hósdagur 2. november 2006síða 26

18 Nr. 212 - 2. november 2006 SAMBAND árni joensen fartekst@mail.dk útlond Stutt sagt Tapti aftur Fyri aðru ferð hevur danin Mike Axdal tapt eitt rættarmál um endurgjald í sambandi við vanlukkuna við Scandinavian Star tann 7. apríl í 1990. Mike Axdal hevði kravt, at øll endurgjøld í sambandi við vanlukkuna skuldu lagast eftir amerikonskum siði, tí eitt amerikanskt felag átti Scandinavian Star. Tí kravdi hann at fáa upp til 10 milliónir dollarar, men hann tapti í býarrættinum í Oslo. Hann legði alt fyri eitt avgerðina fyri landsrættin, men í gjár tapti hann eisini har. Nið­urstøðan hjá býar­ rættinum og lands­rætt­ inum er, at málið er fyrn­að, og ístaðin fyri amerikanskt endurgjald skal Mike Axdal gjalda 175.000 norskar krónur í sakarmálskostnaði. Heilsan svíkir Elizabeth drotning í Bret­ landi hevur trupulleikar við heilsuni, og í gjár noyddist hon at avlýsa nøkur almenn tiltøk, sum hon eftir ætlanini skuldi taka lut í. Talskvinna henn­ara gjørdi tó vart við, at drotningin er ikki illa sjúk, men at hon hev­ur ilt við at standa leingi. Orsøkin er, at drotningin hevur liðið av vøddapínu í rygginum síðani í tíðliga í heyst. Elizabeth hevur kortini ongar ætlanir um at fara frá ella at taka seg burtur úr almennum tiltøkum, sjálvt um tað kann vera strævið. Sambært hóvin­ um tók drotningin lut í 378 ymsum tiltøkum í fjør. Fekk hjálp Í nátt eydnaðist at gera fast á boripallin Bred­ ford Dolphin, sum hev­­­ur rikið fyri vág og vind í Norðsjónum síð­­ani týs­ náttina, tá end­in millum pallin og ein sleipi­bát slitn­ aði í ódnarveðri. 75 fólk eru umborð á pallinum, men tey hava ikki verið í havsneyð, sigur norska bjarg­ingartænastan. Bred­ ford Dolphin klár­aði at liggja uppí við egnari maskinorku, men hann rak kortini lagt undan ættini, áðrenn tað eydnaðist at gera fast á hann aftur. Bredford Dolphin, sum er skrá­settur í Singapore, er á veg til Pólands, har hann skal umvælast. – Útlendsku íleggjararnir fara at stinga halan millum beinini, vinnur Ortega (amerikanski handilsmálaráðharrin) Løgreglan í bretska býnum Accrington heldur, at eld­ urin var ásettur. Tann 39 ára gamla mamm­ an og fýra døtur, sum vóru 16, 15, 10 og 3 ára gamlar, vórðu funnar deyðar inni í húsunum. Pápin bleiv bjarg­ aður og fluttur á sjúkrahús, men støða hansara er álvars­ som. Løgreglan í Accrington viðger málið sum eitt dráps­ mál, tí serfrøðingar hava funnið evni, sum gjørdu, at eldurin breiddi seg sera skjótt. Tí hevur løgreglan illgruna um, at onkur setti eld á húsini. Sløkkiliðsmaðurin Micha­ el Frankland sigur við Sky News, at eldurin er tann ringasti tey 20 árini, hann hevur verið sløkki­liðs­ maður. – Tað var ræðuligt at bera fýra deyð børn út úr hús­ unum. Hetta er ein sorgar­ leikur og ein vanlukka fyri alt samfelagið, sigur hann. Nógv bendir á, at tann gamli sandinistaleiðarin Daniel Ortega fer at vinna forsetavalið í Nikaragua sunnu­ dagin. Tað hóvar ikki USA. Tað var tann tíð, tá ameri­ kanararnir sóu reytt, bara teir hoyrdu navnið Daniel Ortega. Nógv er broytt síðani, men kortini hevur amerikanska stjórnin roynt at gera sítt til, at tann gamli fíggindin ikki skal sleppa til valdið í Nikaragua. Fleiri týðandi amerikanskir politikarar hava sagt sína hugsan, og Robert Zoelick, varauttanríkisráðharri, Car­ los Guiterrez, handils­mála­ ráðharri og amerikanski sendiharrin í Nikaragua, Paulo Trivelli, hava verið so opinskáraðir, at amerikanski eindarfelagsskapurin OAS hevur talað at. Eitt nú hevur Paulo Tri­ velli sagt, at USA fer at endurskoða sína búskapar­ hjálp til Nikaragua, verður Daniel Ortega valdur til forseta. Guiterrez, hand­ ils­málaráðharri, skal hava sagt, at útlendskir íleggj­ arar fara at stinga halan millum beinini, slepp­ur Ortega fram at valdinum, og republikanski kon­ gresslimurin Dan Burton hevur sagt, at veljararnir í Nikaragua eiga at minnast áttatiárini, áðrenn teir velja Ortega til forseta. Hann hev­ur eisini hótt við at skerja møguleikarnar hjá nikaraguanskum borgarum í USA at senda skyldfólki í heimlandinum pengar. Ikki tann sami Grundlógin í Nikaragua sigur, at eitt valevni skal hava minst 35 prosent av atkvøðunum og minst fimm prosent fleiri atkvøður enn hini valevnini fyri at vinna forsetavalið, og alt bendir á, at Daniel Ortega fer at røkka hesum málunum. Ortega sat við ræðið í Nikaragua frá 1979 til 1990. Tá tapti hann fyri einari høgrasamgongu, og tað gjørdi hann eisini í 1996 og í 2001. Men hesaferð bendir alt á, at hann fer at vinna. Men Daniel Ortega er ikki tann, hann var, siga eyg­ leiðarar. Í sínum valrøðum sigur hann seg hava funnið Guð, og hann brúkar ein stóran part av tíðini til at tosa um frið og kærleika og andaliga kollvelting, ið skal byggjast á kærleika og vón, sum hann málber seg. Tá tjóðartingið í síðstu viku samtykti at banna fosturtøku, tók Ortega undir við tinginum, og tað hevur gjørt, at tann katólska kirkjan styðjar hann. Stuðul úr USA Hansara harðasti kapp­ ingar­neyti í stríðnum um forsetaembætið er Eduardo Montealege úr teirri fræls­ lyntu samgonguni. Hann fær stuðul frá amerikonsku stjórnini, og ein ameri­ kanskur felagsskapur hev­ur fíggjað ein part av val­stríði hansara. Millum hansara fremstu stuðlar er fyrr­verandi amerikanski ST-sendiharrin Jeane Kirk­ patrick, sum alment hevur sagt, at tað er umráðandi at forða fyri, at Daniel Ortega og venesuelski forsetin, Hugo Chavez, fáa ræðið í Miðamerika. Gamal kenningur kemur aftur Mamman og fýra døtur brunnu inni Daniel Ortega kann endurvinna forsetaembætið í Nikaragua sunnudagin.