fríggjadagur 3. november 2006síða 31

Nr. 213 - 3. november 2006 31 tíðindi SAMBAND Árni Joensen fartekst@mail.dk Stutt sagt útlond –57 prosent av afghansku kvinnunum verða giftar burtur, áðrenn tær fylla 16 Womankind Worldwide Tær hava tað ikki betri enn undir Taliban Hóast føgur orð eru umstøðurnar hjá kvinnunum í Afghanistan líka ringar í dag sum undir Taliban- stýrinum. Kvinnurnar í Afghani­stan hava fingið fleiri rættindi, enn tær høv­du fyri fimm árum síðani, tá Taliban varð rikið frá valdinum. Men hjá teimum flestu er gerandisdagurin tann sami, sum hann var. Tað stendur at lesa í ein­ ari nýggjari frá­greiðing um støðuna hjá teimum af­ ghansku kvinnunum, og sum bleiv almanna­kunn­ gjørd í London í viku­ni. Felagsskapurin Wom­an­ kind World­wide, sum hevur skriv­að frágreið­ing­ ina, vísir á tey føgru orðini og tey nógvu lyftini, sum kvinnurnar í Afghanistan fingu, tá stýrið hjá Taliban var fallið. Sagt varð, at nú skuldu kvinnurnar fáa frælsi, og støðan hjá kvinn­ unum var eisini høvuðs­ evnið á einum altjóða Af­ ghanistan-fundi í Týsklan­ di í desember í 2001. Men hvat er hent síðani, spyr Womankind World­ wide. Jú, nakrar kvinnur eru komnar upp í politikk, men tann vanliga afghanska kvinnan hevur ikki merkt nakra broyting. Í fjør vóru 47 sokallað ærudráp skrá­ sett, men tað veruliga talið er helst um 5.000, tí nógv tey flestu drápini verða ikki fráboðað. Ágangur ímóti kvinnum verður sjáldan kannaður, og kvinn­ ur, sum melda menn fyri neyðtøku, kunnu sjálvar enda í fongsli – fyri ótrú­ skap. Woman Worldkind skriv­ ar eisini, at millum 60 og 80 prosent av teimum af­ ghansku kvinnunum verða tvingaðar at gifta seg við monnum, sum familjan finnur teimum, og 57 pro­ sent av kvinnunum verða giftar burtur, áðrenn tær fylla 16. Muslimarnir koyrdir til hús 72 muslimar, sum arbeiddu í Charles de Gaulle-floghavnini í París, hava fingið sekkin. Teir seinastu mánaðarnar hevur leiðslan í Charles de Gaulle-floghavnini hildið eyga við muslimunum, sum arbeiða har, og fyribil er úrslitið, at 72 fólk hava fingið sekkin ella eru flutt í onnur størv. Orsøkin er sambært leiðsluni, at tey eru vandamikil fyri trygd­ ina í floghavnini, skrivar AFP. Leiðslan sigur seg hava avdúkað, at fleiri av teim­ um 72 hava verið í venj­ ingarlegum hjá yvirgangs­ monnum í Afghanistan og Pakistan, og ein teirra sigst hava verið vinmaður yvir­ gangsmannin Richard Reed, sum er dømdur fyri at hava roynt at spreingja eitt flogfar, sum var á veg úr Paris til USA í 2001. Hann hevði fjalt spreingi­evni í skónum, men bleiv av­ dúkaður. Fleiri av teimum, sum hava mist arbeiðið í Charl­ es de Gaulle-floghavnini, hava nú lagt sak ímóti leiðsluni, tí tey kenna seg sannførd um, at tey eru uppsøgd, tí tey eru mus­ limar. Muslimskir felags­ skapir í Fraklandi leggja myndugleikarnar undir at skipa eina herferð ímóti muslimunum upp undir forsetavalið næsta ár. Árliga eru einar 4.500 neyðtøkur í Grikka­ landi, men serliga eitt mál hevur skelkað tjóðina, og nú er for­ setin komin upp í málið. Fýra skúladreingir í grik­ sku bygdini Ama­rinthos eru skuldsettir fyri at hava neyðtikið eina 16 ára gamla bulgarska gentu. Gentan hevur greitt løgregluni frá, at tvær grikskar gentur avmyndaðu neyðtøkuna við fartelefon. Málið hevur vakt stóran ans um alt Grikkaland og hevur reist spurningin um rasismu. Fjølmiðlarnir og myndugleikarnir hava giv­ ið teirri bulgarsku gentuni skyldina, og tað hevur fingið Karolos Papoulias, forseta at leggja seg út í málið. – Vit grikkar hava upp­ livað útlegd og rasismu, men vit eiga ikki at geva innflytarum, sum koma higar at arbeiða, somu líð­ ingar, sigur forsetin. Tann 16 ára gamla gent­ an hevur greitt løgregluni frá, at hon bleiv neyðtikin í ein tíma, og ein talsmaður hjá løgregluni sigur við Reuters, at gentan sigur eftir øllum at døma satt. Teir fýra dreingirnir halda harafturímóti uppá, at tal­ an var ikki um neyðtøku, og teir hava fingið stuðul frá bygdarfólkinum og fleiri fjølmiðlum. Men summir fjølmiðlar ávara. – Hvør einasti demokrat­ ur í hesum landi eigur at vera í øðini um tann ra­ sistiska hugburðin, sum er komin undan kavi í sam­ bandi við hetta málið, skriv­ aði blaðið Elefther­o­typia í oddagrein fyrra­dagin. Vendir ikki Herfyri boðaðu bretskir havgranskarar frá, at Golf­streymurin stóð stillur nakrar dagar í november í 2004, og teir søgdu seg bera ótta fyri, at hann fer at vikna og kanska at steðga orsakað av veður­lagsbroytingu­ num. Hesum eru norskir havgranskarar ikki sam­ dir við teimum í. Teir ásanmna, at Golf­streym­ urin broytist javnan, men teir vísa samstundis á, at sjógvurin í Barents­ havinum hevur ongantíð verið so heitur sum tey seinastu fimm árini. Norsku granskararnir hava ilt við at trúgva, at Golfstreymurin stóð stillur nakrar dagar í 2004, tí tað sást ikki á nøkrum mátingum í Barentshavinum, siga teir. Teir halda ikki sum bretar, at Golfstreymurin er í ferð við at vikna, ella at hann fer at venda. Prodi í hernað Í Italia hava myndug­ leikarnir mist tolið við teirri víðagitnu mafiuni í stórbýnum Napoli. Í seinastuni hava fleiri kravt, at stjórnin skal senda hermenn til býin fyri at fáa bilbukt við mafiuna, men tað við Romano Prodi, forsætis­ ráðharri, ikki. Ístaðin fyri hevur hann gjørt av at senda 1.000 løgreglu­ menn afturat til Napoli í næstu viku. Tað er í tøkum tíma, tí teir sein­ astu tólv dagarnar hava 14 fólk latið lív í gøtu­ num í býnum. Napoli hevur verið herjaður av skipaðum kriminaliteti í eini 200 ár. Ein stórur trupulleiki er tað stóra arbeiðsloysið í býnum. Sagt verður, at helm­ing­ urin av av øllum monn­ unum millum 25 og 29 ár eru arbeiðsleysir. Neyðtøkumál skelkar grikkar Bretar fáa valla flutt seg, uttan at eitt ella annað myndatól fylgir við, hvat teir takast við. Í dag eru meiri enn fýra milliónir eftirlitstól í landinum ella eitt fyri hvørji 14 fólk. Samstundis hava mynd­ ugleikarnir hert eftirlitið við teimum, sum ferðast ella keypa, tí altsamt fleiri tól halda eyga við, nær bretar brúka sítt gjalds­ kort, og hvat teir brúka tað til. Almenni umboðs­ maðurin heldur, at mynd­ ugleikarnir gera dekan ov nógv av. Hann sigur, at í summum førum kann tað tykjast, sum at fólk eru undir eftirliti, tá tey mugu metast ay hava rætt til at vera fyri seg sjálvan. Um­ boðsmaðurin heldur, at Bretland er við at gerast eitt eftirlits­sam­felag, har borgararnir ikki fáa flutt seg, uttan at onk­ur heldur eyga við teim­um. Undir eftirliti