týsdagur 20. mars 2007síða 26

26 vinnusíðurnar Nr. 56 - 20. mars 2007 - Ein framhaldandi gongd við vaksandi lutfalli av fólkinum í teimum eldri aldurs­ bólkunum, færri kvinnum í burðar­ førum aldri og ein minkandi føðitíttleika kann føra við sær, at Sandoyar Sýsla kemur í eina negativa ring­ rás, har fólkatalið minkar ár um ár, sigur Gransk­ingar­ depilin fyri Økis­menning GRANSKING Tiðindaskriv Granskingardepilin fyri Økismenning hevur givið út Arbeiðsrit 13/2007 við heit­inum “Fólk og vinna í Sandoyar Sýslu í 2006”. Denn­is Holm, samfelags­ frøðingur og Bogi Morten­ sen, siviløkonomur, hava skriv­­að arbeiðsritið Arbeiðsritið setir fokus á fólk og vinnu í Sandoyar Sýslu. Í fyrsta lagi verður gongd­ in í fólkatalinum í Sandoyar Sýslu viðgjørd, herundir við­urskifti viðvíkjandi til- og fráflyting, burðaravlop og broytingar í aldurs- og kyn­samanseting. Her er ein av greiðu niðurstøðunum, at tað er ein stór avbjóðingin í Sandoyar Sýslu at venda teirri skeivu gongdini, sum hevur verið tey seinastu ár­tíggj­uni, tá umræður gongd­ina og samansetingina í fólkatalinum. Ein fram­ hald­andi gongd við vaks­ andi lutfalli av fólkinum í teimum eldri aldursbólk­un­ um, færri kvinnum í burð­ar­ førum aldri og ein minkandi føðitíttleika kann føra við sær, at Sandoyar Sýsla kem­ ur í eina negativa ringrás, har fólkatalið minkar ár um ár. Við tíðini vil ein nýggj javnvág verða nádd, sum er væl lægri enn tað støðið, við kenna í dag.  Í øðrum lagi viðger ar­beiðs­ritið vinnuligu støð­ una í Sandoyar Sýslu. Hend­ an viðgerðin er býtt í tvey. Fyrri parturin fevnir um lýs­ ing av tal av parta- og smá­ partafeløgum. Innan hvørjar vinnur virka feløgini, og hvussu nógv parta- og smá­ partafeløg eru í Sandoyar Sýslu samanborið við onnur øki í landinum og við støð­ una í landinum sum heild. Seinni parturin fevnir um eina lýsing av rokn­skapar­ ligu gongdini hjá vinnuni í Sandoyar Sýslu – bæði hjá vinnuni undir einum og býtt í vinnubólkar. Í vinnuligum høpi hevur gongdin undir einum verið skeiva vegin í nøkur ár, og hóast árið 2005 rokn­skapar­ liga eydnaðist betri enn árið 2004, so hevði vinnan undir einum eitt hall áðrenn skatt í 2005. Í løtuni (februar 2007) ber illa til at siga nak­ að um hvussu gongdin hjá vinnu­lívinum í Sandoyar Sýslu hevur verið í 2006, tí roknskapir eru vanliga ikki tøkir fyrr enn árið er hálv­ runnið ella seinni. Hetta arbeiðsritið gevur eina greiða ábending um, at vakstrarmøguleikarnir í Sandoyar Sýslu í verandi støðu ikki eru stórir – og at tað skulu stórar broytingar til, um støðan í økinum skal broytast munandi. Ætlanir­ nar um undirsjóvartunnil mill­um Streymoy og Sand­ oy er greitt ein broyting, sum fer at ávirka gongdina í Sandoynni rætta vegin. Arbeiðsritið kann takast niður í pdf-formati á heima­ síðu okkara www.region. fo  undir Útgávur og A­r­ beiðs­­rit og fæst eisini í pap­ pírs-formi við at venda sær til Granskingardepilin fyri Økismenning. Avbjóðingin er at venda gongdini í Sandoy Partabrøv ikki sloppin enn Marknaðarrák Partabrøv endaðu farnu viku á leið á sama stigi sum tá hon byrjaði. Tey byrjaðu vikuna við at lækka 3%- 4%, men komu so fyri seg aftur. Hóast betraðu gongdina seinastu dag­ar­nar ráða vit til at vera varin á parta­brævamarknaðinum nakað enn. Sum heild vænta vit, at hetta er ein korrektión, og at langtíðar rákið, sum hevur verið uppeftir síðan 2003, eisini fer at vera galdandi, tá hendan korrektiónin er av. Eitt sum stuðlar hesum sjónarmiði er, at parta­ brøv í vinnugreinum, sum standa seg illa tá tað gongur illa í búskapi­ num, nú halda áfram at geva góðan vinning í mun til onnur partabrøv. Tó eru útlit fyri, at marknaðirnir kunnu lækka 5% aftrat, áðrenn tað av álvara fer at ganga uppeftir aftur.   Dollarin helt á at vikna Í farnu viku skrivaðu vit, at tað var áhugavert at dollarin var viknaður, hóast bæði amerikonsk partabrøv og rentur hækkaðu. Hetta vísti seg eisini at vera eitt veikleikatekin. Doll­arin helt á at vikna í farnu viku, lækkaði 1,5% úr 5,68 til 5,60 krónur fyri dollaran. Í desembur var hann niðri á 5,58, og um hann fer niður­ um, kann væntast at hann fer longur. Hann var veikast í 1995, tá hann var niðri á 5,32. Tó er hann lækkaður nógv í seinastuni, og tað verður tor­ ført at koma niður um 5,50 í fyrstu atløgu. Lánsbrævarentur støðugar Lánsbrævarenturnar hava verið støð­ ugar hesa farnu vikuna. 10-ára rent­ an er 3,93%. Nú liggja lánsbræva­ rentur og danda eftir lækkingina sein­astu 3 vikurnar. Um órógvin á parta­brævamarknaðinum heldur uppat, hækka renturnar væntandi aftur. Hesa vikuna Fyri tíðina snýr alt á marknaðunum seg um USA, og soleiðis verður eisini hesa vikuna. Tjóðbankin, Fed, hevur rentufund mikukvøldið. Ren­ tan verður væntandi óbroytt á 5,25%, men stórur áhugi er fyri, hvat tey siga í tíðindaskrivinum eftir fundin. Eisini kann talið av ný­byrj­ aðum húsum í USA flyta markn­ aðirnar, tí húsamarknaðurin hevur leingi verið í andgletti.                                  SEK      Broytingar eru útroknaðar í mun til fyri viku síðan. Myndirnar vísa gongdina seinastu 3 mánaðirnar.             