fríggjadagur 9. februar 2007síða 11

Nr. 29 - 9. februar 2007 11 Heldur enn at viðgera polit­iskar spurningar sak­ liga og taka atfinningar til sín, verður farið lætt um sannleikan. Seinast í mál­inum um føroyska sendi­stovu í Íslandi. Tað er eitt álvarsmál fyri fólka­ ræðið Vit síggja tað allastaðni í heiminum. Í tí fjølmiðlaborna fólkaræðinum, er vorðið meira týdningarmikið hjá politikarum, hvussu tú kann fáa mál at tykjast vera, heldur enn tað, tey eru í veruleikanum. Tí verða spunasmiðir settir og mótálop fyrireikað, tá okkurt keðiligt mál kemur upp fyri ráðharrar og flokkar. Hvat er satt ella skeivt, tykist hava lítlan týdning. Og serliga er tað sitandi valdið, ið nýtir størstu orkuna at forða at­finningum og “ringum mál­um”, ið andstøða ella fjølmiðlar reisa. Seinasta dømið er spurn­ ingurin um at hava føroyska sendistovu í Íslandi. Eitt mál sum Poul Michelsen og síðani undirritaði hava sagt okkara hugsan um. Orsøkin er sjálvsagt, at hetta týðir nógv fyri okkum. Báðir eru javnan í sambandi við ís­lendskar politikarar, og hava í summar eisini sam­ starvað um ítøkilig uppskot í Útnorðurráðnum, ið skulu fremja hetta mál og ynski um sensistovur í okkara grannalondum. (Fyri rætt­ leikans skyld, skal eg eisini gera vart við, at Poul Mich­ elsen atkvøddi ímóti uttan­ ríkispolitisku heimildar­ lógini, um nakar hevur skilt tað ørðvísi). Marknaðarføring og “branding” undir øðrum flaggi? Tí er sjálvsagt rætt og neyð­ ugt, at vit gera vart við okkara ónøgd, tá løgmaður vil seta sendifólk á donsku sendistovuna, og at vit gera vart við, at uttanríkis­polit­ iska lógin og Fámjinsskjal v.m. ganga ímóti okkara ynskjum. Fyri samleika, marknaðarføring og “brand­ ing” hjá Føroyum í altjóða samskifti, halda vit tað vera serstakliga umráðandi, at vit byggja upp egna um­boðan og samleikamerk­ ir uttanlands. Ikki minst í Ís­landi, har serligar ment­ anarligar og søguligar or­søkir eru til, at føroyingar undir donskum flaggi. Tað ber so til at viðgera polit­ isku ósemjurnar og ymiski málini - og so kanska finna eina betri loysn. Hetta er jú eitt mál, ið eitt samt ting kundi staðið saman um. Hvat velur løgmaður so at gera? Ja, hann viðger ikki okkara atfinningar ella teir møguleikar, ið eru at lurta eftir ráðum og ynskj­ um. Ístaðin velur løgmaður - við sínum “løgmansstatusi” á baki - alment at sáa iva um trúvirði hjá Pouli og undirritaða. Hann skrivar - og verður endurgivin í fjøl­ miðlunum fyri at siga: at tað er “íspunnið” og “als ikki rætt”, ið vit hava ført fram um føroysk sendi­ umboð, sum skulu húsast í donskum hølum í Reykja­ vík. Altso: Vit hava íspunnið málið og givið rangar upp­ lýsingar. Eitt klassiskt mót­ álop sambært gruggingarnar ABC. Skjalprógv um ósannindi Hvat er so satt í hesum máli? Hetta er orðarætt end­ urgeving úr tí skjali, ið løg­ maður sendi fíggjarnevndini í des 2006, og sum løgtingið játtaði honum pengar til við 2. viðgerð av fíggjarlógini (orðarætt endurgivið úr áliti frá fíggjarnevndini, men mín undirstriking): “Landsstýrið hevur heitt á fíggjarnevndina um at seta pening av til eina  sendistovu í Reykjavík við fylgjandi við­merkingum: Í sam­bandi við, at Hoyvíks­ sátt­málin er komin í gildi, eru vit nú komin til, at tað er av  stórum týdningi, at føroysk sendistova verður sett á stovn í Íslandi, sum kann hjálpa føroyska vinnu­ lívinum og føroysku al­mennu skipanini á stað­ num. Tískil hevur Lands­ stýrið avgjørt at seta eitt sendiumboð við somu tign, sum okkara sendimenn í Brússel og London, í Ís­landi. Sendiumboðið verð­ ur partur av donsku attaché­ skipanini og fær innivist á donsku sendistovuni í Reykja­vík. Mett verður, at kostnaðurin av at reka før­ oysku sendistovuna í Íslandi er 2,5 mió. kr. árliga. Byrj­ að verður nakað inn í árið, og verður tískil roknað við kostnaði í 2007 á 2 mió. kr.” Hetta er altso tað einasta ítøkiliga í málinum. Tí dugi eg als ikki at skilja, at løg­ maður kann sleppa avstað við at siga, at okkara at­finningar eru “íspunnar”. Og um løgmaður - sum hann vil vera við - nú hevur tikið avgerð um at leiga hølir í Reykjavík - so átti hann at komið aftur í tingið at fingið nýggja heimild.   Undirskrivtin bindur Løgmaður sigur eisini í sínum innleggi í bløðunum, at tað verður Merkið og føroyski veðrurin, ið kemur at prýða eini føroysk høli. Nú hevur ongin hildið uppá, at Merkið og veðrurin ikki fara at síggjast, men eg havi víst á, at sambært und­ irskjalinum til sonevnda “Fámjinsskjalið”, so verður tað í hvussu er saman við Dannebrog og donskum skeltum. Hetta byggi eg á hesa orðarættu endurgeving úr nevnda skjali: “De udstationerede med­ arbejdere har som ud­gangspunkt kontor på den pågældende re­præ­ senta­tion. På anmodning fra Lagmandens Kontor og med værtslandets og Udenrigsministeriets accept kan medarbejdere dog placeres på en anden adresse.” (Undirskjal til Fámjinsskalið, s.2). “Det forudsættes at lokal­ erne i enhver henseende fremtræder som en del af Kongeriget Danmarks repræsentation, også med hensyn til skiltning, flagning m.m.” (Fótnota í undirskjali til Fám­jins­ skjalið, s.2). Vónandi fara hesar at­finn­ ingar at fáa ta avleiðing í minsta lagi, at ein munandi betri loysn verður funnin enn hon, ið lá í kortunum. Eftir stendur, at í øðrum londum hevði tað verið ein gøla, ið fekk avleiðingar beinanvegin, um stjórn­ arleiðarin alment og á tingi, gevur rangar upplýsingar til tess at seta politiskar at­finnarar í ringt ljós. Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. “Føroyar, er eitt stað, ið er tað nærmasta Paradísi, sum vit koma á jørð.” segði Jenis av Rana. Óivað fekk hetta bæði kenslur og tankar í gongd hjá mong­um av okk­um. Óan­ sæð hvat ein helt/heldur um hatta, so tykist tað, at Føroyar, vit, ið kall­ast kristin í mun til tjóðirnar rundan um okkum, eru í holt við at gerast meira lík teimum á summum økj­ um, har ímillum harð­ skapi. Tann spurningurin, ið eg meti verða sera um­ráðandi, er: Hvussu basa vit harð­skap­inum? Eitt upp­skot frá løgregluni er, at tað skal ger­ast ólóg­ ligt at ganga við knívi uppi á sær. Tað merkir, at um tað ikki er góð nokk grundgeving fyri at ganga við knívi, so kann løgrelan “grípa inn” og taka knívin frá viðkomandi. Nevnt var í greinini í Dimmu, at tað var broyting komin í vápna­­lóg­ina í Dan­mark, men tíverri saknaðist hag­ tølini, so tað var ikki týði­ ligt um tað hevði gjørt nakran mun. Tí, man má spyrja, um tað fer at gera nakran mun at bann­lýsa knív í býnum og al­menn­ um høpi. Men hvat fær okkum at halda, at tað fer at gera so nógvan mun, hví metir man, at tað er knív­­urin, ið er trupul­leik­ in? Tað verður kanska ikki sagt í orðum, men tá okk­ ara loysn upp á harðskapin verð­ur at banna tað vápn­ ið, ið verður nýtt, so gevur tað eina ábending um okk­ ara hugs­unarhátt. Tí, tað er ikki knívurin, ið er trupul­leikin. Sum nevnt var í odda­ grein­ini í Dimmu, so hava før­oyingar altíð gingið við knívi, tað er einki óvanligt her. Kann tað vera eitt sind­­ur naivt at hugsa, at tað fer at hjálpa at bann­ lýsa? Tað er mangt annað, ið eisini er ólógligt, men sumt av tí veks­ur alsamt t. d. nýtslan av rúsevnum. Um hetta upp­skot gjørdist veruleiki, hvussu skal poli­ tiið so gera í náttarlívinum, skulu teir ganga til hvønn einstakling og spyrja um viðkomandi hev­ur knív við sær? Men hvat, hesin ungi kann sjálv­andi lúgva beint inn í and­litið á politistinum. Skal poli­tiið kannað øll tey ungu likamliga eftir, fyri at vita um tey bera knív? Ella skal man bert fara eftir teim­um, ið síggja mistonk­ som út? Halló! Hetta haldi eg ikki verða tann besta loysnin. Eg vildi mett, at ein annar spurn­ingar tørvar at svarast: hvussu fáa vit tey ungu (um tað bert eru tey ungu, ið nýta harðskap...) at gevast við harðskapinum? Tað, ið eg haldi vera sera skelkandi, er at hesir 15 og 17 ára gomlu vóru vinir. Hvat fær ein, til at stinga sín egna vin­mann niður? Hví er tað so nógvur harð­skap­ ur, hvaðani kemur hann? Tað, ið eg vildi mett eina góða loysn, er, um tey, ið útinna harðskapin, sjálvu av­gjørdu at ikki bera seg so­leiðis at. Men, um tað ber til, dugi eg ikki at siga og hvussu hetta skal gerast, veit eg í skriv­ andi løtu ikki, tíverri. Vón­ andi kunnu vit, føroyingar, einast um hetta mál og finna eina haldgóða loysn. Líkamikið hvat man held­ ur um visjón 2015, sjálvt um tað gongur framá fíggjarliga, so fer Føroyar ikki at vera eitt tað besta land­ið at liva í, so leingi hes­in harðskapur vinnur framá. Hóast alt, vilja vit liva rík og ótrygg? Við ynski um tryggari viður­­­skiftir Trupulleikar við harðskapi Eyðstein Borgardal Havi roynt at fylgt við kjaki­ num um at fáa kommunurnar í størri eindir, helst soleiðis, at Eysturoyggin gerst ein ella tvær eindir. Á hesum øki hevur borg­ arstjórin í Fuglafirði, Sigurð Simonsen, verið tann stóri “taktikkarin.” Hann veit, at Fuglafjørður er ov lítil til at vera einsa­ møll, og at kasta seg í føvn­ ingin hjá Gøtu og Leirvík er ikki skilagott; men hann verður noyddur at velja síðu. Hann hevur í løtuni tveir møguleikar: Annar er at fara saman við Klaksvík, og hin er saman við Runa­ vík, ella allari Eysturoy. Uppskotið, hann kemur við, um ein privatfíggjaðan tunnil millum Kambsdal og Skálabotn, er eitt tað mest skilagóða uppskot, sum nakar kommunalpolitikari er komin við, um undir­sjóv­ artunnilin millum Eystur­ oynna og Havnina gerst veru­leiki. Í løtuni tykist Fugla­ fjørður at liggja sum ein “blindtarmur” í megin­øki­ num, sjálvt við einum fjøl­ broyttum og vaksandi vinnu­ lívi og øllum framhalds­skúl­ unum í oynni. Kemur tunnilin, gerst støðan ein heilt onnur. Eg skilji heldur ikki, at landsstýrimaðurin, sum umsitur landsvegirnar, ger sær dælt av hesum av hes­ um frálíka uppskoti. Tunnilin hjá Sigurð kemur at kosta uml. 60 – 70 mill. kr., meðan tunnilin hjá Landsverki millum Gøtu­dal og Skálabotn kost­ ar leystliga mett 250 mill. kr. Tunnilin kemur eisini at hava nógv størri nyttu fyri norðara part av Streymoy og Eysturoy, og vestara arm á Skálafjørðinum, um hann verður har, ið Sigurð ynskir hann at verða; fyri eystara arm er tað líka­mik­ ið. Tað verður eisini lættari fyri fuglfirðingar at velja síðu í eini møguligari komm­unusamanlegging. Eysturoyggin ein ella tvær kommunur! Emil S. Jacobsen Høgni Hoydal Skal ein løgmaður siga satt? viðmerkingar