týsdagur 24. oktober 2006síða 9

Nr. 205 - 24. oktober 2006 9 tíðindi Yvvirlit yvir tilmæli: *K= kommunurnar *M= Mentamálaráðið Skjótt at seta í verk Kann setast í verk Krevur økta árliga fígging Krevur íløgu Krevur lógar­ broyt­ing Krevur bygn­aðar­ broytingar Áðrenn skúlaaldur Lóggáva og yvirskipað umsjón á dagstovnaøkinum verður løgd til Mentamálaráðið x x x Skiftið úr barnagarði í skúla verður samskipað. x Kanningar- og eftirmetingarskipanir verða gjørdar fyri øll børn undir skúlaaldur, so at menningin verður tryggjað, og at neyðug serhjálp kann verða givin, um tørvur er á tí. x K* M* Karmar um undirvísing Fra 1. august 2008 verður skúlaaldurin lækkaður, soleiðis at føroysk børn byrja skúlagongdina 6 ára gomul. Ásetta skúlatíðin er 10 ár. x K M x Serlig undirvísingartilboð við øðrvísi innihaldi verða skipað eftir loknan 10.flokk x K M x 1. flokkur skal hava 25 vikutímar 2. flokkur skal hava 28 vikutímar 3. flokkur skal hava 30 vikutímar x M x Frá 1. august 2007 verður ein vikutími settur av til floksins tíma í øllum flokkum x M x Styrkja náttúruvísindaligu lærugreinirnar Náttúra- og tøkni kemur á tímatalvuna við 2 undirvísingartímum um vikuna úr 1. flokki og upp í 6. flokk. x M x Alis- og evnafrøði verður kravd lærugrein í 7., 8. og 9. flokki við trimum undirvísingartímum um vikuna. x M x Skipað verður eitt undirvísingarforum, sum verður annað av fólkum frá viðkomandi stovnum, umboðum fyri skúla­leiðslur og foreldrefelagnum Heim og Skúli x Skúlaleiðsla Útbúgving og eftirútbúgving til skúlaleiðslu x M Betri stundir til leiðslu x M Skúlar í ávísari stødd skulu hava skrivstovuhjálp x K Lærarin Lærarar taka linjulestur á Lærara-skúlanum. Alt tað ber til, eiga lærarar bara at undirvísa í sínum linjugreinum x M Eftirútbúgving verður samskipað við støði í gransking, kanningum og nýggjastu námsfrøðiligu rákunum bæði í Føroyum og úti í heimi x M Stuðul til næmingar Serlig tilboð skulu vera til atferðartruplar næmingar x M Økt tímatal til serundirvísing x M Pedagogar kunnu setast at taka sær av ávísum uppgávum x M Foreldur Seta í verk royndartiltøk á ymsum skúlum, sum vísa á/finna hóskandi hættir í føroyska skúlanum at styrkja foreldrasamstarvið x Skipa floksráð við t.d. 2 foreldrum, flokslærara og 2 næmingum, eins og gjørt verður í t.d. Danmark og Noregi x Lesing Fleiri tímar eiga at setast av til føroyskt á tímatalvuni fyrstu árini í skúlanum x M x Hvønn dag eiga allir næmingar at lesa í 20 minuttir í skúlanum. Næmingar í 1. og 2. flokki eiga somuleiðis at skriva hvønn dag í 20 minuttir x Á hvørjum floksstigi verður skipað fyri lesiskeiðum, lesidøgum ella -vikum, har innihaldið er tillagað eftir, hvørjum lesistigi næmingurin er á. x K M Á hvørjum floksstigi verður ráðlegging í lesing um hvønn einstakan næming við støði í kanningum og eygleiðingum, ið serlærarin/lærarin í føroyskum hevur gjørt. x Skipað verður fyri almennum lesiátaki x M Longri upplatingartíðir til skúlabókasavn x M Bókasavnsnýtsla gerst ein partur av lesiætlanini í flestu lærugreinum. x Bókasøvnini skulu vera ein sjónligur partur av almenna lesiátakinum. x Økt játtan til bókaútgávu x M Nútímans telduútgerð í skúlunum x K K Styrkja telduførleika læraranna x M Eftirmeting Sett verður í verk full eftirmetingar-skipan fyri føroyska fólkaskúlan x M M Kanningar av undirvísing Seta í verk kanningar og granskingarverkætlanir í samstarvi við útlendskar granskarar av føroyskum skúlum og undirvísing x M M Læraraskúlin og Fróðskaparsetrið skulu luttaka í kanningar- / granskingararbeiðinum, og starvsfólk frá hesum stovnum skulu í mest møguligan mun gera hetta arbeiðið x M Meginfyrisitingin av skúlaverkinum verður kannað av altjóða serfrøðingum t.d. OECD-serfrøðingum x M Landsmiðstøðin skal vera námsfrøðiligur kveikjari. Høvuðs-arbeiðið hjá lærugreinaráðgevunum verður í Landsmiðstøðini. Lærugreina- ráðgevin skal vera samskipandi fyri alt landið fyri sítt lærugreinaøki. x M Ábyrgdarbýtið millum land og kommunur Eintýðug avgerðar- og fíggjarábyrgd millum land og kommunur x K M x x Kommunurnar skulu umsita fólkaskúlan. Skipað útlegg­ingartilgongd verður sett í gongd sum skjótast, har treytir, krøv, fígging v.m. verða ásett x K M x x Mentamálaráðið hevur ábyrgdina av lógum, reglum og krøvum til kommunurnar og skúlan annars, og hevur antin sjálvt ella umvegis sjálvstøðugan eftirlitsstovn eftirlit við, at lógarásett krøv verða hildin x Skúlastýri Skipa fyri skeiði fyri skúlastýrum í menning av virksemi teirra x K Um ikki eitt slíkt er frammanundan, eiga skúlastýrini á hvørjum skúla at taka stig til at skipa foreldraráð við umboðum frá hvørjum flokki við tí endamáli at styrkja tvívegis samskifti millum skúlastýrið og foreldur x Næmingar eiga at vera umboðaðir í skúlastýrunum. Hetta vil styrkja ábyrgd og demokratisku siðvenju teirra, samstundis sum skúlin av røttum verður ávirkaður av sínum einasta sentrala brúkara x x Skúla- og fólkabókasøvn Kommunurnar skulu hava fulla ábyrgd av skúlabókasavnsøkinum og fólkabókasavnsøkinum x K K x Broyta framsýning Seinastu tíggju árini hevur Forn­minnis­ savnið havt somu framsýning, men nú er gjørt av at broyta hana, og tí verður fram­ sýningin í Brekkutúni í Hoyvík stongd til hálvan mai. Tá verður tann nýggja klár. Ætlanin hjá savninum er, at tann nýggja framsýningin skal gera meiri burtur teim­ um eldru pørtunum av okkara søgu og tí fornfrøðiliga tilfarinum, sum savnið eigur á goymslu. Í sama viðfangi fáa gólvini og ljósskipanin ábøtur. Watson ikki blíður Tann væl kendi umhvørvisstríðsmaðurin Paul Watson er ikki fegin um, at íslendingar hava gjørt av at fara undir vinnuliga stór­ hvalaveiði. Við Fréttablaðið sigur hann, at í umhvørvishøpi er Ísland eitt Norðurkorea - eitt land, um einki leggur í, hvat altjóða samfelagið sigur, og sum einki leggur í altjóða reglur. Samstundis boðar hann frá, at hann ætlar sær at senda tvey skip til Íslands at forða hvalabátunum at skjóta stórhval. Dreingir Gentur Tils. Fugloy 0 1 1 Svínoy 2 2 4 Viðoy 54 46 100 Borðoy 311 316 627 Kunoy 11 8 19 Kalsoy 15 10 25 Eysturoy 807 782 1589 Streymoy 1690 1594 3284 Nólsoy 15 15 30 Hestoy 2 0 2 Koltur 0 0 0 Vágoy 191 178 369 Mykines 1 0 1 Sandoy 95 87 182 Skúvoy 1 3 4 Stóra Dímun 0 0 0 Suðuroy 327 325 652 Alt landið 3522 3367 6889 Íbúgvar millum 7 og 15 ár, skift á oyggjar og kyn 2005 Mannfólk Kvinnur 19 - 29 ár 15 22 30 - 39 ár 39 110 40 - 49 ár 73 126 50 - 59 ár 151 84 60 - 67 ár 44 18 Lærarar, sum starvast í fólkaskúlanum, skúlaárið 2004/2005, skift á aldur og kyn Kelda: Hagstova Føroya FAKTA: Í PISA-arbeiðsbólkinum hava verið: Olaus Jespersen, Mentamálaráðið, formaður Janus Jensen, Mentamálaráðið, skrivari Karl Olsen, Føroya Kommunufelag Magnus Tausen, Føroya Lærarafelag Lis Mortensen, Heim og skúli Marita Dalsgaard, Skúlaleiðarafelagið Ingibjørg Berg, Kommunusamskipan Føroya Jóan Petur Hentze, Kommunusamsk. Føroya Doris Hansen, serráðgevi