týsdagur 23. januar 2007síða 24

24 Nr. 16 - 23. januar 2007 vinnusíðurnar Hóast alt fleiri kvinnur lúka framúr góð prógv á hægsta stigi, so fáa tær ikki meira vald ella hægri løn. Yngri kvinnurnar eru nevniliga líka langt burtur frá best løntu størvunum sum mammur og ommur teirra. Kanningar vísa, at kvinnurnar framvegis uppliva valið millum familjulív og karrieru sum ein stóran trupulleika Arbeiðsmarknaður Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Á heimasíðuni hjá Javn­ støðunevndini stendur mong áhugaverd grein at lesa. Eitt nú verður víst til eina nýggja kanning um kvinnur, karrieru og út­búgving, sum danska viku­brævið A4 hevur latið gjørt. Niðurstøðan av kann­ing­ ini er, at hóast kvinnurnar seinastu ártíggjuni hava tikið langar og høgar útbúgv­ ingar, hevur tað kortini ikki eydnast teimum at fáa størri part av teimum væl løntu størvunum. Sostatt eru 79 prosent av samfelagselituni enn menn, og myndin er nøkulunda eins í øllum ald­ ursbólkum. Standa í køkinum Kanningina hevur Arbejder­ bevægelsens Erhvervsråd gjørt fyri Ugebrevet A4, og setir hon fokus á ”nýggju elituna” – tey átta prosent­ ini, sum hava hægstu inn­ tøk­urnar og longstu útbúgv­ ingarnar. Ella tey somu, sum áður komu undir heitið sosialbólkur 1. - Kanningin átti at latið eyguni upp á teimum nógvu, sum halda, vit hava javn­støðu í Danmark. Tað er mikið rætt, at fleiri kvinnur taka universitetsútbúgving. Men tá próvtøkan er av, eru tað menninir, sum førka seg uppeftir, meðan kvinn­urnar verða standandi í køkinum við børnunum, sigur Karen Sjørup, gransk­ ari við Roskilde Universi­ tetscenter. Prógvið lítla ávirkan Higartil hevur verið hildið, at so hvørt sum kvinnurnar tóku hægri og hægri út­búgv­ ingar, fór javnstøðan á ar­beiðsmarknaðinum at hækka. Í bólkinum hjá teim­um 60-64 ára gomlu eru bara 29 prosent av teim­um, sum hava hægri útbúgving, kvinnur. Millum tey ungu undir 35 hava um­­leið helmingurin hægri út­búgving. Men nýggja kanningin vísir, at framgongdin á út­búgv­­ingarøkinum hevur ógvu­­liga avmarkaða ávirk­an á kynsbýtið á arbeiðs­markn­ að­inum. Kvinnuligi parturin av elituni er nakað hægri í yngru ættarliðunum, men sjálvt í teimum best útbúnu árgang­unum er part­urin av kvinnum bara 23-24 pro­sent. Kanningin vísir eisini, at 11 prosent av monnun­um í elituni hava eina brutto­ inntøku á yvir eina millión, meðan hesin part­urin av kvinnunum í elituni er 5 prosent. Seta kend fólk í starv Sambært serfrøðingunum eru fleiri forðingar eftir hjá kvinnunum, tá tær hava fingið prógvið í hondina. Í hesum sambandi er ein forðing menninir. Karen Sjø­rup sigur, at: - Nógvar kvinnur føla ikki, at tær verða bodnar inn í maskulina umhvørvið, har valdið verður býtt út. Mannligir leiðarar hava tað við at velja aðrar menn. Jeanette Løgstrup, er kunn­ingarstjóri í tryggingar­ felagnum Codan, og ein av høvundunum handan bók­ina “Kunsten at gøre karriere”. Hon vísir á onn­ur viðurskifti á arbeiðs­markn­ aðar­mentanini: - Í nógvum fyritøkum hava relatiónir framvegis nógv at siga, tá størv skulu setast. Tað merkir, at fólk hava lyndi til fyrst og fremst at velja tey, tey kenna – og harvið verður tað ofta eitt val millum Rip, Rap og Rup. Leiðslan velur nøkur út, sum líkist henni sjálvari, sigur Jeanette Løgstrup. Barnleysir kvinnuligur stjórar Fyritøkurnar mugu ar­beiða miðvísari við at út­vega starvsfólk á einum breið­ ari grundarlagi, har kvinn­ ur eisini koma við. Men grundleggjandi er orsøkin til skeivleikan tvístøðan millum karrieru og familju­ lív, sigur hon. Nógvar kvinnur uppliva hetta sum eitt antin-ella, heldur hon. Kanningar vísa, at fjórði hvør kvinnuligur toppstjóri er barnleys. Tær hava rætt og slætt valt karrieruna fram um børn. Og júst hetta valið vilja aðrar kvinnur ikki taka. Tí steðga tær karrieruni, sigur Jeanette Løgstrup. Velja karrierumenn Sambært granskaranum Kar­en Sjørup, økjast trupul­ leikarnir við at fáa karrieru- og familjulív at hanga sam­an, tí kvinnurnar ikki vænta, at maðurin tekur sær av heimi og børnum. Men karrierukvinnurnar gera tað heldur ikki lættari fyri seg sjálvar. Kanningin vísir nevniliga, at næstan helmingurin av teimum giftu kvinnunum í elituni hava valt ein mann, sum eisini hoyrir til elituna. Har­ við kunnu tær ikki rokna serliga nógv við hon­um heima við hús. Til sam­ anberingar hava bara 6% av kvinnunum uttan fyri elituna valt ein elitumann. - Tað ger ikki júst di­lemmaið hjá karrieru­ kvinn­unum minni, tí dupult­ karrierufamiljur hava jú ov lítla tíð til børnini, sigur Karen Sjørup. Mexikanska húshjálpin At barnaansingarmøgu­ leik­ar hava nógv at siga í sambandi við hugin hjá kvinnum at gera karrieru, vísa eisini fleiri altjóða kann­ingar. Í USA eru fleiri karrierukvinnur enn í Danmark: - Ein møgulig orsøk er munurin á barnaansing í hesum báðum londunum. Javnstøða: Hægri útbúgving ong