mikudagur 28. februar 2007síða 18

Nr. 42 • 28. februar 2007 miðvikan  henda leygardag seinnapart. Tær høvdu avrátt við pápan um at koma ímóti teimum. Tá hann møtti teimum á Skál­askarði, helt hann veðrið vera so vánaligt, at hann mælti til, at tey fóru oman aftur til Norðskála. Ein triðja syst­ir, Sigga, var gift á Oyri við Jákupi Strømsten. Onnur systirin mutaði ímóti, tí henni longdist eftir móður síni, og tey hildu tí leiðina fram. Veðrið versnaði skjótt, og tey gjørdu tí av at royna at sleppa oman í Funningsbotn. Og oman fyri garð­ar­nar í Funningsbotni vórðu tey funnin morgunin eftir. Pápin, Samuel Sivert­ sen, Sámal hjá Siggu, og onn­ur dóttirin, Petrina, vóru deyð, men Anna Maria, sum hevði sitið millum tey bæði aft­ur undir einum steini, har tey høvdu leitað sær skjól, var framvegis á lívið, og hon kom fyri seg aftur. Hon giftist við Anton á Skipinum við Gjógv, ið var ein av teimum, sum høvdu leitað. Petrina hevði tænt hjá Tumm­asi Egholm, bónda í Hvalvík, í 6½ ár. Hon var 25 ára gomul. Bæði frá Norð­ skála og úr Funningi høvdu menn verið og leitað leyg­ar­ kvøld­ið, men veðrið var so ringt, at teir máttu venda aft­ur. Funningsmenn vóru á fjalli henda dagin, og Sámal fór beint av rættini og ímóti teim­um, so hann var móður og tí ikki so væl fyri henda feig­d­ardagin. -- Tveir hvalbingar vóru, tó utt­an at vita av hvørjum øðrum, á veg av Tvøroyri til Hvalbiar, tá ódnarveðrið brast á. Annar, Thomas Pauli Thom­sen, Palli á Brekkuni, úr Nesi, bar ikki boð í bý, men hin, Jóan Jacob Strøm við Krógv, legðist at ríva ein varða niður og at byggja hann uppaftur fyri ikki at stirð­na, og hann varð funnin í øllum góðum. (Johannes Andr­e­as Næs: Eingin veit frá ein­um at siga. Birting 1991) -- Motorbáturin Sjóløvan við Ís­aki Isaksen úr Vestmanna um­borð lá á Sandavági. Bát­ur­in rak til havs og varð ikki funnin fyrr enn eina viku seinni. Tá var Ísakur deyð­ur. ( Niels Nattestad: Feigd­ arferðin. Birting 1991) Tá hitin mátti sparast. Pápi var burtur, tá eg var smá­drongur, og altíð mátti spar­ast brenni. Vit høvdu fýrst­að og ein bíleggarovn inn í kamarið, helst var ein síða av honum inn í stovuna. Mamma plagdi at kóka okkurt til nátturða, antin tað var súpan ella kanska fisk. So plagdu hon at koyra glóð­ir­nar í bíleggaraovnin og so onkra torvu aftrat. Nú gjørdist hiti í kamarinum, og her vóru øll systkini. Jólatræ Tað var nær uppundir jól, og tað var sama heystið, tá Hans beiggi fer at gera okkum eitt jólatræ. Hann var so hegnigur og gjørdist smið­ur seinni. Hann gjørdi fyrst stammuna, og so gjørdi hann armar, sum skuldu fyr­i­stilla greinar. So heintaðu vit lyng og vavdu tvørtur um greinarnar. Undir fyrra heims­bardaga kom so nógv voks rekandi, og pápi man hava fingið onkustaðni frá. Hans stoypti jólaljós burturúr hesum voksinum. Hann hevði gjørt sær formar til end­a­málið, men eg minnist ikki, hvussu jólaljósini vórðu heft í greinarnar. Tað er møg­ u­ligt, at stakar hava verið at fáa. Eg minnist einki annað jólatræ at hava verið í Tarti. Men tá eg var smádrongur var eitt jólatræ í skúlanum, og tað var Anna lærarinnan, sum kom við tí. Tað hevur helst verið undan fyrra heims­bar­daga. Um Jóan Paula Jó­an Pauli Thomsen var ein av handilsmonnum í Oyndarfirði, sum eg skal greiða eitt sindur meira frá. Jóan Pauli kom fyrst í 1890-unum úr Vestmanna í Hálvmørkshandilin. Hann var føddur í 1867 og var ikki myndigur, tá hann tók við handlinum, og tí stóð syst­ir hansara Thomasia fyri honum fyrstu tíðina. Jó­an Pauli giftist í 1891 við ta javngomlu Ellen Mariu Jac­ob­sen úr Vestmanna. Tey fingu ein son, Karl, í 1892, men Elin doyði í barsilssong við næsta barninum. Nøkur ár eftir, at Elin var deyð, giftist Jóan Pauli upp aft­ur við systir fyrru konuna, Thom­ina Maria, men tey fingu eingi børn. Hálvmørkshandilin seldi alt vanlig til húsarhaldið, og afturat hesum bakaði Thom­ina bæði rugbreyð, byggbreyð og vinarbreyð. Hon kókaði eisini bróstsukur at selja. Tað var ikki altíð farandi um ánna um veturin, og tí leigaði Jóan Pauli eitt kamar í Billustovu til handil. Tað sum loysti seg best mundi vera fiskaarbeiðið. Hann keypti fisk bæði frá bátum í Oyndarfirði og aðr­a­ staðni og lat fólkið í bygdini vaska og turka hann. Eftir at Kjøl­bro byrjaði sítt virksemi fór hann at samstarva við Jó­an Paula, sum fekk 12% fyri at arbeiða fiskin. Av hes­um skuldi hann tó gjalda út­reiðsl­ur. Jóan Pauli dugdi væl at skyna á veðri og tók fyrilit fyri umstøðunum, so fiskurin loypt­ist ongantíð. Hann lat tey ikki breiða á svartari hellu í skarpari sól. Hann brúkti barometrið og roðan á luft­ini at meta seg eftir og plagdi at siga, at helt hann sær á fløðandi sjógvi, so var turt í fjarandi sjógvi. Vit plagdu at spyrja Jóan Paula um líkindi, áðrenn vit fóru til útróðrar, og tað passaði al­tíð. Jóan Pauli sat í komm­un­u­ ni langt áramál og var eisini for­mað­ur. Hann fekk ta sorg at missa sín einasta son við grind­a­bátinum, sum vit koma til seinni. Jóan Pauli tók sær eis­­ini av tí skrivliga við sjúkr­a­kass­ a­num, og her var eisini væl frá­ging­ið. Jóan Pauli man hava skot­ ið harur í Vestmanna, áðrenn hann kom til Oyndarfjarðar. Hann dugdi so væl at bera seg at. Ein gamal maður, Jógv­an Hammer, fortaldi fyri mær, at einaferð, tá hann var ung­ur, at nú fer Jóan Pauli fram á Heltnina at skjóta har­ur. Hann bað Jógvan koma við sær til at bera. Teir fara fram í Líðina. Tað er om­an fyri har, tað er dyrkað upp, og har situr ein hara á bar­a­jól. Her var ikki so lætt at koma, tí her var einki grót. Men so sigur Jóan Pauli við hendan her: ”Nú skal tú standa stillur og láta við hondunum. Haran er so mikið býtt, tá hon sær slíkt, so blívur hon bara við at hyggja”. So fór hann lúrandi og kom haruni í skotmál, og hon lá. Tá Jóan Pauli kom til Oynd­ ar­fjar­ð­ar sum ungur hevði hann kaninir við eisini, men hetta er alt fyri mína tíð. Tann, sum arbeiddi fiskin hjá Jóan Paula, kallaðist Per Joensen, ættaður av Brúnni í Funningi. Hann hevði við fiskin at gera, tá teir avreiddu har í Bill­u­stov­u­ fjós­i­num, sum stóð niðanfyri kirkj­una. Har hekk ein fiskavekt. Per flakti, saltaði og reiv um. Hann var eitt slag av utt­an­budamanni hjá Jóan Paula Thomsen. Hann plagdi at velta og fletta fyri hann. Hann plagdi eisini at leingja húð­a­skógvar, og tað dugdi hann so sera væl. Tá teir høvdu skorið skógvar burtur úr húðini, teir visti altíð, hvar á húðini tað besta skøð­ið var, so mundi tann tynra húðin verða brúkt til húð­a­ skógv­ar hjá børnum. Tann maðurin plagdi at ríva sundmagar, men tað hevði hann sjálvsagt privat. Per var so snøggur maður, hann var eisini tuflusmiður og smíðaði tuflur fyri nógv fólk í Oyndarfirði og legði eisini leður uppundir tuflur. Har­ald í Hálvmørk smíðaði eis­ini tuflur. Thomasia og Sofus Rinkustein. Sofus fórst við grindabátinum í 1939 Elin Maria Thomsen Jóan Pauli Thomsen Karl Thomsen, sonur teirra fórst við grindabátinum Henrik Dahl fórst eisini við grindabátinum í 1939