týsdagur 27. februar 2007síða 10

10 Nr. 41 - 27. februar 2007 Vit hava áður her víst á eitt nýtt rák í norðureuropeisku sam­feløgnum, nevnliga at átrúnaður og etikkur hava ein alt størri leiklut í politikki og almennum orðaskifti. Dømi eru eisini um, at hetta rák í ávísum førum knappliga er vorðið til øsing, har farið verður út um alt mark, sum kann góðtakast í fólkaræðiligum samfelag. Stutt sagt átrún­aðar­ spuringar, etiskir spurningar og kensluborin mál fylla nógv í europeiskum og serstakliga norðurlendskum fólka­ ræði og politikki. Spurningar verða settir við gomul og sam­tykt virði, og liberala demokratiið, soleiðis sum vit hava kent tað seinastu stórt hundrað árini er undir trýsti. Lagt skal verða afturat, at hetta trýst kemur ikki bert frá átrún­aðarligum síðum. Tað kemur eisini frá stórum og sterkum multinationalum skipanum, ið er uttan fyri vanligt demo­ kratiskt eftirlit eins og hetta trýst stavar frá tí demo­ kratiska undirskoti, ið eyðkennir stór lond og samveldi, eitt nú Rusland, USA og ES. Tað eru tí nógvar og góðar grundir til at hava eitt støðugt og dygdargott samfelgasorðaskifti um allar teir mongu og álvarsomu spurningar, sum mugu verða settir orsakað av og í sambandi við alt hetta nýggja rákið. Vit hava øll ein stóran tørv á at fata, hvat tað er, sum hendir og hví alt hetta hendir júst nú. Altjóðagerðin hevur nomið land í Før­ oy­um. Vit eru uppá gott og ilt partur av alheiminum, og tað er tí bæði klókt og neyðugt, at vit læra at skilja tað, sum hendir í samfelagnum. Bestu ráð í so máta er orða­ skifti, dialogur og upplýsing. Tað er við hesum í huga, at Miðlahúsið hevur boðið navnframa danska politikaranum, Naser Khader, og konu hansara, Bente Dalsbæk, at koma til Føroya fyrst í apríl mánaði. Naser Khader er 43 ár og útbúgvin búskaparfrøðingur. Hann hevur sitið á Fólkatingi síðan 2001 fyri Radikala flokkin, og hann hevur skrivað fleiri bøkur, har hann millum annað viðger islam og fólka­ ræði. Bente Dalsbæk er 40 ár, útbúgvin løgfrøðingur, og hon starvaðist 10 ár í Fólkatinginum. Á ferðini fara hjúnini at halda fyrilestrar í Miðlahúsinum eitt nú um, hvar markið gongur millum átrúnað og fólka­ ræði: Hvussu nógv eigur átrúnaður at fylla í tí nýmótans samfelagnum? Er tað í lagi at bjóða átrúnaðinum av? Hví eru tær átrúnaðarligu kenslurnar viðkvæmari enn tær demo­­kratisku? Eftir framløguna verður orðaskifti og høvi at seta spurningar. Fokus verður eisini sett á støðuna hjá tí donsku kvinnuna, sum gerst partur av einari muslimskari familju. Eftir framløguna verður kjak um leiklutin hjá kvinnum og um javnstøðu. Hjúnini eru kendir debattørar, og vitjanin gevur okkum eitt einastandandi høvi at kunna okkum við avgerandi og týdningarmiklar tættir av tí ráki, vit hava lýst omanfyri. Vitjanin hjá Naser Khader og Bente Dalsbæk er ein liður í eini røð av tiltøkum hjá Miðla­húsi­ num, har fólkaræðið er í fokus og har lagt verður upp til eitt upplýsandi og kveikjandi orðaskifti um hetta týdningar­ mikla evni og viðkomandi spurningar í hesum sambandi. Sosialurin Átrúnaður og fólkaræði í fokus Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. SAMBAND eirikur lindenskov eirikur@sosialurin.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Bjarta Joensen bjarta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Eyðhild Jacobsen eydhild@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Nøvn Altjóða móðurmálsdagin sluppu vit aftur at eita Aage, Jacob o.s.fr.!? Altjóða móðurmáls­ dag­­ur var 21. februar. Í ein­um álmanakka stóð móðir­málsdagur! Júst hendan dagin bór­ ust tíðindini frá landsins stýri, at vit nú helst hava loyvi til næstan alt á navna­økinum!? Eita dreingirnir Áki ella Jákup, so kunnu vit vist nú broyta nøvnini til Aage (Åge) ella Jacob, sum langabbarnir kanska vórðu noyddir at eita!? Eita genturnar Durita ella Malan, so ber nú helst til at broyta nøvnini til Dorthe ella Malene, sum langomm urnar kanska vórðu noyddar at eita!? (Orsakið meg, tit, sum eita so!). Eru hetta ikki víðsjón­ ir? Fólkið aftur sloppið úr hafti!? Væl tíðað, Jacob! Til lukku, Føroyar, mítt land! Á Borg á Argjum ingi­ gerðardag 2007 E.S. Grætur tú, land mítt, í hesum víðsjónatíðum? Aftur eitt bakkast, sigur tú? Við navnakvøðu Eyðun á Borg Eitt øðiligt kjak tók seg upp, nú tað gjørdist greitt, at Føroyar fáa egna sendi­ stovu í Reykjavík. Loys­ing­ arskribentarnir vóru í øðini tá teir frættu, at føroyska og danska sendistovan skuldu halda til undir sama taki. Tílíkt má jú ikki henda. Tá ger tað minni, um talan er um onkra aðra sendistovu – tað má bara ikki vera tann danska. Seinni kom fram, at hetta við at húsast í kjallaranum á donsku sendistovuni var ein íspunnin søga, og tí vóru kanónirnar snaraðar ímóti flaggstongini uttanfyri sendistovuna, tí har skuldi danska flaggið veittra. Og so varð aftur eldur í skála­ num. Fyrimunir og vansar Nú er tað soleiðis, at líka­ mikið um vit vilja tað ella ikki, so eru Føroyar partur av danska ríkinum. Hetta gev­ur okkum nógvar fyri­ munir, men eisini nakrar vans­ar. Hin møguleikin er fullveldi, sum uttan iva eis­ ini gevur bæði fyrimunir og vansar. Hvør av hesum møgu­leik­ unum gevur fleiri fyrimunur, og hvør gevur fleiri vansar, eru vit ikki øll á einum máli um. Sjálvur eri eg ikki í iva um, at ríkisfelagsskapurin er nógv tann betra loysnin, men eg veit sjálvsagt, at tað eru onnur sum meina nakað annað. Vit hava frítt val Ein avleiðing av at vera í ríkisfelagsskapinum er, at vit hava ikki okkara egna uttanríkispolitikk. Tað er hetta sum forðar okkum í at hava sjálvstøðugar sendi­ stov­ur undir føroyskum flaggi. Men Loysingar­flokk­ arnir kunnu saktans stovna sjálvstøðugar føroyskar sendi­stovur hvar tað skal vera, um tað er tað, teir vilja. Tað krevur bara, at teir loysa Føroyar úr danska ríkinum og gjalda tað sum loysingin kostar. Tann møgu­ leikan høvdu teir øll árini frá 1998 til 2003, tá teir høvdu meiriluta á Føroya Løg­­tingi, og hesin møgu­ leikin varð eisini royndur í ólukkumát. Men teir góðust á hálvari leið, tí teir varn­ aðust, at vansarnir gjørdust ov nógvir og fyrimunirnir ov fáir. Teir vildu hava fyri­ munirnar, men ræddust vans­arnar. Tí bakkaðu teir út, og sita nú og grenja um vansarnar av at vera í ríkis­ felagsskapinum. Hví loystu teir so ikki, tá teir høvdu møguleikan? Tað vóru ikki sambands­ fólk sum noktaðu teymum at loysa, tí tað høvdu vit ikki mandat til. Nei tað vóru teir sjálvir, sum rædd­ ust sítt egna barn, og tann sum ikki torir at loysa, av ótta fyri avleiðingunum, má finna seg í at vera í ríkis­ felagsskapinum – við teim­ um fyrimunum og vansum, sum tað hevur við sær. Íslandsk sendistova í Havn Meðan fullveldisføroyingar soleiðis øsa seg upp av tíð­ indunum um, at føroyski sendimaðurin í Reykjavík skal vera kjallarabúgvi á donsku sendistovuni har, so lata íslendingar upp eina sendistovu í Havn. Hon skal húsast í teirri aggomlu “Fúta­stovu”, sum er gamli bústaðurin hjá einum donsk­ um fúta, donskum sorin­ skriv­ara og donskum hand­ ils­forvaltara í Føroyum. Henda fornaldarliga danska “sendistova” í Føroyum er eftir øllum at døma eitt ríkiliga gott tilhaldsstað hjá sendimanninum fyri full­ veldisríkið Ísland. – Eg meini so við – fyrimunir og vansar... Íslendsk sendistova á donsku ambasaduni í Havn Helgi Abrahamsen