hósdagur 2. november 2006síða 5

Nr. 212 - 2. november 2006 5 tíðindi Ásgrímsson nýggjur aðalskrivari Fyrrverandi íslendski forsætisráðharrin, Halldór Ásgrímsson, verður eftir nýggjár nýggjur aðalskrivari hjá Norðurlendska ráðharraráðnum (Rubrik). Í gjár gjørdist greitt, at fyrrverandi íslendski forsætisráðharrin, Halldór Ásgrímsson, skal avloysa Per Unckel sum nýggjur aðalskrivari hjá Norðurlendska ráðharraráðnum. Seinastu vikurnar hava serliga tvey evni verið nevnd sum komandi aðalskrivari. Umframt Halldór Ásgrímsson, varð finnlendingurin Jan-Erik Enestam mettur at hava góðan møguleika. Ísland hevur ongantíð áður havt aðalskrivaran, og hetta varð ein orsøk til at valið fall á Halldór Ásgrímsson. – Málið er at gera norðurlendingar meira tilvitaðar um norðurlendska samstarvið í gerandisdegnum. Vit eiga í størri mun at kanna, hvat norðurlendingar halda norðurlendska samstarvið eigur at snúgva seg um, segði Halldór Ásgrímsson eftir útnevningina sum nýggjur aðalskrivari -páll – Hetta er fyrsta stigið móti altjóðagerðingini, sigur løgmaður um íslandssáttmálan. Hann heldur, at atfinningarnar eru púra burturvið, tí at javnvágin millum londini eru góð. Tó skal málið um landing av lodnu avgreiðast HOYVÍKSSÁTTMÁLIN Heini S. Kristiansen heinik@sosialurin.fo – Sáttmálin merkir, at Før­ oy­ar og Ísland verða eitt bú­skaparøki. Vit fáa ein fel­ags innara marknað. Tey fýra frælsini, sum eru vøra, kapitalur, tænasta og arbeiðsmegi, hava frítt at fara millum londini, sigur Jóannes Eidesgaard. – Fyrimunirnir eru eins fyri bæði londini. Vit hava ikki loyvi at gera mismun á íslendingar orsakað av teirra tjóðskapi og hinvegin. Hetta er eitt stórt stig fyri Føroyar. Okkara heimamarknaður er sera lítil – kanska tann minsti í heiminum –, og hann er nú vorðin 6 ferðir størri, sigur hann. Umfatandi sáttmáli Sambært Jóannes er hesin sáttmálin sera týðandi og sera umfatandi fyri Føroyar. ­­– Hetta er mest umfatandi sáttmálin hjá Føroyum nakrantíð. Íslendarar siga tað sama, og tað sigur alt um, hvussu umfatandi sáttmálin er, staðfetsir Jóannes. Møguleiki er fyri, at onnur lond gerast ein partur av sáttmálanum í framtíðini. – Sáttmálin kann víðkast, um til dømis grønlendarar vilja gerast partur av honum. Hann kann eisini víðkast til at fevna um onnur øki, so sum mentan og umhvørvi, sigur Jóannes. Jóannes óttast ikki, at sáttmálin verður brotin. – Tað er ein felagsnevnd við føroyskum í íslendskum embætisfólkum, sum skulu hava eftirlit við, at sáttmálin verður hildin. Um tað vísa seg at vera tekniskar handilsligar forðingar, kunnu fólk boða nevndini frá. Nevndin kann­ ar so umstøðurnar og hevur heimild til at stíga inn og rudda forðingarnar av vegn­ um, sigur hann. Á heimasíðuni tinganes. fo stendur, at ávis undantøk eru. Jóannes greiðir nærri frá hesum: – Tað eru ávís undantøk báð­ar vegir. Føroyingar hava fiskivinnuna sum und­ an­tak, ímeðan íslendarar hava virkini sum undantak. Eisini hava vit eitt fyrivarni yvirfyri einari møguligari oljuvinnu. Atfinningar burturvið Tað hava verið nógvar at­­ finn­ingar móti Hoy­víks­sátt­ málanum í seinastuni. Fólk í vinnuni hava víst á, at javn­vág­ in í sáttmálanum ikki er nóg góð, og at íslendarar fáa fleiri fyri­munir enn før­oy­ingar. Pol­ itikarar hava eisini tikið undir við atfinningunum. Jóannes Eid­es­gaard skilir tó ikki hesar atfinningar: – Tað er púrasta burturvið. Sáttmálin er púra í javnvág. Eg skilji tó væl, at fólk eru upp­tikin av hesum, tí at stór­ ar fyritøkur koma inn á okk­ ara marknað. Men vit mugu tora at bjóða øðrum av uttan fyri landoddarnar. Vit kunnu ikki bara verða liggjandi í okkara egna dunnu­hyli. Um vit ynskja at menna okkum, mugu vit taka við nýggjum av­bjóðingum til tess at betra okkara kappingarføri. Eg trúgvi at atfinningarnar koma orsakað av einum ner­ vøsiteti, sum fer at fortaka seg. Hetta er fyrsta stig móti altjóðagerðingini, sigur Jóannes. Lodnan skal fáast uppá pláss Nógv hava funnist at forð­ing­ un­um innan fiskivinnuna. Før­oyingar hava ikki loyvi at landa lodnu, sum er fiskað undir Íslandi, í Føroyum. Jóannes er tó vónaríkur um, at hetta fer at broytast heilt skjótt. Hann heldur ikki, at tað er grund til at óttast hetta. – Vit hava gjørt eina avtalu um eina felagslýsing. Har stendur, at vit skulu arbeiða fyri at taka forðingar fyri at landa fisk burtur. Tí er einki at óttast. Politikkur snýr seg um álit, og eg havi álit á, at hetta fer at loysa seg í nærmastu framtíð. Tú kanst siga, at hetta er vágið, men tað meti eg ikki, sigur Jóannes. – Málið er í politisku smiðj­ uni beint nú. Bjørn Kallsø arbeiðir við hesum, og eg havi eisini samráðingar við uttanríkismálaráðharran í Ís­landi. Vit skulu møtast í januar, og tá vóni er, at hetta verður avgreitt, sigur hann. Um íslendingar drála við at loysa hetta, skal Løgtingið taka støðu til, hvat næsta stigið verður. – Um fortreytirnar broyt­ ast, verður hetta tikið upp í tinginum. Men vit vænta ikki, at nakrir trupulleikar verða, sigur Jóannes Eides­gaard at enda. Les viðmerkingar frá Høgna Hoydal í blaðnum í morgin. Marknaðurin vorðin seks ferðir størri Fyri at fáa fulla úrtøku úr Hoyvíks­ sátt­málanum fer Ís­land komandi ár at lata upp eitt General Konsulat í Føroyum, sum burturav skal røkja áhugamál hjá Íslandi í Føroyum. Løgmaður verður ikki bilsin um føroyskt vinnulív fer at krevja tað sama. Kortini fyri­liggja ongar ítøki­ ligar ætlanir um eitt føroyskt General Kon­ su­lat í Ísland Hoyvíkssáttmáli Páll Holm Johannesen pallurin@hotmail.com Keypmannahavn: Seinna­part­ in í gjár var mót­tøka á Norð­ urbryggini í Keyp­mannahavn fyri at staðfesta, at Hoyvíks­sátt­ mál­in er kom­­in í gildi. Fitt av fólki var savnað til móttøkuna á Bryggjuni seinnapartin. Um­­framt løgmann við fylgi, før­oyska sendimaðurin í Keyp­­manna­havn og ís­lendska uttan­rík­is­ráð­harran, var bæði fyrr­verandi og núverandi ís­­lendski for­sætisráðharrin til stað­ar og fleiri íslendskir polit­ik­arar, sum eru í Keyp­ mannahavn í samband við Norðurlandaráðsfundin, løgdu eisini leiðina framvið Norð­ur­bryggjuna. Konsulat Undir móttøkuni kom undan kavi, at Ísland komandi ár fer at lata upp eitt nýtt General Konsulat í Føroyum. Íslendski uttan­ríkis­ráð­ harrin Valgerður Sverris­ dóttir segði, at nýggja Gen­ er­al Konsulatið er eitt úrslit av, at Føroyar og Ísland við Hoyvíkssáttmálanum er blivin til eitt búskaparøki. Konsulatið verður mannað av einum íslendskum diplo­ mati, sum verður sendur úr Íslandi at røkja íslendsk áhuga­ mál í Føroyum, so full nytta fæst úr Hoyvíks­sátt­málanum, sum hon málbar seg. Løgmaður, Jóannes Eides­ gaard, væntar, at føroyskt vinnulív fer krevja, at Føroy­ ar seta eitt líknandi General Konsulat á stovn í Íslandi. Kortini fyriliggja ongar ítøki­ ligar ætlanir um eitt føroyskt General Konsulat í Ísland. Høvuðsmarknaður Íslendski uttanríkisráðharrin vísti á, at hetta er á fyrsta sinni, at bæði Ísland og Føroyar gera ein so víðfevnandi sam­­handilssáttmála. Hon legði afturat, at hagtøl yvir sam­­handilin hjá Íslandi við onnur lond vísir, at Føroyar eru ein høvuðsmarknaður hjá íslendskum fyritøkum, og tí kemur nýggjur sáttmálin at fáa alstóran týdning fyri Ísland. Valgerður Sverrisdóttir segði eisini, at í Íslandi var rætti­liga stórur áhugi fyri nýggju avtaluni, sum ís­­ lendskar fyritøkur síggja stór­ ar møguleikar í. Fyrsta stig Jóannes Eidesgaard kallaði Hoyvíkssáttmálan fyri fyrsta stigi hjá føroyingum út í altjóðagerðina. Hann vísti á, at í Føroyum hevur verið ein ávísur ótti fyri sátt­mál­ anum, tí vit bera ótta fyri, at íslendskar fyritøkur fara at skúgva føroyskar fyritøkur. Løg­maður helt fyri, at før­ oyingar eiga at skifta hugburð og síggja sáttmálan sum ein møguleika og eina avbjóðing heldur enn eina forðing, tí føroyskar fyritøkur hava ov leingi bert dúva upp á føroyska heimamarknaðin. Eitt búskaparøki Við Hoyvíkssáttmálanum eru Føroyar og Ísland vorðin eitt búskaparøki, og við ávís­um undantøkum verður við sáttmálanum frælsur flutn­ingur av føroyskum og íslendskum vørum, tænast­ um, kapitali og persónum millum londini. Sáttmálin forðar eisini fyri, at mismunur verður gjørdur vegna tjóðskap, virkis- ella framleiðslustað. Íslendingar lata upp konsulat Løgmaður og íslendski uttanríkisráðharrin, Valgerður Sverrisdóttir, síggja bæði stórar møguleikar í nýggja sáttmálanum. Mynd: Símin J. Hansen