hósdagur 1. februar 2001síða 5

Nr. 22 - 1. februar 2001 9 8 Nr. 22 - 1. februar 2001 Suðuroyingar Suðuroyingar Stoffal‡g 41 ¥ 100 T—rshavn ¥ Tel. 314979 Sosialurin - 311820 Vit eru at hitta í hølinum hjá Tordenskjold í Trongisvági fríggjadagin 2. feb. og leygardagin 3. feb. ÷20%, ÷30% og ÷50% av ymsum v av ymsum vørum rum Opið er: Fríggjad. kl. 13.00-19.00 Leygard. kl. 10.00-14.00 Kom inn ‡ g—lviÝ, vit hava eitt fj¿llbroytt œrval Tá tú stendur og hyggur at verkum sum teimum stóru pyramidunum og sfinksinum, gerst tú rættiliga varur við, hvussu stutt tað bilið er, tá lívið streymar gjøgnum teg sjálvan FERÐAFRÁSØGN Edvard Joensen úr Egyptalandi: Tað setir rættiliga hugan í gongd, tá ein fær møgu- leikan at standa framman fyri teimum stóru pyramid- unum í Giza. Hesum risa- verkum, sum einans er lisið um í søgubókunum, og sum ein so mangan hevur ynskt at sleppa at vitja. Ikki bara er tað søgan og undranin, sum fara í gjøgnum hugan. Men eisini kenslan av, hvussu lítil vit í veruleik- anum eru. Og kortini hava teir, sum undan eru farnir, skapt verk, sum vit enn í dag, eini 4.500 ár seinni, ikki skilja. Her tykist tíðin hava ivast, hvat hon skal gera. Skal hon halda fram, ella skal hon bara rættiliga steðga upp? Her er tann ævigi sandur- in undir fótinum, hóast as- falt er lagt á vegirnar framman fyri pyramid- unum, og handlarnir standa at bresta við øllum handa- slagi av minnislutum. Bí- ligar eftirgerðir, sum kanska illa halda túrin heim. Men har er einki at gera við. Keypast skal, tí ikki ber til at koma aftur hiðani úr vøggu mentanar uttan eitthvørt minni. Um ikki annað so til at hava sum tinganest. Mena House Ikki hava vertir okkara verið smátøknir, tá talan var um hotelvalið her niðri. Mena House er eitt tað allarkendasta hotellið í Miðeystri, og har angar av atmosferu og søgu. Hotell- ið varð bygt til upplatingina av Suezveitini í 1869, og hevur hýst nógvum kend- um persónum síðan tá. Mena House liggur bara nakrar fáar hundrað metrar frá teimum stóru pyramid- unum í Giza. Og her varð millum annað operan Aida frumframførd júst í sam- band við Suezveitina. Arabiskir og europeiskir kongar hava búð her. Amerikanskir forsetar, bretskir og kinesiskir for- sætisráðharrar og ein rúgva av kendum sjónleikarum og øðrum góðum fólki. Franklin Roosevelt og Winston Churchill búðu her ávegis til Jalta topp- fundin við Stalin í 1943. Og her sat Winston Chur- chill í nr. 38 og gjørdi tær skitsurnar, sum einni býttu Europa í tveir partar. Charlie Chaplin var eina- ferð skrivaður inn í nr. 33. Hann læt vindeygað upp, hugdi yvir á pyramiduna og mælti: »Her er ov keðiligt«, og síðan flutti hann inn aftur til miðbýin í Kairo. Alt, sum helt seg vera nakað í bretska heimsveld- inum, helt til her. Og tað var av sonnum eitt snobbut Oyðimarkar dust eina stutta stund Sfinskurin og pyramidan hava í 4.500 ár sæð hvørt einasta sólarris og fylgt allari mentanarsøguni. Mynd: Edvard Joensen Mena House hevur sína egnu sál. Her hava nógv stórmenni búð ta hálvaaðru øldina, síðan hotellið varð bygt. Mynd: Edvard Joensen selskap, vita tænararnir at siga. Og teir vita nógv, tí her hava somu familjur arbeitt ættarlið eftir ættarlið, og søgurnar eru nógvar. Sum hinaferðina tá Ed- ward Lawrence - Lawrence og Arabia - kom tvassandi skóleysur í beduinbúna inn í barrina og bað um eitt glas av geitamjólk. Tað dámdi ikki starvsfeløgum hansara, teimum ensku »colonial gentlemens«, sum høvdu sína heilt greiðu uppfatan um fólkaskikk. Og eisini í dag koma teir, sum hava nakað »upp á seg« her á hotellið. Ófrið- urin í Miðeystri er ógvus- ligur, og roynt verður alt møguligt fyri at slætta sjógvin. Júst sum blaðmaðurin hjá Sosialinum kom framvið høvuðsinngongdini til Mena House, kom eitt bila- fylgi, við motorsúkkluverju og blinkandi ljósum og steðgaði uttanfyri. Úr fleiri bilum lupu vápnaðir vakt- armenn, og úr bilinum, sum koyrdi beint fram til hurð- ina, steig amerikanski verjumálaráðharrin, Willi- am Cohen, sum var á sam- ráðingarferð í Miðeystri. Cleopatra og Sfinksurin Ein illa farin steinrisi stendur og lítur so grund- andi móti eystri nakað niðan fyri stóru pyramidur- nar. Fólk ganga, har sum alla aðrastaðni í granna- lagnum, í stórum bólkum við einum ferðaleiðara, sum rættir armin í veðrið fyri at vísa, hvar hann er. Okkara er ein ung kvinna, sum hevur verið við okkum allan dag. Hon er frá einumhvørjum ferða- vinnufelagi í Kairo. Hon tosar alla tíðina. Gott enskt mál, og er løtt at skilja. Greitt er, at hon dugir søg- una, sum hon er. Eisini í svøvni. Og ivaleyst gongur hon á sama hátt og fortelur ferðafóki hesar somu setn- ingarnar dag út og dag inn. Tað virkar sum rutina. Ogvuliga avmáld og pro- fessionel. Lítil tíð til at svara spurningum. Er tað soleiðis, Cleopatra drotning hevur sæð út. Kanska líkjast tær í sinni eisini. Cleopatra visti eis- ini, at hon vildi ráða. Ikki bara rómversku leiðararnir fingu hana at kenna. Hon dugdi at vera í parti við tí sigrandi, til tað kortini endaði galið, og hon varð fangað í skeiva partinum. Men eisini Heródes kongur Mikli í Ísrael fekk hennara ráðaríka lyndi at kenna, tá hon vildi hava balsamlundirnar í Jeriko limaðar inn í egyptiska ríkið. Men Heródes var eingin hosa. So sum tann revurin hann var, fekk hann sett hana upp á pláss, og balsamlundirnar, sum gjørdu tað angandi smyrsl- ið, vórðu verðandi hansara ogn. Eg smoyggi mær líkasum burturúr fylginum eina løtu. Eg veit, hvar bussurin er og havi fingið at vita, nær vit skulu møta aftur. Og so er at fara at síggja Sfinksin. Hendan gátuføra skapningin, sum hvørki er leyva ella maður, uttan bara partur av báðum. Her hevur hann staðið í mong túsund ár. Hann er 73 metrar langur og umleið 20 metrar høgur. Høgdur úr klettinum, og av egyptolog- um mettur at vera frá Khefrens tíð. Khefren farao ráddi frá 2520 til 2494 fyri okkara tíðarrokning og lat eisini ta stóru pyramiduna byggja. Tíðin hevur sett síni merki á Sfinksin. Veður og vindur, hermenn og ferða- fólk. Øll hava máðað burt- urav. Nøsin er brotnað, og ymsar eru søgurnar, sum ganga um tað. Men trúlig- ast er søgan, sum sigur, at hon er oyðiløgd av arabar- um í miðøldini í eini roynd at tekkjast Allah. Her hevur hann staðið og sæð Sólgudin hvønn morg- um sent honum tær fyrstu strálurnar í andlitið, sum vent er móti honum. Hann hevur sæð søgu Egypta- lands verða til og fer aftur í morgin at síggja ein strál- andi loga í eystri. Hann hevur sæð teir stóru her- leiðararnar sigra og leggja heimin undir seg. Teir steðgaðu á við hansara fót og boygdu høvur í virðing. Hann sá Alexander Mikla. Vakran sum ein barabar og hugsunarsaman sum ein profet. Hann sá Cæsar eitt kvøldið, hann óttaðist sólina. Hann sá Napoleon við sínum brennandi eyg- um. Øld eftir øld rann um enni hans. Og tó reistu hesir stóru hermenninir ikki annað enn eitt skýggj av oyðimarkarinnar dusti eitt stutt bil í mannaættar- innar søgu. Eyðsýnt er virði hansara, og tað eru egyptisku mynd- ugleikarnir eisini í ferð við at gera nakað við nú. Teir eru farnir at væla um Sfinksin. Tað verður laðað rundan um hann, soleiðis, at hann um nøkur ár fer at standa fínur og at síggja til órørdur, hóast tann, sum hugsar, veit, at hann í veru- leikanum er rættiliga illa farin. Men soleiðis er. Tíðin er tíðin, á øllum hon vann. Men maðurin vil so fegin vera harri yvir tíðini eisini. Og tá einki annað gerst, fer hann undir at seta tíðina upp á pláss. Men hvat er ein maður einsamaldur í endaleysa rúminum? spyr Símun av Skarði, og svarar í sama ørindi: »Eitt fon, ið hvørvur burt sum hjóm!« Men enn stendur Sfinks- urin og lýtir at hvørjum einasta sólarrisi, sum hann hevur gjørt í meira enn 4.000 ár. ∆ Lívverjarnir ansa væl eftir amerikanska verjumálaráðharranum, sum kemur úr bilinum. Mynd: Edvard Joensen Sá Cleopatra kanska soleiðis út? Vøkur, avmáld og køld? Mynd: Edvard Joensen