fríggjadagur 23. mars 2007síða 10

Nr. 59 - 23. mars 2007 11 Kvøldseta í Mentanar­ húsinum Kvøldsetusamtakið ætlar at skipa fyri einum tiltaki um mánaðin í Ment­ anarhúsinum í Fugla­ firði Kvøldseta Tíðindaskriv Felagið kvøldsetu­sam­ takið byrjaði í november í fjør við tí høvuðssetningi at skipa fyri einum tiltaki í Mentanarhúsinum um mánaðin. Sí annars h e i m a­ s í ð u n a h j á felagnum www.123hjemmeside.dk- kvoldsetur Fríggjadagin 23. mars kl. 20.00 verður fimta til­ takið hjá samtakinum við trimum innsløgum á skránni. Kl. 20.00 fer Poul Ja­ cob Breiðaskarð at spæla harmoniku. Poul Jacob er fugl­firð­ ingur. Sum ungur fór hann í 1973 til Ísafjarðar í Íslandi at arbeiða, har giftist hann og gjørdist hann limur í Har­moniku­ felag Vestfjarðar. Í 2001 fluttu Poul Jacob og kon­ an aftur til Føroya. Hetta er fyrstu ferð, Poul Jacob spælir alment her á landi, so tað verður forkunnugt at hoyra. Kl. 20.30 spæla og syngja Lylli og Niels. Teir báðir fara at syngja nakrar Taube um­ setingar, millum ann­ að ein nýggjan græk­aris­ messusang, sum er um­ yrktur av ”Vals i Gøkotten” hjá Evert Taube. Og við tað at vit eru mitt í føstuni, fara teir eisini at syngja tveir føstusálmar, ein við lagi úr Tjørnuvík, og ein við lagi úr Oyndarfirði. Kl. 21.00 fer Mans­ kórið í Tabor at syngja og spæla. Manskórið í Tabor varð stovnað í vetur, og tað er Poul Jacob Lunds­ bjerg, sum leiðir kórið. Poul Jacob er kendur sum tann harmoniku­ spæl­arin um okkara leiðir, sum dugur best at fáa lív í løgini, hann spæl­ir. Saman við honum taka Evert Jacobsen á gittara og Jacob Eliasen á ljómborði sær av fylgi­ spælinum. Manskórið syng­ur mest góðar gaml­ ar missiónssangir. Hóast ein ikki eigur at við­ merkja ella svara øllum tí, Jógvan við Keldu vart­ ar upp við dag og dagliga, kenni eg meg tó noyddan at leiðbeina hann eitt sind­ ur, nú hann tykist hava fingið blokkstuðulin úr Dan­mark fullkomuliga í rangastrúpan. Eingin ivi skal vera um, at Jógvan við Keldu er bæði ein royndur og listilærdur politikari, ið dugir serstak­ liga væl at fáa sín egna kenslu­borna boðskap fram. Og sigur tú bara eitt sindur og ikki alt, so eydnast tað aloftast allarbest. Eitt evni, hann dúgliga hev­ur savnað tankarnar og skrivingina um, er blokkurin ella ríkisveitingin úr Dan­ mark, og í fleiri førum hev­ ur hann roynt at trúttað niður í okkum, at hetta eru pengar, sum havnarfólk fáa at dusa sær við! Eg ivist onga løtu í, at tað er eydnast honum at fáa fólk í “útjaðaranum” at halda, at fólk í Havn eru reinar ónýttur. Men Jógvan við Keldu skal vita, at slíkt byggir hvørki land, fullveldi ella samanhald. So fjølment eru vit ikki her á landi, at ein so royndur politikari, ið átti at vitað betri, hevur fyri neyðini at spjaða okkum øll sundur við enntá beinleiðis skeiv­ um og villeiðandi uppá­hald­ um. Gjørd til útjaðara Líkt er til, at tað er um repp­ ið at eydnast Jógvan ivið Keldu at fáa bæði klaks­ víkingar og onnur góð fólk uttan fyri Havnina at kenna seg sum “anti-havnarfólk”! Áðrenn hann fór undir at forbrongla hugtakið um út­jaðara, vóru Mykines, Fug­ loy, Hestoy, Koltur og aðrar útoyggjar útjaðari. Men nú er tað næstan so galið, at sjálvt kvívíkingar og hósvíkingar kenna seg sum útjaðarafólk. Ein høvuðsorsøk til tað er alt hetta øgiliga júkið hjá Jógvani við Keldu um, at blokkstuðulin heldur lív í Havnini og at hon mestsum hevði verið útdeyð, var tað ikki alt samalt fyri donsku ríkisveitingini. Onnur hava sagt tað sama í skemti, men hann meinar tað helst í fullum álvara, tá hann breiðir seg út um, hvussu blokkstuðulin lívgar høvuðsstaðin og meira at kalla útarmar restina av landinum. Turru tølini Snildur, sum hann er, letur Jógvan við Keldu sam­stund­ is vera við at fortelja fólki, hvussu stór henda veiting er og hvat hon í veruleik­ anum verður brúkt til. Kann vera, at hann ikki hevur skil á øllum hesum hundraðtals milliónunum, so tí vil eg fegin royna at hjálpa. Fyri at byrja við sjálvari støddini, so er samlaði blokkstuðulin úr Danmark 615,5 milliónir krónur, og hann verður útgreinaður soleiðis: Serforsorg 117,0 mió. kr. Pensjónir 213,3 mió. kr. Sjúkrahús- verkið 283,6 mió. kr. Fiskirannsóknar- stovan 1,6 mió. kr. Íalt 615,5 mió. kr. Harumframt veitir danski statskassin blokkstuðul – ella rættari sagt endurgjald – upp á 20 milliónir krónur fyri tænastumannalønir. Nóg mikið hesa ferð, tí nú haldi eg tað hóska seg best, um Jógvan við Keldu greiðir Føroya fólki neyvt frá, hvussu hann fær tað til, at henda góða hálva milli­ ardin mestsum bara søtar tilveruna hjá havnarfólki! Nú fæst so sjón fyri søgn, um hann alment og á skrift eisini vil fortelja okkum meiri nágreiniliga, hvar í okkara góða landi allur hesin blokkstuðulin sæst aftur. Tað er áhugavert at lurta eftir okkara fólkavaldu løg­ tingsfólki, tá tey umrøða sína hugsan um, hvussu tey kundu hugsað sær, at jarðabrúk, eftir teirra tykki, skal fara fram í Føroyum framyvir. Tað er týðuligt at hoyra, at her eru ikki nógvar stemm­ur at heinta, og at fólk, sum hava landbúnaða sum livibreyð, ikki hava eitt sterkt fakfelag aftan fyri seg. Føroyar eru soleiðis hátt­ aðar, at fjøllini og líðirnar eru gott beiti til seyð, neyt og ross, meðan tað er í lág­ lendinum, at dyrkilendi finnst, og verður nýtt til at velta. Hetta er soleiðis grund­­arlagið fyri gras­fram­ leiðslu og mjólkar­fram­ leiðslu. Uttan dyrkilendi verð­ur ongin mjólkar­fram­ leiðsla. Har sum neytahald er, er neyðugt at hava útrakstur, beiti, sum neytini kunnu sleppa út á og at røra seg. Nú er tað so, at summir fólkavaldir kommunulimir heldur vilja sleppa eftir veltari jørð at stykkja út til húsabygging o.a., fram um jørð, sum ikki er so væl egnað til velting. Ein politiskur flokkur, Kári P.Højgaard, helt, at ein kommuna skuldi fáa heilar hagar, sum teir frítt kundu disponera yvir. Ein borgmeistari, Heðin Zachariassen, helt, at tað var ov so rívan tikið til, og helt, at kommunurnar bert skuldu hava loyvi til at frítt at ogna sær tað lendi teir sjálvir vildu, tá teir vildu. Í Vikublaðnum stóð at lesa herfyri, at “Tórshavnar Kommuna keypir Suður­ streymoy”. Minni kann ikki gera tað. Eg dugi ikki rættuliga at skilja, hvat T. Kommuna skal við allari Suður­ streym­ oynni uttan so, at leiðslan har hevur fingið álvarslig trupulleikar av proper­ tiónsforvirring. Tórshavnar kommuna eigur, sum fyrr nevnt, allan Flatnarhaga. Av tí velduga lendinum, hevur kommunan lítið og eingi brúkt til byggilendi, meðan hon í staðin hevur otað seg inn á lendið, sum hon einki eigur í. Tað, sum er neyðugt hjá Løgtinginum at gera, er at lóggeva soleiðis, at øll dyrkað jørð fær frið fyri alla framtíð, og somuleiðis øll jørð, sum er dyrkibar eisini far frið í allari framtíð. Hvat halda tit, at okkara eftirkomarar fara at siga, tá alt dyrkilendi er oyðilagt, asfalterað. Tit skulu ikki rokna við, at peningur fer at flóta inn í landið í allar ævir, og at tit bara kunnu senda boð til Danmark, Ís­land v.m. eftir tí, sum jørðin kann framleiða. Tað er eingin, sum saknar jørð, sum ein ongantíð hev­ ur átt. So leingi, sum fólk kunnu gera eina útstykkingarætlan, hvar tey hava hug, og so fara ein túr niðan á bún­ aðarstovuna at fáa ætlanina góðkenda og keypta fyri lítið og lætt, verður skilið ikki ørðvísi. So kemur tað at ganga sum við tí seinasta føroyska tarvinum, sum bleyv skotin, áðrenn hann fekk høvi til at endurnýggja seg. Spell. Eg veit, at í Noreg ansar myndugleikin allastaðni eftir at nýta vánaligt dyrk­ lendi fram um gott at byggja á. Tað kemur mær fyri, at tað er lóggivið fyri tí, men tað eri eg ikki vísur í Har liggja húsini upp eftir fjallasíðunum, meðan tær fløturnar, sum eru, liggja so vakrar har. Havnar Kommuna viðtók at ognartaka um 10.000 m2 av nýveltari jørð av mínum festi (nú hjá soninum) í Havnardali. Ein stemma var ímóti, Beata Samuel­ sen. Tað bleiv kært til frið­ ingarnevndina, sum sjálv­ andi friðaði lendið. Teir vóru jú ikki heilavaskaðir. Havnar kommuna hevur ríkiligt av lendi at nýta til hvat tað skal vera, uttan at gera seg inn á nýveltan bø, sum er alneyðugur fyri fram­leiðsluna á garðinum í Havnardali. Tað er neyðugt, at Løg­ tingið heldur í oyrunum á kommununum, áðrenn teir oyðileggja meira enn teir longu hava gjørt. Tað er tí verri soleiðis í Føroyum, at kommunu­ politikkarir, sum hava fing­ ið smakkin av makt, ofta enda í løgtinginum, og tað er ógvuliga óheppi. Fólk, sum fyri ein og hvønn prís royna at sleppa í kommunur, løgting ella fram at sessum, sum geva makt, at kalla ongantíð eru teir røttu at taka avgerðir, sum tæna øðrum. Skeivir politikarir kunnu gera stóran skaða í tey fáu árini, teir sita í almennum størvum. At trúgva, at tørvurin á grundstikkjum í Havn kann nøktast, er ynskitonkjing. Fleiri hús geva fleiri fólk, sum geva fleiri børn, sum krevja fleiri hús o.s.v. Aftrat koma so barnagarðar, skúl­ ar, røktarheim og alt annað sum fylgir við. Er alt resið tað vert. Hvat við bygda­ menning. Hvat við at deila fólk, fyritøkur, arbeiðs­ plássir út um landið. Ein hjálpandi hond til Jógvan við Keldu Viðvíkjandi broyting í jarðarlóggáðuni, sum í løtuni er fyri í Løgtinginum Borgarstjóri Heðin Mortensen Tórshavn Óli J. Müller