mikudagur 13. desember 2006síða 11

Nr. 241 - 13. desember 2006 11 Tá ið formaðurin í Lands­ felag Pensjonistanna sigur, at føroyska fólkapensjónin við ískoytum er dragnað munandi seinastu árini sam­ anborið við ta donsku, so er tað ikki rætt. Tvørturímóti er føroyska pensjónin í hesum samgonguskeiðinum vaksin munandi meir enn tann danska. Og tá vit samanbera tøku pensjónina, tvs. aftaná skatt, er føroyska pensjónin farin upp um ta donsku. Hetta er sjón fyri søgn í talvuni niðanfyri, ið fylg­ ir uppgerðarháttinum í Nord­isk Socialstatistisk År­bog. Sum ískoyti til donsku pensjónina er so­nevndi eldrakekkurin tikin við. Og sum ískoyti til før­oysku pensjónina er viðbót til ávísar pen­sjon­ istar (sonevndi brenni­studn­ ingurin) tikin við, umframt Samhaldsfasti. Samhaldsfasti ger munin Tað er Samhaldsfasti, ið ger tann stóra munin mill­ um føroysku og donsku pen­sjónina. Og tað er har stóra hækkingin í føroysku pensjónini er hend seinastu 3 árini, soleiðis at útgjaldið hækkar heilt upp í 1860 kr um mánaðin nú frá 1.jan. 2007. Og um eitt ár fer hann upp á 2.200 kr. um mánaðin. Júst sum tað verður gjørt í Nordisk Socialstatistisk Årbog, eigur Samhaldsfasti sjálvsagt at roknast uppí sum ískoyti: tí eins og øll, sum fylla 67, eiga rætt til fólkapensjón, eiga øll sum fylla 67 eisini rætt til Samhaldsfasta. Einhvør borg­ari fær Samhaldsfasta, uttan mun til um man hev­ ur havt stóra, lítla ella onga inntøku á arbeiðs­ mark­n­aðinum – øll fáa tað sama – og tí er Sam­ halds­­fasti ikki ein arbeiðs­ marknaðarpensjón men ein almannapensjón eins og fólkapensjónin. Tí er tað óreiðiligt at blíva við at tosa um fólka­ pensjónina, uttan at vilja rokna Samhaldsfasta við, ikki minst tá man samanber við donsku pensjónina. Lægri skattur ger munin í tøkari pensjón Í Danmark ber øll pensjónin skatt, og haraftrat við mun­ andi hægri prosenti enn í Føroyum. Í Føroyum eru grund­upp­ hædd og brenni­studn­ingur skattafrí, og restin (t.v.s. knappliga helvtin) ber ein munandi lægri skattaprosent enn í Danmark. Móti hesum ger tað lítlan og ongan mun, at danski botnfrádrátturin er nakað hægri enn tann føroyski. Um man skal samanbera skattingina av pensjónini í Føroyum og Danmark í 2007, svarar føroyski skatturin til 6–7% av allari føroysku pensjónsveitingini, meðan danski skatturin svarar til 23–27% av allari donsku pensjónsveitingini. Men framvegis eru skeivleikar at rætta Hóast tað sum er nevnt om­anfyri, er framvegis neyð­ugt at bøta munandi um føroysku pensjónirnar. Eitt er framhaldandi at hækka upphæddirnar í tráð við inntøkuvøkstur og kostnaðarhækkingar í sam­felagnum. Men tað eru eisini stórir skeivleikar at rætta, sum t.d. tá annar av hjún­unum, sum onga aðra inntøku hevur, missir alt ov nógv í viðbót og í skatti av samhaldsfasta, tí hin hjúnafelagin hevur eina hampiliga inntøku, antin tí hann/hon enn er virkin á arbeiðsmarknaðinum ella fær eina góða eftirlønar­ uppsparing. Hetta er óvirði­ ligt og avgjørt eitt brek við pensjónsskipanini, sum má rættast í samband við arbeiðið við einum pen­ sjónsreformi. Niðurstøðan er tó greið Av talvuni sæst, at áðrenn skatt fær ein stakur einar 1100 kr. minni og eini hjún knappar 500 kr. minni í Føroyum enn í Danmark. Men aftaná skatt er vent í holuni: tá fær ein stakur góðar 1000 kr. meir og eini hjún 2100 kr. meir í Føroyum enn í Danmark. Annars skal eg lata tølini í talvuni og í striku­mynd­ unum tala fyri seg sjálvan. Eftir skatt er føroyska pensjónin farin upp um ta donsku landsstýrismaður Hans Pauli Strøm Fólkapensjón við øðrum ískoyti, áðrenn og eftir skatt pr. mánað til fólk, sum ikki hava aðra inntøku 2004 2004 Munur 2007 2007 Munur Føroyar Danmark Fø-Dk 2004 Føroyar Danmark Fø-Dk 2007 Støk Grundupphædd 4.169 4.648 4.169 4.952 Viðbót 2.544 4.679 2.862 4.985 Samhaldsfasti 697 - 1.860 - Viðbót t. ávís. pensj./ældrecheck 415 425 558 633 - Tils. áðrenn skatt 7.825 9.752 -1.927 9.449 10.570 -1.121 - Tils. aftaná skatt 7.459 7.159 300 8.775 7.748 1.027 Hjún, bæði pensjonistar Grundupphædd 6.626 9.296 6.626 9.904 Viðbót 3.938 4.368 4.430 4.656 Samhaldsfasti 1.394 3.720 - Viðbót t. ávís. pensj./ældrecheck 415 850 558 1.266 - Tils. áðrenn skatt 12.373 14.514 -2.141 15.334 15.826 -492 - Tils. aftaná skatt 11.942 11.264 678 14.351 12.242 2.109 Kelda: Nordisk Socialstatistisk Årbog og Almanna- og heilsumálaráðið, Fíggjardeildin (sum hevur gjørt metingina av 2007) Støk, áðrenn skatt 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 2004 2007 Føroyar Danmark Støk, aftaná skatt 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 2004 2007 Føroyar Danmark Hjún, bæði pensj., áðrenn skatt 0 3000 6000 9000 12000 15000 18000 2004 2007 Føroyar Danmark Hjún, bæði pensj., aftaná skatt 0 3000 6000 9000 12000 15000 18000 2004 2007 Føroyar Danmark Støk áðrenn skatt eftir skatt 2004 2007 2004 2007 Føroyar 7825 9449 7459 8775 Danmark 9752 10570 7159 7748 Hjún áðrenn skatt eftir skatt 2004 2007 2004 2007 Føroyar 12373 15334 11942 14351 Danmark 14514 15826 11264 12242 Spurningur til Oddmar á Steig Í lesarabrævi í Dimmalætting tann 12. desember mæla tygum Løgtinginum frá at samtykkja uppskotið um at lata tey samkyndu fáa somu rættindi í Føroyum sum í t.d. Danmark. Tygum skriva: - Eg eri heilt sannførdur um, at helst verður tað forbannilsi fyri tjóð okkara fyrr ella seinni, tað vísir søgan púra greitt, t.d. Sodoma, Pompeji, Herkulanum, Danmark o.s.fr. Kunnu tygum siga mær og øðrum undrandi føroying­ um í Danmark, hvat forbannilsi er komið niður yvir Danmark, síðani revsilógin her bleiv broytt? Annars hevði tað verið forvitnisligt at frætt, hvørji støð ella lond tygum hugsa um, tá tygum enda brotið omanfyri við styttingini o.s.fr. Esbjerg Árni J oensen Towering cowards Towering cowards Aw warring, aw words babble March onwards Arch in words Pow Err Power A word Powered by Babel The Tower of Power Powered by towering cowards Towering cowards Cowards “The light shines in the darkness And the darkness Does not overcome it” John 1:5 Words of wisdom, holy kingdom Shedding light On this sacred writ For the soul There is no birth or death You men of power Sons of Seth Even your souls must choose Between light and darkness When will you choose peace and love And rid us of your wars and harshness “What does a man profit” if he gains everything and loses his soul” John 3:16 Killing many for profit And material things While death takes its toll. No matter how much you try Your lies will always die The truth will outlive the lie You talk about a nations freedom Yet you rig your elections outcome Your avarice for wealth and power Has soured you all into tall Towering Cowards By: Anna Iachino @ KODA 2006 Towering Cowards viðmerkingar Í skattaútrokningini av føroysku pensjónunum er brúkt miðal kommunala skattaprosentið fyri alt landið uppá 20,6%”