hósdagur 2. november 2006síða 6

6 Nr. 212 - 2. november 2006 tíðindi Íslendingar stuðla føroyskum EFTA limaskapi Meðan íslendingar eru fúsir at hjálpa Føroyum í EFTA-spurninginum, so er Noreg trekari. Teir vilja ikki stuðla Føroyum uttan, at Sveis eisini tekur undir við føroyskum limaskapi. (Rubrikk) Í samband við Norðurlandaráðsfundin hittust stjórnarleiðararnir í Norðurlondum á fundi týsmorgunin. Á fundinum greiddi løgmaður frá føroysku evropastrategiini, ið fevnir um EFTA-limaskap og eitt víðkað samstarv við ES. Løgmaður legði serliga dent á, at Føroyar í løtuni arbeiða miðvíst ímóti føroyskum limaskapi í EFTA – og íslendski forsætisráðharrin, Geir M. Haarde, var skjótur at veita sín stuðul. - Vit stuðla Føroyum av fullum huga, og satt at siga høvdu vit roknað við, at hetta fór at verða einfalt at fáa í lag, nú Danmark og Føroyar eru samd. Vit mæla til, at ein arbeiðsbólkur verður settur í EFTA at viðgera føroyska ynskið, sigur Geir M. Haarde. Norski forsætisráðharrin, Jens Stoltenberg, var kortini eitt sindur trekari. Hann segði, at Noreg sum útgangsstøði tekur undir við føroyskum limaskapi, men so krevst eisini, at Sveits tekur undir við føroyska ynskinum. -páll Hava áður gjørt bart Støðan, sum Sp/f Ítrótt­ ar­vedding nú er komin í, er sum so ikki eindømi. Fyri nøkrum árum síð­ ani hevði útlendskur út­bjóðari stovnað konto í Føroya Sparikassa, og umvegis hesa kundu teir so bjóða spæl út til føroysk viðskiftafólk. Hetta varð tó steðgað, tá Ítróttarvedding umvegis politiska myndugleikan og skattavaldið fekk trumfa galdandi reglugerðina ígjøgnum. – Tú kanst ikki hava eina konto í føroyskum pen­ingastovni, uttan at tú hevur V- ella P-tal. Toll- og Skattstovan útflýggjar V-tal, men tá tað stendur í lóggávuni, at vit hava eink­ arrætt at fyriskipað spøl, so var ikki lógligt at geva hetta V-tal. Og tí steðg­aði tað virksemið eisini, sigur Petur Elias Petersen -mørk --- Fakta Føroyska lógin um ítróttarvedding staðfestir, at Sp/f Ítróttarvedding hevur einkarætt at fyriskipa spæl á føroyska marknaðinum. Tó er eisini lógarheimild til spæl hjá Kringvarpinum (V4 og Gekkur) og hjá Happadráttinum. Onnur loyvi kunnu latast til hvønn einstakan drátt sær, og kunnu hesi bert verða givin til almannagagnlig ella góðgerandi endammál. Feløg og líknandi, sum er skattafræls (ítrótta­ feløg, áhugafeløg v.m.) kunnu uttan loyvi skipa fyri eydnuspæli eina ferð um árið, tó treytað av, at ávísar skyldur verða hildn­ar. Vinnurekandi kunnu ikki útflýggja vinningar eftir skipan, sum er heilt ella partvíst tilvildarlig. Tó kunnu blaðútgeverar og útgevarar av reglu­ ligum tíðarritum skipa fyri eydnaspølum, har vinn­ ingar verða útflýggjaðir. Enn hevur Sp/f Ítrótt­ ar­vedding ikki tikið ítøkilig stig at melda aðrar útbjóðarar. Men tey fylgja sera væl við í gondini, sigur stjórin, Petur Elias Petersen Vedding Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Einasti útbjóðarin, sum hevur loyvi at fyriskipa spøl á føroyska marknaðinum, er Sp/f Ítróttarvedding. Tey umsita spølini hjá Danske Spil – fyrr Tipstjenesten – og tí hevur tað sera stóran prinsipiellan týdning, tá onnur royna at vinna seg inn á føroyska marknaðin. – Tað sigur seg sjálvt, at vit fylgja gongdini á markn­ aðinum. Tú skalt minnast til, at hetta er lógarregulerað økið, og í verandi støðu eru vit tey einastu, sum hava hetta loyvið, sigur Petur Elias Petersen, sum er stjóri á Sp/f Ítróttarvedding. Monopolið hevur orsøk Júst monopol-viðurskiftini eru tó ikki tey, sum hann peikar mest eftir, tá út­lendskir kappijngarneytar verða nevndir. Heldur vil hann seta fokus á orsøkina til monopolið. – Soleiðis sum veddingar­ skip­an okkara er, so burdi tað havt almennan áhuga, at talan er um regulerað viðurskifti. Hóast vit ikki hava nakra ítøkiliga kanning fyri føroyingar, so siga tøl alla aðrastaðni, at hvør íbúgvi spælir fyri einar 2.000 kr. um árið í miðal. Og tá er alt roknað við – lutaseðlar, bingo, ítróttarvedding, lotto o.s.fr. Tað vil við øðrum orð­um siga, at í alt verða knappar 100 mió kr. um árið nýttar til hetta. – Og teir pengarnir fara onk­ursvegna í umferð – hvørt vit vilja tað ella ikki. Men við skipanini hjá okkum ber so til at halda hetta í eini skipan, har peningurin kemur samfelagnum til góð­ ar. Umframt at luta 45% út aftur sum vinningar, fer yvirskotið hjá Danske Spil út til sonevnd »alment nyttige formål«. Tað hava vit sæð her heima við, at vit á hvørjum ári hava givið pening til før­oyskan ítrótt, til Føroya Ungdómsráð (FUR) og til Mentamálaráðið. Til samans hava hesar upphæddir táttað í 10 mió kr., so tað er altso ikki einki, sum vit tosa um. – Útlendskir útbjóðarar kappast við at hava eina hægri útlutan av vinningum – upp í 55% - og tað gevur størri vinningar til spælaran. Men tú skalt minnast til, at hini 45% tá øll verða nýtt at skapa vinning til felagið – og altso ikki til samfelagið. Og tað í sjálvum sær skuldi fingið politikkarar at ansa eftir. Ikki minst, tá okkara skipan automatiskt syrgir fyri, at landskassin fær síni 15% í skatti av vinninginum, og tað ivist eg í er galdandi fyri tað, sum verður vunnið gjøgnum aðrar útbjóðarar. – Og tað eru eisini hesi viðurskifti, sum gera, at eitt nú danskir myndugleikar ikki vilja boyggja seg fyri ES-kravinum um ein opnan spælimarknað. Mugu staðfesta reglurnar Hvørt nøkur politisk reaktión kemur upp á lýsingarnar, sum hava verið at sæð seinasta mánaðin, ber tó illa til at siga. Finn Ougaard, varafúti, segði í blaðnum í gjár, at talan er um eina grásonu, og tí skoðsmálinum eru Petur Elias ikki heilt ósamdur í. – Men júst tað ger eisini, at tað hevur týdning at fáa staðfest, hvat er loyvt og ikki. Letur tú bara tingini flóta, so kanst tú í ringasta føri standa í teirri støðu, at føroyskur ítróttur og ung­ dómsarbeiði missur úti við 10 mió kr. árliga! Men hvørji ítøkilig stig kunnu tit taka í so máta? – Fyrst og fremst, so er tað at fylgja væl við tí, sum fyriferst á økinum. Og so royna at gera okkara ávirkan galdandi. Tí vit síggja hetta eins nógv sum eina politiska uppgávu. Í Danmark er tað jú staðfest við dómi, at tað er ólógligt at lýsa í donskum miðlum. Tann spurningin hava vit so ikki fingið av­greiddan enn. Tað vil so siga, at tað verða ikki tit, sum melda Dimmalætting ella FSF fyri tær lýsingar, sum hesi hava borið? – Tað fái eg sum so ikki svarað fyri. Um tað kemur so langt, er ein spurningur, sum nevndin tekur støðu til. Men kunnu vit ímynda okk­ um, at einki verður gjørt, og at eitt fótbóltsfelag brád­liga spæl­ ir við lýsing fyri eitt nú Lad­ brokes á bring­uni. Er tað tá ikki ov seint at gera nak­að? – Kemur tað hartil, so hava vit í øllum førum ein stóran trupulleika. Júst tann spurningurin er tó meira hypotetiskur, tí tá vil við­kom­ andi felag standa í eini støðu, har tey móttaka pening frá Danske Spil, samstundis sum tey undirgrava teirra virk­semi, og tað ber jú illa til at selja somu tvær ferðir, sigur altso stjórin á Sp/f Ítróttarvedding. Tað er neyðugt at fáa staðfest, hvørjar reglur er galdandi og ikki á økinum, sigur stjórin í Sp/f Ítróttarvedding Ítróttar- vedding fylgir gongdini