mikudagur 14. mars 2007síða 13

Nr. 52 - 14. mars 2007 13 viðmerkingar ir ella fyri hvørja eind. Talið av sjúklingum fyri hvønn sjúkrahúslækna í Føroyum er næstan eins fyri øll sjúkra­húsini, so her skuldið ikki verið nakar trupuleiki. Tá tað kemur til struktur, kvalitet og kostnað, so hevur tað týdning at visita­ tiónin av teim ymisku sjúk­ lingabólkunum verður stýrd rætt fyri at fáa sum mest burturúr. Rakstrarliga (ikki fakliga) tykist optimala sjúkra­hús­ støddin at liggja millum 200 – 400 seingjarpláss. Sjúkra­hús omanfyri 600 seingjarpláss eru vanliga kostnaðarmikil at reka. Hinvegin eru ringar royndir av at leggja sjúkrahús sam­ an. Væntaðu stórrakstrar spar­ingarnar verða sum oftast etnar upp av óvænt­ aðum eykaútreiðslum og øktari leiðslu, stýring og ferð­ing. Opinleiki í leiðsluni, greið­ar ætlanir, tryggar kósir og klár endamál kunnu tó vekja inspiratión og fáa starvsfólk sjálvi at stýra og koordinera og so­statt sleppa frá teimum endaleysu fundunum. Hetta førir ofta til bæði sparing, effektivitet og kvalitet. Annars ávirkast raksturin á sjúkrahúsum m.a. av, hvussu nógv gomul fólk eru í upptøkuøkinum, hvussu sosialu umstøðurnar eru, hvussu røktarum­støð­ urnar eru í kommununi og hvussu langt er til næsta sjúkrahús. Hetta og líknandi umstøður gera tað neyðugt, at eisini hugsa lands­bú­ skaparliga, tá ið ætlanir verða lagdar fyri sjúkrahús­ verkið. Vit stríðast við eina ineffektiva leiðslu á okkara sjúkrahúsum. Hon er ein leivd af fakfelagsstríði og ein forðing fyri rationellari drift av sjúkrahúsunum. Peningur fer fyri skeyti. At enda er tað so sjálv sjúkrahúsleiðslan, sum kann liggja í buktini. Fylgj­ andi í fótasporunum hjá ávís­um grannalondum og grundað í ítøkiligum leiðslu­ trupulleikum á Lands­ sjúkrahúsinum, varð Dansk Institut for Organisations Studier, eisini kallað, DIOS, biðið at gera eina kanning av leiðsluskipanini á Lands­ sjúkrahúsinum. Teir komu við eini heilt greiðari niðurstøðu og gjørdu eitt sera greitt og fram­skygt tilmæli, sum síð­ ani ikki varð fylgt! Sjúkrahúsið (og seinri alt sjúkrahúsverkið) skuldið leið­ast av einum sjúkrahús­ stjóra og einum varasjúkra­ hússtjóra. Undir hesum, skuldu verða 4 deplar harav 3 skuldu leiðast av læknum, styrktir við 3 yvirsjúkra­ systrum viðvíkjandi røktini. Tann fjórði og sokallaði, servisudepilin, skuldið leið­ ast av búskapar­frøðingi. Sum kunnugt sá henda skipan ikki dagsisns ljós orsaka av fakfelagsstríði, og fallið varð aftur í eitt slag av súluskipan, har ein broytt depilskipan var sett í verk, meðan ovasta leiðslan varð mannað við einum lækna, einari sjúkrasystur og einum sjúkrahússtjóra. Hetta er meira ella minni tann sokallaða troyka­leiðsl­ an, sum illa fæst at fungera nakra aðrastaðni. Og hon hevur heldur ikki fungerað hjá okkum. Úteftir letur leiðslan vita, at hon arbeiðir sum ein eind, men inneftir er tað sum tað altíð hevur verið við troykaleiðslum. Hvør leiðslulimur roynir í sínum lagi at leggja inn undir seg umráði at ábyrgda, seta seg sjálvan sum formann fyri nevndir, fegnast um, at trupul­leikar eru sum ein sjálvur kann “loysa”, skapa sær vald og ávirkan við at spjaða og ráða, samstundis sum skaptir verða fleiri trupulleikar enn teir sum verða loystir. Á henda hátt kunnu tey einstøku í leiðsluni fáa makt og ávirkan. Tílíkt hev­ ur m.a. ført við sær, at leiðslan á Landssjúkra­húsi­ num í stóran mun ikki hevur tikið sær nóg mikið av mál­ um, sum hon fyrst og fremst eigur at taka sær av, nevn­ liga búskapi, lønum, sjúk­ lingahagtølum, kvalitets­ trygg­ing, rokniskapi, inn­ keypi o.s.fr. Eg kann fara skeivur, men eg haldi ikki at Lands­ sjúkrahúsið hevur hildið eina einastu játtan seinastu mongu árini. Hetta sjálvt um tað, ár undan ári, hevur fingið økt um játtanina.. Ístaðin fæst hon við smálutir á sjúkrahúsinum, sum áttu at verið útdelegeraðir til sjálvstøðugar persónar, bólkar, nevndir, deildar- og depilsleiðslur. Við eini tí­líkari leiðsluskipan er fram­burður útihýstur. Tørvur er á at fáa eina meira framkomna fyrisit­ ingarliga skipan sum tað, sum nevnd er í DIOS-rap­ portini. Tørvur er eisini á at miðspjaða kompetansu, at loysa mál heilt úti á deild­ unum og í deplinum, at útbúgva deildarleiðsluna og geva tí komandi stjóra­skriv­ stovuni møguleika at menna fyrisitingina. Hetta fer so eisini longri fram at føra øll 3 sjúkra­ húsini undir sama stjórahatt og fáa deplarnar at gjalda fyri øll 3 sjúkrahúsini, og harvið eisini tryggja tey smáu sjúkrahúsini. Endaleysa kjakið um tað skulu verða 3 sjúkrahús í Føroyum er burturspilt tíð og peningur. Tá tað kemur til talið á sjúkrahúsum í einum landi, so er hetta eisini sera indi­ viduelt og kann ikki dik­ terast útfrá sammeting við nakað einstakt land. Åland hevur 3 sjúkrahús, Svøríki hevur 97, Danmark hevur 96, Grønland hevur 16, Finland hevur 340 og Ísland hevur 27 sjúkrahús. Skuldu vitt mett okkum við Åland so skuldu vit havt 5 sjúkrahús men sam­ metingin við Svøríki skuldi givið okkum 0,5 sjúkrahús í Føroyum. Sammett við Danmark skuldu vit havt eitt, sammett við Grønland skuldu vit havt 13, sammett við Fin­ land skuldu vit havt 3 og sam­met við Ísland so skuldu vit havt 5 skúkrahús í Føroyum. Vit hava 3 sjúkrahús og tað er lógarfest. Um hesi sjúkrahús skulu virka sum sjúkrahús, mugu tey hava funktiónir sum gera tað áhugavert hjá yvirlæknum at arbeiða har. Higartil hev­ ur verið lítið hugsað um at styrkja henda partin. Í Sosialinum í morgin Tveita pengar út ígjøgnum vindeygað Okkara sjúkrahúsverk hev­ur nú eina játtan sum er á leið við okkara grannalond. Skulu vit nú blint játta meira pening? Higartil hevur økt játtan frá politikarum harafturat í summun førum verið brúkt til onnur endamál enn ætlað varð, sigur Jákup Petersen, yvir­ lækni Endaleysa kjakið um tað skulu verða 3 sjúkrahús í Føroyum er burturspilt tíð og peningur. Tað er av stórum týdningi, at tað framyvir verða gjørdar ætlanir har øll 3 sjúkrahúsini verða tikin í álvara so at tey kenna seg trygg og soleiðis óttaleys kunnu ganga inn í eitt fruktagott samarbeiði, sigur Jákup Petersen. Her er Klaksvíkar Sjúkrahús