosialurin Lýsingar Bilar Veðrið Í morgin verður Sofus Olsen grav­ sung­in úr Sandskirkju og jarðaður eitt hanagleiv, haðani hann var føddur og vaks upp, og har Listasavnið á Sandi stendur. Ættin og umhvørvið har vóru honum so kær. Sofus fór væl um kappaaldur og hevði eitt fjølbroytt lív. Sjálvur skriv­ar hann soleiðis um ein lut, - sum kem­ ur á Listasavnið á Sandi, tá seinni helm­ingur av listaverkum hansara verða flutt av Tinghúsvegnum, heimi hansara og Gunnhildar - um árini sum sluppfiskimaður: Ílat úr fitisteini at eta úr. Eg fann tað í útdeyðari bygd í Vesturgrønlandi. Var til skips við sluppini Maritana í 1934. Eg havi goymt lutin, tí hann minnir meg um tey seks hungursárini eg var sluppfiskimaður, trælaárini undir ómenniskjansligur korum, eitt sera vandamikið starv umborð á hálvt­ hundr­að ára gomlum dangum, illa ella næstan ikki viðlíkahildin. Tey árini eg var á Suðurlandinum, gingu fýra sluppir burtur, við mann og mús. Tá ein fór avstað um várarnar, var tað við tí fyri eyga, at ein møguliga kom ikki aftur, men fekk váta grøv í íslendskum sjógvi. Avrokningin kom fyri alt árið stutt fyri jól og var sera lítil, einar 300 kr ella minni í meðal. Ætlan hansara var at halda fram sum sluppfiskimaður eins og pápin, men hesum forðaði Símun á Skarði, tá hann ein vetur var á háskúlanum. Sofus var ikki so at yvirtala, men Símun skrivaði til Høng um henda evnaríka unglingin, og tá vakurt bræv kom aftur úr Høng við boð um pláss á skúlanum hevði Símun av Skarði nakað at arbeiða við. Sofus tók studentsprógv á Høng í 1940 og slapp ikki heimaftur vegna heimsbardagan og fór tí til Keypmannahavanar at lesa búskapar­ frøði. Hugdjarvur sum hann var, vardi ikki leingi til hann var aktivur í donsku mótstøðurørsluni og mátti undir jørð­ina. Øllum hesum sigur hann frá í sjón­varpsupptøku um list sína, ið eisini gerst ein áhugaverd frágreiðing um litríka lív hansara. Tað nemur við okkum og man fara at nema við ungfólk okkara, tá Sofus sigur frá munnligari próvtøku á Universitetinum, har hann lutvís skal hyggja at professaranum og lutvís at hurðini, samstundis sum hann situr og hugsar um, hvussu hann skal megna at taka til beins, um týskararnir koma at heinta hann. Sofus hevði góðan ordan í mongu skjølum sínum, og vónandi kemur bræva­skiftið hjá Símuni av Skarði við rektaran á Høng eins og skjal ella skjøl um hansara luttøku í donsku mótstøðurørsluni saman við nógvum øðrum tilfari, sum frálíður at liggja frammi ella vera atkomuligt á Lista­ savninum á Sandi. Sum kunnugt skrivaði hann nógvar greinar um m.a. list og listafólk í Dimma­lætting. Tá hetta lá so væl fyri hjá honum, loyvdi eg mær at biðja hann skriva nakað um egnu lista­verk síni. Tað hevði verið so forkunnugt, tá listasavnið lat upp við øllum listaverkunum, at tað vóru søgur til myndirnar. Eg var ovurfegin, tá hann kom við einari síðu fyri og aðrari eftir m.a. um fitisteinin úr Vesturgrønlandi, skrivaðar – ikki á teldu, men skrivimaskinu. Sjálvur kallaði hann tað bara terapi hjá einum gomlum manni. Men hetta var alt so áhugavert, at eg helt hyggjuráðini vera ein sjónvvarpsfilm til Listasavnið á Sandi, so tey, ið vitja har, sjálvi kunnu síggja hann siga frá. Sofus hevði í langa lívi sínum sam­ skifti við nógv fólk, og var kendur fyri at vera bersøgin. Hetta lyndi eyð­ kendi hann, og jakslarnir vóru tøkk og prís vælvirkandi til tað seinasta. Ongatíð ivaðist tú í, hvørjum hann var samhaldsfastur við. Vit vóru samsint í politikki, og hann royndist mær mangan hollur, tá eg sum tingkona hevði tørv á með-og mótspæli. Har var onki himpr. Skemtingarsamur eisini. Stuttligt var at hoyra hann siga frá, hvussu hann sum skrivari hjá Havnar arbeiðsmannafelagi legði eitt verkfall til rættis í 50-árunum. Eingin dugur betur enn Sofus sjálvur at siga frá hendingaríka lívi sínum, og hvussu hann gjørdist hugtikin av myndlist. Frásøgn hansara er ikki bert áhugaverd við brotum úr egnum lívi, hon er eisini partur av okkara listasøgu og samtíðarsøgu. Sofus var lítillátin. Honum dámdi ikki at vera í fokus, eitt nú tá hann í januar í ár var valdur til ársins føroying og í samband við, at listasavnið á Sandi lat upp í summar hin 17. juni í ár við helminginum av listaverkum hansara. Tí verður steðgað her, eisini fyri at fólk kunnu gleða seg til sjónvarpsfilmurin kemur. Friður fylgi minninum um heima­ sandsmannin Sofus Olsen. Karin Kjølbro Ongantíð ógreiður – ofta bersøgin Hans Pauli Olsen, myndahøggari