mikudagur 20. desember 2006síða 16

16 Nr. 246 - 20. desember 2006 tíðindi Fyri fyrstu ferð ber til at staðfesta, at ein mieriluti av føroyingum tekur undir við føroyskum ES-limaskapi. Í eini nýggari kanning svara 40 %, at tey eru fyri limaskapi, og 36,5 % eru ímóti. Tað eru serliga fólk í Suðurstreymoy og Suðuroy, sum eru fyri. Fiskimenn vilja harafturímóti ikki upp í ES KANNING Theodor E. D. Olsen theodor@sosialurin.fo Tað kundi ljóða sum ein jólagáva til sambandsfólk. Og tað er tað kanska eisini. Fyri fyrstu ferð nak­ran­tíð, staðfestir ein meininga­kanning, at ein meiriluti av føroyingum tekur undir við limaskapi í Evropiska Samveldinum. Spurningurin var, um Føroy­ar skulu umfatast av limaskapi í ES? Kanningin, sum Fynd hevur gjørt fyri Sosialin, vísir, at 40 % av teimum spurdu siga seg taka undir við ES-limaskapi, og 36,5 % siga seg vera ímóti. Tó siga 23,4% ella nærum ein fjórðingur seg ikki vita, hvat tey skulu halda um hetta málið. Heilt aftur til spurnar­ kanningar miðskeiðis í áttati­árunum hevur meiri­ lutin av teimum spurdu sagt seg vilja staðið uttan fyri ES. Í tí fyrstu kanningini í 1984 taldust tey bara 5 %, ið ynsktu limaskap í táverandi EF. Hetta var 11 ár eftir, at Danmark við forsætisráðharranum Jens Otto Krag á odda var vorðið limur í 1973. Tíggju ár í seinni - í 1994, tá kreppan rakti meint, og røddir innan fiskasølu og alivinnu tosaðu jaliga um ES - sá myndin øðrvísi út. Nú var nærum ein fjórð­ ingur av føroyingum fyri limaskapi, og umleið helvt­ in ímóti. At Norðurlond sum Noreg, Svøríki og Finnland í hesum tíðarskeiði søktu um limaskap, og tey bæði síðstnevndu tóku av, var kanska ein av orsøkun­um til, at parturin av føroy­ ingum, ið var fyri limaskapi gjørdist næstan eins stórur í 1994, sum tey, ið ivaðuðst og beinleiðis søgdu nei. Eftir hetta minkaði skarin aftur av teimum, sum vildu gerast limir í ES, og seinni komu eisini onnur mál av øðrum ríkisrættarligum slagi á breddan, m.a. full­ veldismálið, sum samgong­ urnar frá 1998 til 2004 ar­beiddu við. Hvør heldur hvat? Nú er so aftur vent í holuni, og fyri fyrstu ferð sigur ein meiriluti av føroyingum seg vera fyri ES-limaskapi. Tað er serliga í Suður­ streymoy og partvíst í Suð­ uroy, at fólk siga seg vera fyri limaskapi í ES. Í restini av landinum er framvegis meiriluti ímóti. Hetta kann eisini samsvara væl við, at jú longri útbúgving tey spurdu hava, jú jaligari eru tey mótvegis ES. Undan­ tøkini eru teir yngstu velj­ ararnir og pensjónistar, sum burturav svara jaliga. Hinvegin eru fiskimenn ikki so hugaðir fyri ES- limaskapi. Í byrjanini av nítiárunum var greiður meiriluti ímill­ um veljararnar hjá øllum flokkum uttan Sambands­ flokkinum ímóti limaskapi. Har broyttist støðan við einum skarvslopi, eftir at flokkurin á einum landsfundi hevði samtykt at vera fyri limaskapi. Men nú tykist henda støða eisini at hava rinið við í øðrum flokkum. Hjá øllum flokkum uttan Tjóðveldisflokkinum og Mið­flokkinum er í dag meiriluti fyri liamskapi. Sambært tí nýggju kann­ ingini er eisini ein ruddi­ ligur meiriluti fyri lima­ skapi millum veljarar Javn­ aðarfloksins, sum ann­ars plagdu at vera hart ímóti. Millum kvinnurnar, ið vanliga vóru hart ímóti ES, eru somuleiðis rembingar. Í dag er ein meiriluti av kvinnunum fyri, og hann er eins stórur og hjá monn­ un­um. Tær kvinnur, ið siga nei, eru væl færri enn menninir, meðan ein trið­ingur av kvinnunum ikki hava nakra støðu til spurningin. Vilja varðveita ognarviðurskifti í fiskivinnuni So kann ein spyrja, hvussu eftirfarandi ein slík kanning er. Tølini eru ivaleyst eins álítandi og tey frá undan­ farnum kanningum. Í so máta endurspegla tey ein opnari hugburð mótvegis ES. Ikki minst samanborið við tølini úr sjeytiárunum, tá felagsskapurin kallaðist EEC, mangan fekk eitt ringt orð á seg í almenna orðaskiftinum. Eisini samsvara tey nýggju tølini væl við eitt rák, ið eisini er at síggja aðrastaðni, eitt nú í Íslandi. Hinvegin kann tað tykj­ ast sum ein andsøgn í hesi nýggju kanningini, at mong teirra, ið eru fyri ES- limaskapi, eisini eru ímóti, at útlendingar skulu eiga í føroysku fiskivinnuni. Mong eru harafturat fyri at veita vinnuni studning, og mong eru fyri almennari verju ímóti útlendskari kapp­ing. Við einum slíkum kanning­ arúrsliti koma eisini fleiri aðrir spurningar undan kavi. T.d. um meirilutin hevði hildið, tá treytirnar fyri einum limaskapi komu á borðið, ella um talan skuldi verið um limaskap gjøgnum danska ríkið ella um sjálvstøðugan limaskap við fullveldi. Spurd, um tey taka und­ ir føroyskum EFTA-lima­ skapi, svara 58,6 % av teimum spurdu ja, 10,5 % svara nei, og 30,9 % vita ikki. Meiriluti fyri ES-limaskapi fyri fyrstu ferð Ongantíð hava fólk verið so jalig mótvegis ES sum nú