hósdagur 1. februar 2007síða 7

7 tíðindi Nr. 23 - 1. februar 2007 Føroyskt og danskt skulu ikki verða javn­ sett í eini yvirtiknari fólkakirkju, og danskt hervald skal ikki nevnast í kirkju­lógu­ num, sigur Tórbjørn Jacobsen. Hann heldur, at politik­ ararnir hava gjørt yvirtøkuna av Fólka­ kirkjuni til tabu POLITIKKUR Theodor E. D. Olsen theodor@sosialurin.fo Í Sosialinum í dag hevur Tór­bjørn Jacobsen eitt lesara­bræv, har hann m.a. fýlist á uppskotini til nýggj­ ar kirkjulógir, sum skulu galda fyri Fólkakirkjuna, tá hon er yvirtikin. Tað eru ser­ liga ásetingarnar um, at før­ oyskt og danskt mál skulu verða javnsett í kirkjuni, og at danskt hervald eigur inni­ vist í føroysku lóggávuni, sum ikki hóvar tjóðveldis­ manninum. Orsøkin til, at løgtings­ maðurin skrivaði lesara­ brævið er m.a., at hann er ímóti, at tað í viðmerking­ unum til lógaruppskotið verð­ur róð framundir, at danskt ikki er fremmant mál í Føroyum. Men er Tórbjørn Jacob­ sen ímóti, at danskt verður brúkt í kirkjuni? - Nei, staðfestir Tórbjørn Jacobsen avgjørdur. Hann viðgongur, at lesarabrævið hjá honum kann misskiljast, so at fólk fáa ta fatan, at hann er ímóti donskum, Men Tórbjørn Jacobsen leggur dent á, at í okkara tíð metir hann danskt vera eitt fremmant mál. - Fatanin millium fólk er, at føroyskt er høvuðsmálið í Føroyum, sigur Tórbjørn Jacobsen, og tí heldur hann, at møguligir danskir prestar í Føroyum skulu prædika á føroyskum, og um danskt skal nýtast í kirkjuni, skal serloyvi gevast til hetta eins og til øll onnur mál, sum ikki eru føroysk. Kreppuloysn frá 1948 Men verða vit ikki noydd at halda Heimastýrislógina, har tað m.a. stendur, at danskt kann brúkast eins væl og føroyskt? - Hvør hevur ræðið í hesi lógini, føroyskir myndug­ leikar ella danska stats­makt­ in? Tað er óskiljandi, tí Fólkaflokkurin, sum nú hevur sent hesi lógaruppskot til hoyringar, viðurkendi ong­antíð Heimastýris­lóg­ ina, sigur Tórbjørn Jacob­ sen, ið kallar hetta danska formalismu frá 1948, sum varð ásett í eini kreppu­ støðu. Hoyringsfreistin til lógar­ uppskotini var úti 22. jan­ uar. Hevur tú ikki gjørt vart við teg, áðrenn hoyrings­ freistin var úti? - Eg havi verið í politikki í 10 ár, og tað nyttar einki at gera viðmerkingar, tá tað er hoyringsfreist. Tá nyttar nógv meira at skriva í bløð­ unum, sigur Tórbjørn Jacob­ sen. Yvirtøkan er vorðin tabu Hevur tú saknað kjak um yvirtøkuna av kirkjuni? - Eg skilji ikki konseptið, tá 85 % av fólkinum eru limir í Fólkakirkjuni, at ein vakuumpakkað donsk kirkja skal flytast føroysk viður­skifti, sigur Tórbjørn Jacob­sen og sipar til, at lítið og einki er komið fram um, hvat yvirtøkan inniber og at lítið og einki orðaskifti hev­ ur verið um málið. - Tað er løgið í einum demo­kratiskum samfelag, at einki kjak er. Er yvirtøkan so eitt slag av tabu? - Ja, politikararnir hava gjørt tað til eitt tabu. Eg veit ikki, hvat teir hava hugsað fyri sær, tí teir hava skerm­að kirkjuna fyri fólki­ num, heldur Tórbjørn Jacob­ sen, sum ikki metir hetta vera tabu millum fólkið. - Men tað er høpisleyst at kjakast um hetta, tá man ikki veit, hvat hendir, sigur Tórbjørn Jacobsen, og kall­ ar tað eitt slag av “loyniligari losju”, sum hevur fyrireikað yvirtøkuna, av tí at so lítið er komið fram um málið. Kirkjan hevur eingi hernaðaratlit Fer Tjóðveldisflokkurin at atkvøða fyri yvirtøkuni? – Tað er eitt slag av óskriv­ aðari semju, at einki skal kjakast um hetta. Men tað sker í eyguni, og nú má eg tala at, sigur Tórbjørn Jacob­ sen, ið kortini leggur aftur­ at, at flokkurin hevur ikki viðgjørt málið, av tí at lítið og einki hevur verið kjakast um yvirtøkuna av kirkjuni. - Um tingini ikki verða broytt, og hernaðarmálið ikki verður rikið út, og før­ oyskt ikki verður staðfest sum høvuðsmál, so ætli eg mær ikki at atkvøða fyri tí, sigur tann bersøgni ting­ mað­urin. Hann kallar upp­ skotið eitt sminkað lík og eina staðfesting av dansk­ari kolonialismu, at danskt mál er javnsett við føroyskt og danskt hernaðarvald er nevnt í kirkjulógunum. - Ein kirkja hevur eingi hernaðaratlit, staðfestir Tór­ bjørn Jacobsen, ið væntar, at fleiri tinglimir munnu vera samdir við honum. Hann undirstrikar tó, at hann einki hevur ímóti, at her­fólk úr Danmark ella øðrum londum halda guðs­ tænastu í Føroyum, men at hetta ikki skal ásetast við lóg, og at serloyvi skal gev­ ast til hetta. Er tað ikki bara fyri parta­ politiskan vinning, at tú nú kemur fram við hesum? - Hetta kann hava okkurt at gera við politisku fatan. Men eg havi á ongan hátt ætlað at brúkt sum jarnbrot til mítt politiska lív, men eg vil, at kirkjan er føroysk, sigur Tórbjørn Jacobsen, ið kallar lógaruppskotini eitt danskt plagiat, sum stað­ festir danska kolonistøðu í Før­oyum og javnsetur danskt mál við føroyskt. Útbúgvingarstøðið skal vera høgt Onkuntíð hevur verið sagt, at siðaskiftið ongantíð rætti­ liga vann frama í Føroyum, av tí at móðurmálið so seint vann pláss innan kirkjugátt. Tórbjørn Jacobsen nevnir týdn­­ingin av, at Brøðra­ samkoman nýtti føroyskt í fleiri ár áðrenn kirkjan t.d. fekk føroyska sálmabók, og ein stórur partur av tí máls­ ligu menningini er farin fram gjøgnum trúarlívið. Hann sigur seg vita, at fólk hava sagt, at tað var daga­ munur á andaktunum, tá fyrsta føroyska bíbliutýð­ ingin eftir Victor Danielsen varð nýtt, og so tá donsk bíblia varð brúkt. - Tí kunnu vit politikarar í 2007 ikki knæseta ta gomlu tíðina, sigur Tórbjørn Jacobsen. Verður kirkjan yvirtikin á ólavsøku? - Ja, sambært Jóannesi Eidesgaard verður hon yvir­ tikin. - Men eg veit ikki, hvussu langt málið er komið. - Kirkjan má ikki bliva partapolitisk kastibløka. Yvir­gongdin má vera trygg, og tað er hon ikki nú, tí fólk­ ið er ikki sloppið framat. Er tað nakað sum skal for­ ankrast, er tað ein kirkja. Hetta eru viðurskifti hjá fólki, sum man ikki spælir við, og so slett ikki speku­ lerar í, sigur Tórbjørn Jacob­ sen, ið heldur ikki tekur und­ir við at skipa valkirkju­ lið í Føroyum. - Útbúgvingarstøðið má vera høgt, sigur Tórbjørn Jacobsen, ið ikki heldur tað vera ráðiligt, at leikfólk, ið ikki hava guðfrøði­út­búgv­ ing, skulu sleppa at verða prestar í Føroyum í møgu­ ligum valkirkjuliðum. Held­ ur ikki dámar honum rákini í Svøríki í Noregi, har kirkjan ávikavist er loyst frá statinum og helst verður loyst frá statinum. - Fólkakirkjan skal ikki verða ein fríkirkja, sigur Tórbjørn Jacobsen. Brot úr Heimastýrislógini § 11. Føroyskt verður viðurkent sum høvuðsmál, men danskt skal lærast væl og virðiliga, og danskt kann eins væl og føroyskt nýtast í almennum viðurskiftum. – Føroyskt skal verða høvuðsmálið í kirkjuni Brot úr “Uppskoti til løgtingslóg um at brúka kirkju og um limaskap í fólkakirkjuni” §2 stk. 3 – Bispur kann loyva, at fremmant mál verður brúkt við gudstænastur og kirkjuligar tænastur. Stk. 4 – Avgerðin hjá bispi er endalig. • §22 stk. 1 – Sóknarprestur í tænastu hjá hernaðarligu verju danska kongsríkisins, hevur rætt at brúka kirkjuna til gudstænastur og aðrar kirkjuligar tænastur fyri starvsfólki hjá hernaðarligu verju danska kongsríkisins, og avvarðandi teirra. – Tað er eitt slag av óskrivaðari semju, at einki skal kjakast um hetta. ” – Danskir prestar í Føroyum skulu prædika á føroyskum ” – Yvirgongdin má vera trygg, og tað er hon ikki nú, tí fólkið er ikki sloppið framat. Er tað nakað, sum skal forankrast, er tað ein kirkja ” Tórbjørn Jacobsen heldur ikki, at danskt skal eiga innivist í eini yvirtiknari føroyskari kirkju eins væl og føroyskt. Sambært uppskotinum til nýggjar føroyskar kirkjulógir, skal bispur geva loyvi til at nýta fremmant mál í kirkjuni, men í viðmerkingunum til uppskotið stendur, at tað sambært heimastýrislógini ber eins væl til at nýta danskt sum føroyskt í øllum almennum viðurskiftum Mynd. Jens Kr. Vang