týsdagur 21. november 2006síða 24

24 Nr. 225 - 21. november 2006 vinnusíðurnar Millum spurning­ arnar, sum Gransk­ ingardepilin fyri Økismenning setti sær fyri at kanna var, um arbeiðsfólk í fiskavirkisvinnuni ynskja, at teirra børn eisini skulu arbeiða í hesi vinnu. Bert 7% svaraðu ja, 62% nei – og 18%, at tey vita ikki. Hóast tølini vísa, at fólk sum heild trívast væl á fiska­ virkjunum, halda kortini eini 600-800 fiskafólk, at tey kundu hugsað sær annað arbeiði, um hetta stóð teimum í boði Fiskaarbeiði Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Í síðstu viku skipaði Rá­f iska­keyparafelagið fyri fundi í Vinnuhúsinum, har frá­greiðingin hjá Gransk­ingardeplinum fyri Økismenning, ”Arbeiðs­ meg­in á føroysku fiska­virkj­ unum í framtíðini”, varð løgd fram. Tað eru teir báðir, Denn­ is Holm og Bogi Mort­ en­sen, sum hava gjørt kanningina og hava skrivað frágreiðingina. Á fundinum í Vinnu­hús­ inum legði Dennis Holm, granskari, fram niður­ støðurnar í hesi frágreið­ing. Bakgrund - Eins og í vesturheiminum annars, eru seinastu árini farnar fram stórar broyt­ ingar í Føroyum. Hesar broyt­ingar síggjast eisini aftur í føroysku hagtølun­ um, sum viðvíkja arbeiðs­ marknaðinum. Í framløguni segði Denn­ is, at eitt skifti er farið fram, har alsamt fleiri fólk arbeiða innan almenna um­siting og almennar tæn­ astur, samstundis sum færri og færri arbeiða í fram­ leiðsluvinnuni. Hann vísti á eitt býti av løntakarum frá árinum 1990, býtt í høvuðsbólkarnar, 1) bygging, handil, flutn­ ingur v.m. (36,0%), 2) fram­leiðsluvinnur (33,4%) og 3) almennar tænastur (30,6%). 15 ár seinni – ella í 2005 - er lutfalsliga býtið av løntakarum broytt, so­leiðis at talið av fólki í fram­leiðsluvinnuni nú er minkað úr 33,4% niður í 27,0%, samstundis sum størsti einstaki bólkurin er al­mennar tænastur (37,1%). Býtið í 2005 er annars hetta: 1) almennar tænastur (37,1%), bygging, handil, flutningur v.m. (35,9%) og framleiðsluvinnur (27,0%). Í 1990 vóru tilsamans 23.774 løntakarar í Før­ oyum – og í 2005 var talið 24.541. Ung í útbúgving Í framløguni segði Dennis Holm, at talið av ungum, sum nema sær útbúgving, er vaksið munandi sein­ astu árini. Fleiri og fleiri fara á miðnámsskúla – og eftir hetta undir aðra før­ leikagevandi útbúgving. - Eitt av endamálunum við Visjón 2015 er eisini at hækka útbúgvingarstøðið í Føroyum. Granskarin reisti tí spurn­ ingin, um hetta fer at fáa ávirkan á møguleikarnar hjá fiskavirkjum at fáa før­ oyingar at arbeiða í fiski. - Kanningin hjá okkum er gjørd á 16 flaka-og fiskavirkjum kring landið. Tilsamans 708 fólk svaraðu spurnarbløðunum. Mett verður, at eini 1500-2000 fólk arbeiða á teimum tradi­tionellu flaka-og fiska­ virkjunum, og soleiðis hava umleið 40% av ar­beiðs­ fólkunum luttikið í kann­ ingini. 708 svaraði spurn­ ar­bløð er eitt sterkt grund­ arlag, halda Dennis Holm og Bogi Mortensen. Høgur miðalaldur Um kynsbýtið á fiska­virkj­ um og innan fiskavøruídnað í juni 2006, sigur spurn­ ar­blaðskanningin, at 65% eru kvinnur og 35% menn. Tøl hjá Hagstovu Føroya siga hinvegin, at 57% eru kvinnur og 43% menn. Í kanningini er eisini spurt um aldursbýti, og her vísir tað seg, at miðalaldurin er eini 39 ár. Um tey, sum eru yngri enn 20 ár, verða tikin burtur úr, er miðalaldurin eini 43 ár. 86% av teimum spurdu arbeiða á virkjunum sum arbeiðskvinna ella arbeiðs­ maður, 6% sum leiðarar ella millumleiðarar og 8% sum annað. 89% hava gingið í fólka­ skúla (7 ár), 58% í fólka- og framhaldsskúla (9-10 ár), 18% í miðnámsskúla, 6% hava handverksliga út­búgving, 6% hava millum­ langa hægri útbúgving, 1% langa hægri útbúgving og 9% hava annað. Ymiskt áramál Í kanningini vórðu fólk eis­ ini spurd, hvussu drúgv­ar royndir tey hava á fiska­ virki, og her vístu úrslitini, at fleiri enn 80% hava arbeitt á fiskavirki í fleiri enn 2 ár, 60% í 6 ár ella longri og sløk 40% í fleiri enn 10 ár. At enda kann nevnast, Fiskavirkisfólk ynskja ikki at teirra børn eisini fara í fiskavirkisvinnu ” Kanningin er gjørd á 16 flaka-og fiskavirkjum. Tilsamans 708 fólk svaraðu spurnarbløðunum – ella umleið 40% av arbeiðsfólkunum í fiskavirkisvinnuni” (Kanningin hjá Granskingardeplinum) Kanningin hjá Granskingardeplinum fyri Økismenning vísir, at 35% av arbeiðsfólkunum innan fiskavirkisídnaðin eru menn, meðan 65% eru kvinnur Mynd: Vilmund Jacobsen Boeing stjelur Airbus-kundar Tað gongst einki serligt hjá Airbus fyri tíðina. Ferð eftir ferð hevur felagið mist stórar ordrar, og tað var enn einaferð søgan, tá Korean Air Lines Company herfyri gjørdi av, hvar tey skuldi keypa nýggj flogfør. Samanlagt var talan um ordra upp á $ 5,5 mia, og hesin peningur verður allur nýttur hjá Boeing. Koreanska felagið hevur nevnliga bílagt 15 ferðafólkaflogfør og 10 fermaflogfør frá stóra amerikanska framleiðaranum.