mikudagur 29. november 2006síða 9

Nr. 231 - 29. november 2006 9 tíðindi - Hvussu tryggja vit okkum, at tey ferðandi kunnu koma bæði skjótt, trygt og gott hagar tey ætla sær? Svarið uppá henda spurningin hava fólk hjá Landsverki hugsað nógv um í seinastuni. Nú er fyrsta útspælið til eitt svar komið, í eini strategiætlan fram til ár 2020. Ferðsla Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Landsverk: 94 kilometrar um dagin! So nógvar kilometrar pend­la føroyingar í miðal hvønn einasta dag. Og tá er skúla­ung­dóm­ur­in ikki tikin við. Fyri øll hesi hevur tað stóran týdning at koma skjótt og væl fram millum heim og arbeiðsstað. Hetta verður kortini ikki gjørt av ongum. Neyðugt er at leggja ætlanir fyri fram­tíð­ina, hvussu ein kann trygg­ja at fólk framvegis hava henda møguleikan. - Vit miða eftir at tað skal verða lætt, trygt og ódýrt hjá øllum føroyingum at ferð­ast. Her hugsa vit um tey sum skulu til arbeiðis, men eisini um tey eldru og rør­slu­tar­naði, sigur Heini Eyst­ur­oy, deildarleiðari á Vega­deild­ini. Gongdin er hon, at fólk ferðast yvir longri teinar til arbeiðis, tí at bilarnir eru vorðnir betri og tí at vegakervið er so nógv og væl útbygt. Somuleiðis er útboðið av góðum grund­ økj­um á bygd eisini vorðið størri. Ein kanning í summar vísti, at 2700 persónar pendla hvønn einasta dag. Hes­ir koyra omanfyri 250.000 km. um dagin eftir før­oy­s­ku vegunum ella fara við ferjum. Norsk hagtøl vísa, at pend­ ling­in mennist sera skjótt. Frá 1995 til 2001 øktist pend­ling­in har við 40%. Og hjá okkum er heldur einki sum bendir á, at hetta talið fer at minka í framtíðini. Á Landsverki hava tey tí sett sær fyri, at men­na samferðsluøkið kring alt landið, soleiðis at møguleikin at koma fram og flyta seg er tíð­ar­hósk­an­ di, uttan at tað skal gan­ga út yvir trygdina ella um­hvør­ við. Stór og smærri átøk Undir framløguni av stra­te­ gi­æt­lan­ini fyrrapartin í gjár varð stórur dentur lagdur á fleiri viðurskifti: Tað skal verða trygt og gott at ferð­ ast. Tað skal vera skjótt at ferðast. Og tað skal vera vakurt og snøgt at ferðast. Verkfrøðingurin, Arm­ garð Steinhólm vísti í sínum inn­­leg­gi á týdningin av ferð­ slu­tryg­dini. Hon nevndi her tað nógv umrøddu null-hug­ sjón­ina. - Vit hava hagtøl yv­ir ferðsluóhappini á før­oy­ sku vegunum. Ein týd­nin­ gar­mikil partur av okk­ ara arbeiði verður tí at gjøgnumganga alt vega­ker­ við, og fáa yvirlit yvir, hvar tey henda, - og ikki minst, hví tey henda! - Á henda hátt kunnu vit gera okkara til, at ferðslan verð­ur tryggari á føroysku veg­un­um, sigur hon. Veruleikin er, at eini 80 % av øllum ferðsluóhappum henda vegna menniskjanslig mis­tøk. Málið fyri null-hug­ sjón­ina er, at talið av skadd­ um og deyðum skal minkast við 30 % yvir 10 ár. Nógv smærri og størri á­tøk kunnu bøta um hetta, m.a. við upplýsing um trygdarbelti og um tele­fon­ tos í bili, og uppseting av tal­gild­um ferðvísarum á stra­­te­gi­skum støðum, hegni fram­við høvuðsvegunum og við útbygging av ljós­ bún­aði­num í tunlunum og við ávís vegamót. - Tað er ikki vist, at tað skal kosta so nógvan pen­ ing at bøta um trygdina. Men tað er í øllum førum eitt arbeiði sum vit leggja stóran dent á, sigur Armgarð Stein­hólm. Ein uppliving Enn eru ikki sett nøvn, krón­ ur ella árstal á tær ym­is­ ku ætlanirnar í fram­tíð­ini. Semja er kortini um, at ein eig­ur at fara til verka við skyn­semi. - Samferðslukervið setir mun­andi spor í landslagið og ávirkar umhvørvið og hvussu vit uppliva lands­lag­ ið, verður sagt í strategi- æt­lan­ini. Hóast stórar og víttfevndar æt­­lan­­ir, so er hugsanin í fram­­tíð­­ini at gera alt fyri at betra tann listfrøðiliga part­ in í samferðsluni. Har tað ber til, er ætlanin at gera tað til eina uppliving fyri eyga at koyra eftir før­ oy­s­ku vegunum, uttan at tað kortini verður til ampa fyri ferðsluna ella seinkar hen­ni. Tá ein tosar um fer­jur­n­ar sum sigla millum oy­g­gjar­ nar, so er eitt av málunum at hesar eru vakrar á at líta, og hóska til ta havgangandi far­leiðina. Alt er sjálvandi føgur orð. Men verður undirtøka fyri ein heildarætlan innan sam­­ferðs­­luna, er eitt stórt fet tikið nærri eini betri og tryggari ferðslu her á landi. Skjótari og tryggari at ferðast Frá varðagøtum til 80 km/t Fyri meiri enn 100 árum síðani var einki veruligt vegakervi í Føroyum. Um hetta mundið vóru um 3800 varðar kring landið. Bygdirnar vóru tá samanbundnar við varðagøtum, og var talan um flutning av størri góðsi fór hesin fyri tað mesta fram á sjónum millum lendingar og havnir. Eitt yvirlit vísir, at í 1896 vóru 800 km. av gongugøtum til fólkaflutning og lættari góðsflutning. Men síðani tá er nógv hent og flutningstíðin stytt munandi. Í 1950-árunum varð ein ætlan løgd um at binda tey ymisku økini saman, soleiðis at vit fingu eitt vegakervi sum var samansett av longum samanhangandi vegateimum. Endamálið var at fáa vegasamband til allar bygdir. Hetta málið varð rokkið í 2002, tá sprongt varð ígjøgnum fyri tunlinum til Gásadals. Í 1999 var gjørd ein nýggj langtíðarætlan fyri íløgur í samferðslukervið, og eru málini í hesi ætlanini stórt sæð øll rokkin. Í hesi ætlanini vóru m.a. Vágatunnilin, Norðoyatunnilin og nýggi Smyril nevnd. Í dag vildi neyvan nakar verið hesi framstigini fyri uttan, heldur ikki tunnilin millum Hov og Øravík, har koyrandi verður ígjøgnum komandi ár. Nú liggur onnur og munandi meiri umfatandi samferðsluætlan fyri framman. Áðrenn henda ætlanin, sum snýr seg um árini komandi árini, verður lýst og kunngjørd almenninginum, er neyðugt at lýsa grundarlagið fyri eini slíkari ætlan. Og tað er tað ein hevur gjørt við hesi Strategisku Samferðsluætlanini 2008 til 2020, sum verður lýst niðanfyri. Ein ætlan ísenn Nógvar ætlanir at bøta um samferðsluna eru settar í verk tey seinnu árini og tiknar í nýtslu. Men veru­ leik­in er hann, at tær í roynd og veru als ikki eru lidnar. Tað er næstan undan­ tak­ið, at ein verk­ætl­an er full­komu­liga liðug, tá hon verður tik­in alment í nýts­lu. - Nú skal vend koma í. Ja, vend er longu komin í, sig­ur Oyvindur Brimnes, stjóri á Landsverki. Millum loysnirnar sum vó­ru fullkomuliga lid­nar, tá tær vórðu tiknar í nýtslu vóru báð­ir und­ir­sjó­var­tun­ lar­n­ir og Smyril. Men í hinum bólkinum vant­­ar framvegis í, at tey skulu verða liðug: Gása­ dals­­tun­­nil­­in og vegagerðin á Kals­oyn­ni eru tvey dømi um tað. Í framtíðini er ætlanini at ar­­beið­a soleiðis, at ein ger eitt arbeiði fullkomuliga lið­­ugt, áðrenn farið verður und­­ir tað næsta. Hetta fer bæði at gera ar­beið­ið bíligari, eins og ein fær størri nyttu og gagn av tí beinanvegin. - vit vilja gera okkara til at ferðslan á føroysku vegunum verður tryggari, sigur Armgarð Steinhólm á Landsverki Mynd: Jens Kr. Vang Knud W. Petersen er settur í starv hjá Landsverki í sambandi við hesa uppgávuna at gera eina samferðsluætlan fyri Føroyar. Hann vísti á, at hægri serútbúgvingar ofta hava eitt avmarkað útboð av størvum, og tí má arbeiðstakarin annaðhvørt flyta bústað ella pendla til arbeiðis Mynd: Jens Kr. Vang