týsdagur 20. mars 2007síða 24

24 vinnusíðurnar Nr. 56 - 20. mars 2007 Vit prenta í dag framløguna, sum Óli Jacobsen hevði á rástevnuni um møgu­ leikarnar við Hoyvíks­ sáttmálanaum, sum var á Sjómans­heimi­ num Ørkini í Reykja­ vík 9. – 12. mars Óli Jacobsen Eg vil fegin takka fyri møgu­leikan at siga nøkur orð her í dag. Tað, sum eg vil greiða eitt sindur frá, er lagnufelagsskapurin millum Føroyar og Ísland, sum má sigast at vera einastandandi millum hesi bæði londini. Sum tey flestu vita, byrj­ aði okkara skipsfiskiskapur við sluppum í 1872. Tey fyrstu árini varð veitt undir Føroyum við misjøvnum úrsliti. Men so vendust eyg­ uni til Íslands, har fiski­ grunnarnir vóru bæði størri og ríkari til fisk. Hetta førdi til, at Ísland gjørdist okkara fremsta veiðuleið í mong áratíggir. 3500 føroyskir fiskimenn undir Íslandi Longu fyrst í 20. øld er Ís­land ein munandi partur av okkara fiskivinnu. Í 1901 vóru 83 føroysk skip undir Íslandi, og við hesum skipum vóru tilsamans 1.122 mans. Hæddin á hesi veiðu var í 30-unum. Í 1934 vóru ikki færri enn 155 skip við 3.500 monnum undir Íslandi. Tað er lætt at rokna út, at hetta hevur verið ein heilt stórur partur av arbeiðs­ føra mannfólkinum, sum var í Føroyum. Tað hava ver­ ið fá hús og enn færri familjur, sum ikki hava havt onkran av sínum á hesum leiðum. Um hesa tíðina kom Grønland inn í mynd­ ina, men tað er ein onnur søga. Umframt tað arbeiði, sum hetta gav fiskimonnum sjálvum, gav fiskurin heilt nógv arbeiði til heimafólki og serliga til konufólkið við fiskaarbeiði og fiska­ turk­ing. Okkara viðurskifti við Ísland komu so at broytast, og í 50-unum stakk ein heilt nýggj støða seg upp. Tá høvdu íslendingar nógv skip og fáar fiskimenn, með­an tað var øvugt í Før­ oyum við einum vánaligum flota og nógvum fiskimonn­ um. Hetta merkti, at ein hópur av fiskimonnum fóru til Íslands at manna ís­lendsku skipini, eins og tað fóru nógv fólk, ikki minst konufólk, at arbeiða á landi. Tað hava verið nevnd tøl sum 1500 fiski­ menn sum vóru í Íslandi, tá tað var mest og hevði hetta eisini alstóran týdning fyri okkara land. Sum frá leið varð okkara egni fiskifloti endurnýggj­ aður, og okkara fiskimenn komu heim aftur. Seinastu árini eru umstøðurnar broyttar í báðum londum á hesum økinum, men tað skerst ikki burtur at Ísland hevur havt ein sera avger­ andi týdning fyri føroyska samfelagið, og fyri Ísland hevur hetta eisini havt sín týdning. Hetta merkist eis­ ini við teirri vælvild, sum føroyingar merkja í Íslandi tann dag í dag og vil eg siga øvugt eisini. Fiskimannagravirnar í Reykjavík Okkara veiða undir Íslandi hevur merkt nógv meira enn hetta. Sum aðrir føroy­ ingar havi eg sjálvtsagt altíð vitað um tey skip, sum eru gingin burtur undir Íslandi við øllum teimum hundrað­ tals mannalívum, sum hetta hevur kostað. Men hvussu stóran týdning hetta hevur havt fyri okkara samleika ella identitet gekk ikki rættu­liga upp fyri mær fyrr enn í 1999, og hevur hetta eisini samband við júst Ørkina, har vit eru stødd í dag. Tá var nevndin í Fiski­ mannafelagnum á kunn­ing­ ar­ferð í Íslandi, har vit vitjaðu okkara systirfelag Sjómannasamband Íslands, sum vit í mong ár hava havt sera gott samskifti við. Her vil eg nýta høvið til at nevnda formannin gjøgnum nógv ár, mín góða vin Óskar Vigfusson, sum doyði fyri einum ári síðani, og sum var ein lyklapersónur í samstarvinum millum lond­ini bæði. Á hesi ferð var tað ein partur av skránni at leggja krans á føroysku fiskimanna­ gravirnar í kirkjugarðinum í Reykjavík, har menninir av “Onnu” og “Acorn” liggja grivnir. Søgan um “Acorn” er kend av teimum flestu, men “Onnu” visti eg einki um og fór at kanna hana. Hetta var slupp av Toftum, sum í 1924 á veg inn til Grindavík við einum sjúkum manni sigldi á eitt sker, og øll mann­ingin 17 umkomst. 14 av teimum eru jarðaðir í Reykjavík. Í 1999 vóru tað júst 75 ár liðin síðan hesa vanlukku, og eg segði onkrum av teim­ um avvarðandi frá okkara ætlan um hesa kransalegg­ ing. Tað gingu bert nakrir tímar, tá var flogfarið til Lagnufelagsskapurin mill Føroyska ferðalagið við gravsteinin hjá manningini á ”Onnu” í kirkjugarðinum í Reykjavík