mánadagur 19. mars 2007síða 9

10 Nr. 55 - 19. mars 2007 Tað er torført hjá leikfólki at skilja, at Føroya bispur júst nú sigur seg frá, tí hann er misnøgdur við sam­ skiftið við landsins lógligu politisku yvirvøld. Tað er ófatuligt, at dómpróstur alment hóttir við at siga seg úr kirkjuliga fylgibólkinum. Yvirtøkan av fólka­ kirkjuni er ein lóglig og demokratisk politisk avgerð. Henda politiska avgerð hevur breiða undirtøku á løgtingi, sum er hægsta vald her í oyggjunum. Tað stendur einumhvørjum frítt at vera misnøgdur við politiskar avgerðir. Embætismenn hava til arbeiðis at seta lógligar politiskar avgerðir í verk. Koma teir til ta niðurstøðu, at politisk avgerð er í stríð við gald­ andi logir, so eiga teir at siga frá á røttum stað. Nú eru bispur og dómpróstur jú reint danskir em­ bætis­­menn og standa bert til svars fyri danskari yvir­ vøld. Eingin kann forða teimum at mótmæla á hend­ an hátt, so formliga er tað sjálvsagt í lagi, at teir mótmæla eini lógligari føroyskari politiskari avgerð á hendan hátt. Hetta veri sagt, sjálvt um vit væl vita, at teirra danska yvirvøld hevur góðtikið avgerðina um yvirtøku. Men her er annað og meira í hesum máli. Hetta snýr seg ikki um formalia, men um moral og ábyrgd ábyrgd mótvegis tí kirkjufólki, hvørs ovastu andaligu vegleiðarar bispur og dóm­ próst­­ur eru. Føroya kirkja, sum formliga er danska fólkakirkjan í Føroyum, er komin á vegamót, og hon noyðist gjøg­ num eina trupla tilgongd eins og allir stovnar, sum verða yvirtiknir. Teir koma tó altíð styrktir úr til­ gongdini, og tað fer føroyska fólkakirkjan eisini at gera. Men hetta krevur, at allir avvarðandi partar taka medábyrgd av tilgongdini. Í hesum føri leggur henda tilgongd eina sterstaka og stóra ábyrgd á júst bisp og dómpróst. Teir eru okkara evstu sálarhirðar. Teir skulu nú sum áður leiða og og vegleiða – ikki stinga í sekkin í fornermilsi. Hetta er at sleppa fylgi­ num uppá fjall. ”Betri hon lívdi enn gamalt grót, kirkjan á nesi og tanga..” yrkir skaldið. Fólkakirkjan er stovnur, sum savnar tjóðina. Hetta eru øll samd um, eisini flestu samkomur og fríkirkjur. Hetta merkir sjálvsagt, at kirkjan tolir eitt sindur av hvørjum, men eingin or­søk er hjá ovastu kirkuleiðarum at skapa eina kreppu í eini støðu, har brúk er fyri semju og saman­ haldi. Fylgjurnar av eini kreppu nú kunnu gerast ógvus­ligar, og taparin kann gerast kirkjan og kirkju­ liðið. Bispur og dómpróstur, ið eru kendir sum ábygd­ar­fullir og høgt virdir álvarsmenn, eiga tí at hugsa seg væl um. Hetta mál snýr seg ikki um teirra per­sónar ella embæti. Hetta snýr seg um Guds hús, um fólka­kirkjuna og limir hennara – teirra andaligu og sálar­ligu vælferð. Sosialurin Ábyrgd fyri kirkju og kirkjuliði SAMBAND eirikur lindenskov eirikur@sosialurin.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Eyðhild Jacobsen eydhild@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Opið bræv til lands­stýris­ mann, Hans Paula Strøm Landsfelag Pensiónista takk­ar Hans Paula Strøm fyri drúgt aftursvar viðvíkj­ andi muninum í tøkum peningi hjá føroyskum og donskum pensiónistum, ið varð stílað til mín í januar, meðan eg havi verið verið burturstaddur. Sum formaður fyri landsfelag Pensiónista gleð­ ir tað meg, at fólka­pensiónin soleiðis kemur á dags-skrá, og at landsins hægstu brúka tíð upp á tey eldru. Hetta innslag verður tað sein­asta um munin á livi­ umstøðunum hjá føroyskum og donskum fólkapensión­ istum frá landsfelagnum í blaðkjakinum, ið verið hev­ ur seinnu mánaðirnar. Vit vóna, at tað sama góða góða samarbeiði millum lands­­stýris­mann­in/Al­­ manna­­­­­mála­­ráð­ið og lands­fe­ lag Pen­sión­ista held­ur fram, og fara vit enn eina­ferð at boða frá, at lands­fe­lagið fram­vegis bíðar eftir skriv­ ligum svari upp á skriv okk­ ara frá 11. desember 2006 um avtaluna, ið varð gjørd í 1987 millum føroyskar og danskar landsmyndugleikar, har staðfest varð at “før­ oyskar pensiónir skulu hava sama disponipla virði sum danskar pensiónir”. Landsfelagið metir fram­ vegis, at fíggjarligu korini hjá føroyskum pensiónistum eru væl verri enn fíggjarligu korðini hjá donskum pen­ siónistum. Grundarupphæddin í okk­ ara fólkapensión er ikki hækk­að ella broytt í 9 ár (síðan 1998), meðan grund­ ar­upphæddin í donsku fólka­ pensiónini - ið harumframt er nógv hægri enn enn før­ oyska grundarupphæddin - verður regulerað á hvørjum ári. Landsfelagið kundi nevnt fleiri dømi, har danskir pensiónistar fáa veitingar og fríar tænastur frá tí al­ menna, meðan okkara pen­ sión­istar onki fáa. Eg skal tó bert nevna trý dømi. Í fleiri ár hava fólka­pen­ siónistar í DK fingið fría koppseting móti influensu og allir pensiónistar, ið brúka hoyritól, fáa frí batta­ ríir. Hetta er ókent her. Tó vænta vit, at koppsetingin kemur í lag skjótt aftan á nógvar fundir og skriv í 4 ár. Danskir fólkapensión­ist­ ar, ið nærum bert hava fólka­ pensión at liva av, fáa al­ manna­­veiting nevnd “bolig­ ydelse”, ið ofta liggur mill­ um 1.500 kr. og 3.000 kr. um mánaðin at gjalda bú­staðar­útreiðslur/leigu­ útreiðsl­ur – slíka veiting hava vit sum kunnugt held­ ur ikki í Føroyum. Vit gleðast um útgjaldið frá samhaldsfasta, men vit minnast eisini aftur á heyst­ ið ella veturin 2005, tá tann politiska samgongan ikki ætlaði at halda avtaluna um hækkan av samhaldsfasta sum avtalað í sam­gongu­ skjalinum frá 28. januar 2004. Men sum kunnugt bleiv avtalan um hækkan av sam-haldsfasta hildin eftir nógvar samrøður og nógv trýst frá Landsfelag Pen­ sión­ista og kunnu pensión­ istar tískil nú gleða seg um tær 1.860 kr. um mánaðin sum fáast úr samhaldsfasta eftirlønar-grunninum. Eg fari at enda við hesum kjaki her, og vóni sum nevnt áður, at vit kunnu halda á fram við góða ar­beiðs­lagnum og at lands­ felagið sum skjótast fær fund­arboð frá Almanna­ mála­ráðnum - hetta fyri at fáa liviumstøðurnar hjá før­ oyskum pensiónistum so góðar sum gjørligt og eins góðar sum í grannalondum okkara. Porkeri hin 14.mars. Tað var sera hugaligt at lesa samrøðuna í Sosialinum fríggja­dagin við ein fiski­ mann, sum siglir við Beta­ trolarunum. Meðan stórur partur av tíðindatænastuni snýr seg um fólk, sum eru ónøgd um eitt og annað, lýsti henda greinin ein fiski­mann sum er nøgdur. Hann hevur alt gott at bera reiðaranum. Ikki bert tí undanfarna, men eisini tí nýggja, sum hevur tikið við, nú skipini vóru seld. Fiskimaðurin var nøgdur við inntøkurnar og við ar­beiðsumstøðurnar, nú teir hava fingið kryvjimaskinu. Fyri meg sjálvan var tað ikki minst áhugavert, at júst manningin á hesum skipum er so avbera nøgd við øll síni viðurskifti…. Sjálvur vil eg bert skoyta uppí, at so góðar umstøður koma ikki av sær sjálvum. Júst í teimum viðurskiftum, sum hesin fiskimaður nevn­ ir, hevur fiskimanna­felagið átt sín leiklut. Inntøkan hjá fiskimonn­ um er grundað á fleiri høv­ uðstættir, og tveir av teim­ um er sáttmáli og fiskaprísir. Í einum komandi Sosiali kem­ur grein, har sammett verður við hesi viðurskifti í Íslandi. Her verður víst á, at bæði við sáttmála og áseting av fiskaprísum er føroyskir fiskimenn munandi betri fyri enn teir íslendsku. Við í metingini av inntøk­ um hjá føroyskum fiski­ monn­um er eisini teirra skatta­skipan, sum FF hevur skaffað teimum, og sum hevur givið meira enn eina hálva milliard seinastu 9 árini. Framvegis gevur hon 60 mill. árliga, hóast allan ágang móti skipanini, sum FF hevur kunnað staðið ímóti. Afturat hesum kemur, at FF hevur barst fyri at varð­ veita fiskimøguleikarnar hjá júst teimum fiski­monn­ um, sum veiða undir Føroy­ um. At arbeiðsumstøðurnar eru góðar er eisini úrslit av stríðnum hjá FF at fáa kryvji­maskinur umborð. Tískil er tað stuttligt, og hugvekjandi, hjá mær sjálv­ um at fáa hesa váttan frá fiskimonnum sjálvum um, hvussu væl nøgdir teir eru við sínar umstøður, sum FF hevur verið við til at útvega teimum……… formaður í Landsfelag Pensiónista Niclas A. Poulsen, Óli Jacobsen Liviumstøður hjá føroyskum og donskum pensiónistum Hugalig grein um nøgdar fiskimenn