mánadagur 5. februar 2007síða 11

Nr. 25 - 5. februar 2007 11 Nú Ólasa tíð at mynda fiski­ mannafelagið er av, vil eg bera tær eina hjartans tøkk fyri at hava ment felagið til tað sum tað er í dag. Ikki grunaði tað meg, nú tú ætlaði tær undir títt síðsta valskeið, at tú skuldi koma at liggja niðast. Royndi nakrar ferðir und­ ir valstríðunun at rógva upp undur, at tú mátti agitera ímill­um fólkið. Men tú svar­ aði, at hatta var ikki tú, at ganga runt og selja teg sjálv­ an. Tú vildi hava eitt reelt val og skrivliga lýsa tann poli­tikk, sum tú stóð fyri, so fiskimenn vistu, hvat teir høvdu at taka støðu til. Óli, tú ert frá eini tíð, har eitt orð er eitt orð og maður er ein maður. Eg trúgvi hetta vísir, hvussu nógv vit hava flutt okkum sam­felags­ liga. Óli, tú sigur, at tú leggur frá tær við góðari samvitsku, og eg trúgvi tað er tað, sum fer at standa eftir, tí ongun nýtist at ivast í, at tú gongur ikki upp á kompromi við tína samvitsku, og tað sum tú gongur uppí, har leggur tú lív og sál í. Nú fiskimannablaðið er farið í søguna í tí líki, tað hevur havt, vil eg takka tær hjartaliga fyri tær mongu áhugaverdu greinar, sum hava havt sera stóran áhuga mill­um manna. Upplesan av blaðnun hevur verið fast­ ur táttur á mongun sam­býl­ um og ellisheimum. Ikki minst vil eg takka tær fyri tey mongu minning­ arorðini, sum eg veit hava verið til stóra gleði og ugg­ an fyri tey avvarðandi. Tey vísa, at sjálvt um tú ert ein maður við fáum orðum, hev­ur tú ein ótrúðligan áhuga og innlivan av tí ein­ staka. Góði Óli, okkara sam­fe­ lag hevur tørv á fólki við slík­um eginleikum í dag. Guds signing víðari á lív­ leiðini. Var lønin hjá borg­aran­um t.d. í Sunda Komm­unu tann sama, sum hjá Havnarborgaranum, hevði Sunda Kommuna 6 mió. fleiri í kassanum, meðan Tórs­havnar Kom­muna hevði 70 mió. krón­ur færri til íløgur og rakst­ur, um inntøkan lá á hædd við borgaran í Sunda Kommunu Eins og onnur samfeløg, eru Føroyar fyri støðugari broyting bygnaðarliga. Tað hevur við sær at meiri nágreiniliga má ansast eft­ir fíggjarliga grundar­lag­num í ymisku tættunum, t.d í býtinum millum land og kommunur og komm­un­anna millum. Hetta hev­ur verið, er og verður tógv­ið stríð millum ymsu part­arnar, og stríð verður neyð­ugt. Hyggja vit at londunum uttan um okkum økist fólka­ flytingin til størru pláss­ini. Í Íslandi og Føroy­um serliga til høvuðs­stað­in. Fíggjarliga grundarlagið hjá eini kommunu er meiri nú enn áður avgerandi fyri, um hon hóðrar undan í longdini. Latið okkum eisini síggja í eyguni, at fleiri og fleiri økir eru og verða løgd til kommunur­nar at røkja, og til hetta skal peningur. Menningin hjá eini kommunu verður alt eftir, um hon kann roknast sum eitt “heildar-samfelag”, t.v.s. um allir grund­leggj­andi tættir sum vinna, skúli, mentan, almenn ar­beiðs­pláss, heilsu og sosial­tæn­asta, barna- og eldra­ ans­ing etc. eru har. Neyð­­ugt er tí við sterkum økj­um. Eyðsýndur munur Lat okkum hyggja at ár­ligu lønarútgjalding­un­um hjá sjey størstu komm­un­unum, fyri hvønn per­són sær, síggja vit, at ein kommuna skarðar eygsýni­liga framúr; Tórshavnar komm­una við 191.000 krón­um fyri hvønn íbúgva. Ein liggur langt aftanfyri hinar, nevniliga Vágs komm­una, við 143.000 krón­um. Her er bert talan um A-inntøkur. Fyritøkur eru ikki íroknaðar. Tá eru tølini umleið hesi fyri hvønn persón sær: Tórshavnar Kommuna: 191.000 Klaksvíkar Kommuna: 167.000 Runavíkar Kommuna: 166.000 Tvøroyrar Kommuna: 160.000 Fuglafjarðar Kommuna:168.000 Sunda Kommuna: 172.000 Vágs Kommuna: 143.000 Lat okkum taka eitt hugs­að dømi: Um borg­arin í Sunda Kommunu, sum liggur næst Havnini í inntøku, hevði somu inntøku, sum ein havnarborgari, hevði Sunda Komm­una í kommunuskatti havt ikki færri enn einar 6 mió. krónur fleiri til íløgur og rakstur. T.v.s. 51 mió krón­ ur heldur enn 45 mió. krónur. Hinvegin kann vísast á, at um borgarin í Tórshavnar Kommunu hevði somu inntøku, sum borgarin í Sunda Kommunu, lá Tórshavnar kommuna við 70 mió. krónum færri. Hvat sigur politiski myndugleikin Einki er at siga til, nú ein dagin orðaskifti var í løgting­ inum, at janvnartingmaðurin Kristian Magnussen tók so hvassliga til: “Hvat vilja øll hesi fólkini í Havnini”? – Ja, soleiðs kann ein spyrja. Svarið er einfalt, men tí­verri tykist tyngri at ganga við til broytingar rætta veg­ in. Her er bert ein av nógvum vinklum. Lat meg siga, at tølini eru á leið. Mær kunnugt hava alment ongantíð verið gjørdar út­grein­ingar, kanningar og enn minni staðfestingar hesum viðvíkjandi hvørki av Landsbankanum, Fíggjar­ málaráðnum ella Búðskaparráðnum. Heldur ikki havi eg sæð, hvussu hesir stovnar nágreinliga hugsa sær eina veru­liga broyting av býtinum millum land og komm­ unur. Vit sum landspolitikarar hava ábyrgd og møguleikar fyri at venda hesi gongd! (Triðja greinin av í alt fimm) www.keldu.com keldu@post.olivant.fo Fyrsta ítøkiliga úrslitið av for­mansskiftinum í FF er, at FF-blaðið ikki kemur út aftur, og at tey, sum hava goldið haldaragjald fyri 2007, fáa tað afturgoldið. Hervið er ein týdningarmikil partur av virkseminum hjá FF í mong ár avtikin. Tað var longu í 1920, at for­maður og skrivari í FF, Símun Pauli úr Konoy og Ras­mus á Háskúlanum, mettu tað at hava stóran týdn­ing, at felagið hevði eitt blað, sum kundi lýsa fe­lag­ið út­eftir. Úr­slit­ið gjørd­­ist FF-blað­ið, sum kom út hvørja viku í 7 ár, inn­til tað steðg­aði vegna inn­an­­hýsis ósemju í felag­ num. Í 50-unum og 60-unum kom Fiskimannablaðið út nakrar ferðir, tó mest fyrstu árini. Tá eg gjørdist formað­ ur í 1971 fór FF aftur undir FF-blaðið, tó nakað óreglu­ liga fyrstu árini. Síðan 1991 er FF-blaðið tó komið út regluliga 2. hvørja viku. Fystu 10 árini við Vilmundi Jacobsen sum blaðstjóra, og síðan havi eg sjálvur verið blaðstjóri og havi skrivað og útvegað meg­in­partin av tilfarinum. FF-blaðið hevur øll hesi árini verið andlitið hjá FF úteftir. Roynt hevur verið at skapa eitt alment blað av áhuga hjá øllum borgarum, og hevur hetta fyri ein stór­ an part eydnast. Blaðið er komið rættiliga víða, m.a. eisini til skúlar og almennar stovnar. Blaðið hevur fyrst og fremst lagt dent á felags- og fiskivinnutíðindi, og er tað er eisini sent umborð á skip­ ini. Tískil eru fiskimenn reglu­liga kunnaðir um virk­ semið hjá felagnum og tess arbeiði fyri at verja teirra áhugamál. FF-blaðið hevur eisini javn­an havt eina óhefta lýs­ ing av politisku skipanini og hevur kunnað víst á hóp­ in av dømum um tað skip­ aða rættarloysið í landinum, sum er gingið útyvir borg­ar­ arnar og tess feløgum. Fiski­ menn og FF eigur eisini sín ríkiliga part av hesum. Blaðið hevur skapt virðing fyri Fiski­ mannafelagnum Ein týðandi partur av blað­ num hevur verið siðsøguligt tilfar, har størsti dentur hev­ ur verið lagdur á søguna og samleikan hjá fiskimonnum og annars eisini hjá ”van­lig­ um” fólki. Blaðið hevur havt ein trúgv­an lesaraskara, og nær­ um dagliga hava fólk sagt mær, at tey mettu FF-blaðið sum besta blað í landinum við sínum øðrvísi tilfari í mun til hini bløðini. Eg havi eisini fingið við­ ur­kenning frá so frægum monnum sum Erlingi Olsen og Thorvald Stoltenberg, sum hava verið millum fremstu politikkarar í Norð­ an­londum. Tað er eingin ivi um, at FF-blaðið hevur skapt virð­ ing og vælvild fyri fiski­ manna­felagnum, og tískil eis­ini fiskimonnum, millum fólk. Hetta er ikki minst kom­ið til sjóndar í hesum døg­um, har fólk í hópatali hava víst mær sín fulla stuð­ ul og óbroytt fult álit. Ítøkiliga virðið av blað­ num kann kanska ikki ger­ ast upp í krónum, men hetta hevur avgjørt verið stríðið vert. Arbeiðið við blaðnum hev­ur eisini givið mær sjálv­ um nógv. Eg eri komin í sam­band við ótrúliga nógv fólk, eisini uttanlands, og havi eisini bestu vinir mill­ um hesi. Vit hava havt nógvar eina­ standandi frásagnir. Helst tann besta og mest kenslu­ borna var samrøðan við Honnu Ben-Yami um hennn­ ara lív sum týskur jødi und­ ir nasismuni. Hon greiddi frá, hvussu nasist­ar­nir fyrst tóku pápan og síð­an mamm­ una. Ein dagin ringir syst­ irin og sigur, at hon er rýmd undan nasistunum, men róp­ ar so knappliga í telefonini: ”Nú komi teir, eg noyðist at fara”. Tá sigur Hanna í frá­ søgnini: ”Tá skilti eg, at nú var eg einsamøll eftir”, og hon var so rørd, at hon græt. Hetta var veruliga sum at ger­ast beinleiðis partur í heims­søguni heima í síni egnu stovu. Henda løtan hev­ur brent seg inn í mítt minni! Mín vinskapur við Ben Yami hjúnini førdi tey til Før­oyar seinasta summar. Frá­greið­ingin hjá Menak­ hem um fiskiskapin undir Føroyum, sum meira út­grein­að hevur verið endur­ givin í FF-blaðnum, hevur utt­an iva hevur verið fiski­ monnum til beinleiðis gagn í viðgerðini av fiskidøgum. Einsrætting av samfelagnum FF-blaðið hevur sum ein­ asta blað tosað ”Roma mitt imot”. Hetta hevur verið so beinrakið, at ”almennu Før­ oyar” hava roynt at tiga blað­ið í hel. Kortini er tað óalment fleiri ferðir váttað, at ”almenna skipanin” hev­ ur havt respekt fyri blað­ num, og hevur tað eisini vist hava sína ávirkan í mun til um blaðið ikki var. Tað er eingin ivi um, at Føroyar gerast eitt meira og meira einsrættað samfelag, sum vit eisini hava víst á. T.d. vísa royndirnar av FF- blaðnum, at tað gerst meira og meira trupult at geva út eitt samfelagskritiskt blað í Føroyum. Eitt týðiligt tekin um hetta er, at tað hevur gingist verri og verri at fáa lýsingar, og uttan lýsingar kemur einki blað út. Men her vil eg serliga takka Klaksvíkar Sjúkra­ húsi. Tað hevur øll árini havt hvørja ta einastu lýsing í FF-blaðnum eisini. Eg havi ikki viljað takkað teim­ um alment fyrr enn nú, so hevði nokk onkur gripið inn! Tað sama er at siga um SEV, sum skal fáa somu tøkk. Eg vil annars fegin takka øllum teimum lýsar­ um, sum hava hildið á til end­an. Hinvegin hava stovnar sum Løgmanskrivstovan og Toll og Skatt, sum upp­runa­ liga lýstu í blaðnum, greitt avgjørt at boykotta blaðið við at steðga sínum lýsing­ um. Eg heitti seinasta heyst á aðalráðini um at gera ein lýsingarpolitikk, so al­ mennu lýs­ing­ar­nar vóru meira javnt býtt­ar mill­um bløð­­ini. Úrslitið tað beint mót­­setta! Eitt tað størsta vónbrotið er, at tað sama hevur verið galdani fyri Vinnuhúsið, hóast vit sum einasti miðil, tá á hevur staðið, hava vart eisini teirra sjónarmið t.d. í ætlanunum um almennu ”ræn­ingina” av ALS. Stuðlarnir verða ikki við sviðið so Regluliga útgávan av FF- blaðnum kom at fevna um 15 ár og 383 bløð nú tað gevst. Hetta vísir, at felagið hevur havt ein førleika fram til formansskiftið, sum tað eisini hevði so langt aftur sum í 1920, men sum tað ikki hevur í dag. Ein før­ leiki, sum fiskimenn hvørki virðismettu tá ella nú. Eg veit, at tey verða mong, sum koma at sakna FF-blaðið. Men tey verða kort­ini ikki heilt snýtt. Í FF-blað­num náddi eg at hava fimm partar av hugtak­ andi søguni hjá 100 ára gamla fiskimanninum Andrias í Tarti í Oyndarfirði, og hevur henda frásøgnin verið stak væl umtókt. Trígg­ir partar eru eftir, og teir verða prentaðir í Sosial­ inum. Hvat annars verður kem­ur tíðin at vísa. Á hendan hátt vóni eg fram­vegis at hava samband við tey, sum hava virðismett blaðið. Eg vil eisini takka teimum hjartaliga sum so ella so hava víst hetta í orði og verki. Óli Jacobsen Norðragøta Sólfríð Heinesen løgtingsmaður í Norðoyggjum Jógvan við Keldu Takk Óli Skattagrundarlagið hjá kommununum má takast upp nú Minningarorð um FF-blaðið viðmerkingar