týsdagur 23. januar 2007síða 28

28 Nr. 16 - 23. januar 2007 UMMÆLI Kristiana Rein Nú hava tær báðar gjørt tað aftur, givið út eina kókibók við heitinum:Lætt og leskiligt, 2-arin. Bókin, var sambært sølutølunum best selda bók til jólar. Høvundarnir Jóhanna á Tjaldrafløtti og Elisabeth Akursmørk góvu tað fyrru bókina út í oktobur 2003, og tá gekk tann bókin “sum heitt breyð” og gav teimum áræði at geva 2- arin út, siga tær. Johanna, sum er útbúgvin føðslu- og húsarhaldsfrøðingr og kliniskur diætistur er leið­ ari av Húsarhaldsskúla Før­ oya, meðan Elisabeth, sum er útbúgvin økonoma og coach, er lærari á Lær­ar­a­skú­ la Føroya. Tær báðar geva bókina út, grafiskt design og lagt til rættis hevur Graf­ ia, mynda­tøk­ur­nar hava teir báðir Per á Hædd og Finn­ur Justinussen staði fyri og Føroyaprent hevur prent­að bókina. MBM og Klaks­vík­ar Býráð hava stuð­ la peningaliga, meðan yms­ ir handlar í Klaksvík ha­va stuðla við mati og bú­nýt­ um. Bókin er 160 blaðsíður og íalt eru 107 ymiskar upp­ skrift­ir. Til hvørja upp­skrift er útroking av føðs­lu­virð­un­ um protein, feitt og kolvætu og hvussu nógv orka er í 100 g av lidnu uppskrifti, bæ­ði í kJ og i Kcal. Býti ímillum upp­skrif­tir­ nar er soleiðis: 11 suppuuppskriftir 27 døgurðauppskriftir 16 nátturðauppskriftir 14 breyð og bollar upp­ skriftir 24 køkur og desertir 15 diabetes køkur og des­ ert­ir Uppskriftirnar eru all­ar lættar bæði at lesa og at gera, og alt tilfarið er av slíkum slagi, at tað skuldi verið møguligt at key­pa í øllum teim stóru mat­vøru­ hand­lu­num. Í formælinum siga tær báðar, at 2-arin, eins og tann fyrra bókin, er ætlað at geva lesaranum uppskriftir uppá, hvussu mann á ein einfaldan hátt kann gera mat, sum er bæði lættur og leskiligur og hetta hevur hepnast teimum sera væl. Eg havi roynt flei­ri av uppskriftunum og tær ikki bara smakka væl, men eru áhugaverdar bæði hvat smak­ki, liti og vøru­sam­an­ set­ing viðvíkur. Tær siga eisini, at tær við hes­um uppskriftum vilja ví­sa rákið í matgerð í dag við at tora at royna nýggjar, spen­nan­di uppskriftir, so­leið­ is at brúkarin kann brúka eitt meira fjøltáttað úrval av rávørum. Uppskriftirnar ví­sa hetta rák ógvuliga væl og eru ætlaðar øllum. Um hetta vil siga, at málbólkurin eru øll, so ivist eg í, um so er. Sjálv haldi eg, at bókin er mest ætla ungum fami­l­j­um við børnum, tí upp­skrif­tir­nar eru so lættar og einfaldar, at børn í so at siga øllum aldri kunnu vera við í matgerðini. At hava børnini við í køkinum hevur alstóran týdning, tí tá sleppa tey at royna seg og gera nyttu í matgerðini og samstundis venja seg við at nógv ymisk sløg av frukt og grønmeti hoyrir við til gerandiskostin, og at tað hevur týdningi fyri bæði trivna og heilsuna at eta hetta hvønn dag. Tá ið eg haldi, at bókin er til ungar familjur, so byggi eg tað á mínar royndir, at føroyingar flestir yvir 50 ár, dáma best at fáa eplir af­tur­ við døgurðanum og dá­ma væl at fáa máltíðir við før­ oys­k­um rávørum. Tað er ikki so nógv av í hesi bók. Bert til tvinnanda døg­urða­ rætt­­ir verður mælt til at hava epl­­ir afturvið, og av teimum 27 døgurðarættunum eru bert tríggir við fiski og ein við lambskjøti. At 24 uppskriftir eru til køkur og dessertir avspeglar eis­ini føroysku gómarnar, sum dáma sera væl søtt sum køkur og dessertir. Men her er dentur lagdur á upp­skrift­ir, sum ikki eru so feit­ar og dessertir við væl av frukt í. Hetta má sigast at vera sera heppi. Parturin við dia­bet­es­køk­ um og dessertum rokni eg við kemur væl við hjá nógv­ um, tí í Føroyum eru sam­ an­lagt eini 2500 fólk, sum ha­va sjúkuna diabetes, og he­si ansa vanliga væl eftir, hvat tey eta. Myndirnar í bókini er av­bera góðar og tað hava teir báðir, Per og Finnur, prógv­að fyrr, at her eru teir meist­ar­ar. Onkrar myndir eru nakað ørkymlandi, ikki tí at tær ikki er góðar sum mynd­ir, men tí tær ikki pas­ sa til innihaldið. Á síðu 10 er ein flott mynd av kirsu­ber­ um sum inngangur til petti um suppur, men tað eru ongi kirsuber í suppunum. Á síðu 34 er mynd av grøn­ um bønum til petti um døgurðarættir, men ongar bøn­ir eru í uppskriftunum, bert á eini mynd á síðu 60.Á síðu 68 er mynd av ros­mar­in til nátturðarættir, men rosmarin er ikki í nakrari uppskrift. Ongar upplýsingar eru um, hvør hevur verið máls­ lig­ur leiðbeinari og rætt­lis­ ið, men sum sagt so er mál­ ið óguliga lætt. Ein rætt­lesa­ ri hevði kanska spurt, um vin­ar­breyð er breyð, sum tú gev­ur vinum ella ein køka við uppruna úr Wien? At kostur okkara hevur stóran týdning fyri bæði dag­lig­an trivnað og fyri heilsuna, er ongin ivi um longur. At tey ymis­ku føðsluevnini hava týd­n­ing og at ein optimal kost­sam­an­ set­ing hevur stóran týdn­ing fyri heilsuna verður mei­ ra og meira eyðsýnt. Hvat vit velja í dagliga kos­ti okkara, kemur ikki bert av heilsuávum, men eis­ini av okkara smakki og okkara mentunarliga regl­um fyri, hvussu tú vanliga sam­an­set­ ur eina máltíð. Hesar vanar fáa vit bygdar inn í okkum frá barni av, men ongin ivi er um, at hesir vanar eru við at broytast. Vanar okkara eisini her í Føroyum eri vorðnir globalir ella alheimsgjørdir og tað er henda bókin eitt gott prógv um. Samanuntikið haldi eg bókina verða spennandi, lætt­les­an­di, flotta og avgjørt ver­da bæði at lesa, men sann­i­li­ga eisini at royna. Væl gagnist! Lætt og leskiligt, 2-arin