mikudagur 17. januar 2007síða 11

11 Nr. 12 - 17. januar 2007 Nú er heldur reglan enn undantakið í føroyskum politikki at siga seg vera ímóti, men vera fyri kortini. Seinasta dømið er at vera ímóti Irak-krígnum, men loyva bumbuflogførum í føroyskt loftrúm – og so spæla at vera ímóti ólóg­ ligum fangaflutningi Eins og ein skógareldur breiðir seg ókeypis hyklið í føroyskum politikki: Ein er ímóti samgonguni, men atkvøður við henni og umboðar hana í for­mans­ sessi. Ein annar markerar seg við at vera ímóti skatta­lættum og ójavnaði, men atkvøður fyri og stuðl­ar tí samgongu, ið frem­ur ójavnan. Ein triði sam­tykkir yvirlýsingar at skipa fiskidagabanka, men atkvøður ímóti, tá upp­ skotið kemur. Ein fjórði er fyri umhvørvispolitikki, men er ímóti uppskotum, ið kunnu fremja hann. Ein fimti tosar um breiðar semjur og at taka avgerðir um framtíðina, men tekur ongar avgerðir og letur gaml­an rossahandils- og áhuga­bólkapolitikk stýra øll­um. Hetta hava verið árini hjá skipaðu andsagnunum, har onki fær avleiðingar, og ongin verður settur til svars. Og komandi árið sær longu út til at gerast tað stóra árið við ókeypis mar­ keringum. Har politikarar senda ballónir upp í hópa­ tali, sum teir sjálvir skjóta niður í verki. Feskasta dømið fingu vit nú í Uttanlandsnevnd Løg­tingsins. Somu politik­ arar, sum hava atkvøtt ímóti Irak-krígnum og mótmælt, at Føroyar gerast partur av hesum sorgarleiki, har 34.452 sivilfólk vórðu drip­ in í fjør, geva glað­beintir sítt samtykki til, at ameri­ konsk flogfør nýta føroyskt loftrúm. Onkur roynir síðani súm­ bolskt at mótmæla móti ólógligum fangaflutningi, tí tað hevur jú verið so nógv frammi alment. Sambært hesum, skulu fangar ikki flytast gjøgnum føroyskt loftrúm, men bumbur og vápn er í fínasta ordan. Bert ein mælti frá at geva loyvi – samsvarandi tí, ið Løgtingið hevur samtykt. Samstundis royna somu politikarar at gykla fólki fyri, at eitt sonevnt Fámjins-skjal er trygdin fyri, at okkara loftrúm ikki verður misnýtt. Teir vita eins væl og eg og tú, at um Uttanlandsnevndin tordi at siga nei og mótmæla, at okkara loftrúm verður nýtt til krígsendamál, so hevði danska stjórnin givið loyvi kortini. Og so var alt tosið um Fámjins-skjal og “ægte medinddragelse og indflydelse” avdúkað sum tað bluffið, tað er. Tí er tað so nógv lættari at látast at vera ímóti, men vera fyri allíkavæl. Úrslitið er, at líkasælan millum fólk breiðir seg eins skjótt og talið av ókeypis andsagnum. Akslayppini geva eftirhondini andsperri hjá fólki. Og líkasæla heldur enn fólkaræðislig luttøka og virkishugur verður lagið. Enn einaferð roynir Høgni Hoydal at stigmat­ isera onnur og gera seg til talsmann fyri tí góða og reina. Hesaferð skal undirritaði hava ábyrgd­ ina av 34.452 drápum í Irak sambært greinini »Akslayppini geva and­ sperru«. Tey sum kenna málið vita, at Høgni hevur orsøk at yppa øksl at sær sjálvum Tað var á fundi í uttan­ landsnevnd løgtingsins tann 3. oktober 2002, at Javnaðarflokkurin sum tann einasti flokkurin á løgtingi noktaði fyri, at USA í stríð við viljan hjá ST skuldi brúka føroyskt loftrúm í sambandi við náðileyst álop á Irak. Fundurin í uttanlands­ nevnd­ini var tann fjórði í røð­ini fyri tingsetuna 2002. Júst hesin fundurin var komin í lag í sambandi við, at táverandi løgmaður, Anfinn Kallsberg, hevði heitt á uttanlandsnevndina um at siga sína hugsan til umbøn frá amerikanska her­ valdinum um at fáa loyvi at brúka føroyskt loftrúm í hernaðarligu atgerðunum ímóti Irak. Fundurin vardi frá kl. 09.05 til klokkan 10.15. Longu tá fundurin byrjaði var greitt, at Javn­ aðarflokkurin var einasti flokkur, ið fór at mótmæla nýtslu av føroyskum loft­ rúmi til slíkt endamál. Andrias Petersen, sum umboðaði Javnaðarflokkin, førdi soljóðandi í gerða­ bókina: “Ein minniluti, Andrias Petersen, tekur ikki undir við, at loyvið hjá amerikanskum stríðsflogførum verður giv­ ið treytaleyst, men mælir til, at málið um álop á Irak fyrst skal roynast í ST høpi”. Høgni sat við endan Formaður í uttanlands­nevnd­ ini um hetta mundið var Hergeir Nielsen umboðandi Tjóðveldisflokkin. Formað­ ur í Tjóðveldisflokkinum var Høgni Hoydal. Vara­ løgmaður um hetta mundið var Høgni Hoydal og lands­stýrismaður fyri suve­ ræniteti, lógarmálum og rættar­trygdini hjá tí ein­ staka um hetta mundið var Høgni Hoydal. Støðan hjá Hergeiri Niel­ sen og harvið Tjóðveldis­ flokkinum til álvarsmálið var ongin. Fólkafloks- løg­ maðurin í samgongu við Tjóðveldisflokkin og Mið­ flokkin mælti til at geva loyvi uttan treytir, og hesum setti Tjóðveldisflokkurin seg ikki ímóti. Hergeir Niel­ sen førdi í gerðabókina, at hann helt seg ikki kunna taka støðu til málið, með­ an Fólkaflokkurin, Sam­ bandsflokkurin og Mið­ flokk­urin tóku undir við, at USA slapp at nýta føroyskt loftrúm sum teir vildu til hernaðarligar atgerðir. Hetta hendi í teimum døg­ um, tá Høgni Hoydal hevði ábyrgdina av suveræniteti og rættartrygd... John heldur fast við støðuna Støðan hjá Andriasi Petersen í 2002 var ein greið støða. Javnaðarflokkurin virðir endamálið við ST og vil ikki hjálpa ávísum londum at traðka onnur lond ella fólkasløg undir fótum. Júst hesa somu støðuna havi eg hildið fast við í mínum virki í uttanlandsnevndini síðani 2004. Tí havi eg tvær ferðir formliga gjørt púra greitt, at Føroyar eiga at boða frá, at vit ikki góðtaka, at føroyskt loftrúm verður nýtt til ólógligan flutning av fangum. Somuleiðis havi eg mælt til, at løgmaður tekur stig til at fáa kannað, um ólógligur flutningur av fangum fer fram í før­oysk­ um loftrúmi. Eg havi ikki, eins og Tjóð­veldisflokkurin gjørdi í 2006 og nú aftur í 2007, mælt til fullkomiliga at sýta fyri, at nakað amerikanskt hernaðarflogfar fær loyvi at flúgva yvir Føroyum. Tí hetta er at gera seg inn á ST-samtyktina um endur­ bygging av Irak og inn á ST-samtyktirnar um felags stríð ímóti yvirgangi. So mikið stór er mín virðing fyri ST, at eg heldur ongar ætlanir havi um at fara at seta meg upp ímóti ST-sam­ tyktum í framtíðini. Ypp nú øksl Nú havi eg í øllum førum gjørt eina smædna roynd at siga Høgna Hoydal frá um føroyska leiklutin í hesum máli. Vónandi er hann so mikið at sær komin, at skjalprógvini fáa hann at yppa øksl at sær sjálvum og sínum goragangi ímóti tí sindri, sum enn finst av vinstrahallum politikarum í Føroyum. Mín vón hevur leingi verið, at tað fór at bera til hjá vinstravonginum at finna saman til mikið gagn fyri samfelagið. Men tíverri má eg yppa øksl, tá eg síggi hesi, sum siga seg umboða vinstravongin, kasta við runu eftir hvørjum øðrum, meðan tráanin al­ samt veksur at sleppa at kasta saman við teimum borgarligu. Í Dimmalætting 4. januar hevði Johan Dahl grein hann nevndi: “Hvør og hvat er tað, sum yvir­ upp­hitar búskapin”, har hann í sínum lagi metir um politikaran, pen­inga- stovnar, ábyrgd Bú­skapar­ ráðsins og hvar og hví so nógv ferð er á okk­ara búskapi. Greinin staðfestir, sum rætt er, at rótin og bulurin til yvirupphitingina liggur í høvuðsstaðarøkinum, at politiski ryggurin ella samfeldi hevur svikið heild­arbygnaðin, hetta hev­ur havt við sær, at virð­ini fyri hvørja fastogn sær eru økt í stórum í høv­uðsstaðnum, meðan tey lut­falsliga eru lækkað nógv, longur út í útjaðaran tú kem­ur. Hesar staðfestingur eru bæði viðkomandi og rætt­ ar. Búskaparráðið ynskir kanska sentraliseringina Men tá Johan leggur skuld­ina fyri hesa gongd á peningastovnarnar og á Búskapar-ráðið, so klári eg ikki at fylgja hon­um longur, hóast eg fari at geva honum rætt í, at Búskaparráðið ikki nóg greitt vísir á í hvørj­ um geografiskum øki upp­hitingin serliga er. Antin vil Búskaparráðið sleppa sær undan hesum týdningarmikla parti, ella er tað tí, at teir skorða undir eina sentralisering til høvuðsstaðin av sam­ felagsvirðum. - Tað er ikki óhugsandi. Sjálvur setti eg for­manni­ num í Búskaparráðnum spurningin á einum fundi í Klaksvík, um hví Búskaparráðið ikki gjørdi nakað meiri burtur úr hesum stað­ festingum, tá teir vitstu, at yvirupphitingin er í høvuðsstaðnum og bara har. Soleiðis sum eg skilti svarið, komst hetta av, at resourcirnir vóru ikki til tað. Men lat vera sagt her, Búskaparráðið er ráð­ gevandi, og vísir á sjúku­ eyðkennini, meðan polit­ iski myndugleikin hevur stýringina og hevur av­gerð­ irnar um hendur. Peningastovar skulu vera tryggar forrætningar Ein peningastovnur er til fyri m.a. at umsita pen­ ingarenslið í samfelagnum, geva lán av innistandandi peningi, at selja tær vørur teir hava á hillini, keypa og selja fíggjarvirði og leiðslan skal syrgja fyri, at partaeigararnir fáa eitt so gott avkast av ísetta kapitalinum sum gjørligt. Gott er fyri eitt land at hava sterkar peningastovnar. At virðið á einum set­ húsum í t.d. Suðuroy ikki er tað sama, sum í høv­uðsstaðnum, er ikki peningastovnsins skuld. At peningastovnarnir ikki lána eins nógvan pen­ ing út til eina ogn, sum kann seljast fyri eina mió. í Suðuroy, sum tá hon fer fyri 2 mió. í høvuðs­ staðnum er ikki annað enn sjálvsagt. Alt annað er ørðskapur. Ábyrgdin skal leggjast har hon eigur, tað er á ein sentraliserandi politiskan myndugleika væl stuðlaður av embætisfólki. Politikarar og álvari At politikarar kropp á kroppi fara at tosa um viðurskifti uttanfyri Havn­ina, hvørjaferð ein olju­tunna á Skúvoynni skal viðgerast á tingsins røðarapalli, uttan at sam­ feldi politiski myndug­ leikin tekur tað í álvara, er høvuðsorsøkin til, at sam­ felagið er so avskeiklað, sum Johan so rætt vísir á. Lat meg til seinast í hes­um umfari nevna, at eg harmist um, at bæði politikarar og fjølmiðlar kriminaliseraðu átakið, tá eg í síni tíð samankallaði politikararnar uttanfyri høvuðsstaðin til at viðgera hóttandi framtíðina og fleiri av politikarunum hokn­aðu. Enn er ikki ov seint at gera nakað. Tað krevur samstarv millum politiska myndugleikan serliga úti um landið. Tástani kann nakað henda. Tøkk fyri viðkomandi greinina Johan. Neyðugt er við talsterkari samfeladum liði. (Hetta er fyrsta greinin av fimm um sama evnið) www.keldu.com keldu@post.olivant.fo Akslayppini geva andsperru løgtingsmaður í Norðoyggjum Jógvan við Keldu Høgni Hoydal Løgtingsmaður www.john.fo John Johannessen Høgni má yppa øksl at sær sjálvum Samfeldi politiski myndugleikin hevur svikið - ikki peningastovnar viðmerkingar