mánadagur 26. mars 2007síða 22

22 Nr. 60 - 26. mars 2007 tíðindi Á 50 ára degnum vó­ru flestu ES-leið­ar­ ar­nir samdir um, at sam­veld­ið eigur at fáa eitt nýtt støði sum skjót­ ast. Týski kan­s­ lar­in vil hava semju lon­gu í ár. Fleiri túsund ballónir vórðu slept­ar upp í loft í Berlin í gjár í sambandi við, at 50 ár eru liðin, síðani byrjanin til ES, Romsáttmálin, bleiv un­dir­skriv­að­ur. Men 50 ára dagurin var ikki bara gaman, og ver­tu­r­ in, týski kanslarin Angela Merk­el, nýtti høvi til at á­va­ r­a sínar gestir um, at tað er um­ráð­an­di at loysa spurn­ ing­in um sjálvt grundarlagið und­ir samstarvinum. Við hes­um sipaði hon til upp­ skot­ið hjá grundlóg, sum fór fyri bakka, tí fransmenn og niðurlendingar vrakaðu tað á fólkaatkvøðu. -Tað verður einki minni enn eitt søguligt mistak, fáa vit ikki greiði á við­ur­skif­tu­ num, og tað eiga vit at fáa frá hondini í hesum árinum, segði týski kanslarin í røðu sí­ni fyri hinum ríkis- og stjórn­ar­leið­ar­u­num. Po­li­tis­ k­ir eygleiðarar í Berlin ivast kort­ini í, at tað fer at eydnast at fáa semju longu í ár. Í einari kunngerð frá fund­ in­um í Berlin stendur, at spurn­ing­ur­in um grund­lóg­ ina skal loysast innan valið til ES-tingið í 2009. Eyg­ leið­ar­ar í Berlin siga, at skal tað eydnast, noyðast lond­ini longu í ár at semjast um, hvussu arbeiðast skal fy­ri at fáa øll londini at góð­ ta­ka grundlógina. At tað verður trupult sást lon­gu í gjár, tá polski for­set­ in, Lech Kaczynski, segði, at Pólland vil hava fleiri broyt­ing­ar í tí upprunaliga grund­lóg­ar­upp­skot­inum. Hann gjørdi millum annað greitt, at Pólland vil hava á­virk­an sum eitt av timum stó­ru limalondunum, og at land­ið hevur tíð at bíða eftir teir­ri endaligu loysnini. Vil hava nýggja grundlóg í jólagávu SAMBAND Árni Joensen arni@sosialurin.fo tlf. 341800 útlond -Dag Hammerskiöld doyði ikki av flogvanlukku. Hann bleiv myrdur (fyrrv. norskur leiguhermaður). Stutt sagt Sakna tað gamla Næstan helmingurin av fólk­in­um í teimum 13 ES- lond­un­um, sum brúka ev­ru­na sum gjaldoyra, vil­ ja heldur hava síni egnu, gom­lu gjaldoyru aftur. Ein kanning, sum er gjørd í sambandi við 50 ára dag­ in hjá samveldinum, vísir, at 49 prosent av fólkinum í hesum londunum vilja held­ur hava tey gomlu gjald­oyr­uni aftur. 47 pro­ sent haldahinvegin, at ev­ran er í lagi. Sama kan­n­ ing vísir, at ES-borgararnir eru ójavnir á máli um, hvus­su nógv vald sjálvt sam­veld­ið skal hava. 41 si­ga, at tey taka undir við at miðsavna valdið meiri, og onnur 41 prosent siga nei. Tey seinastu 18 vita ik­ki. Rætt at samráðast Næstan helmingurin av span­­s­ka fólkinum halda, at stjórnin í Madrid eigur at samráðast við baskiska loy­s­ing­ar­felagsskapin ETA fyri at viota, um var­ an­di friður kann fásst í lag. Fyri einum ári síðani kunn­gjør­di ETA, at fel­ags­ skap­ur­in var sinnaður at bin­da frið, um stjórnin vil­ di samráðast. Men frið­ar­ til­gong­din fór fyri bakka stutt fyri nýggjár, tá ETA sprong­di eina bumbu í flog­havn­ini í Madrid, og tvey fólk lótu lív. Til­burð­ ur­in fekk stjórnina at slep­ pa friðarroyndunum, men nú siga 48 prosent av fólk­ in­um, at royndin skal tak­ ast uppaftur. 39 prosent eru ímóti. Sidney sparir streym Gongst sum ætlað verður leyg­ar­dag­ur­in tann 31. mars í 2007 rættiliga sjáld­ sam­ur eina løtu í av­stral­ ska stórbýnum Sidney. Fyri at vísa sín góða vilja til at hjálpa umhvørvinum hev­ur býurin gjørt av at sløkkja øll ljós í eina tíma leyg­ar­morgunin frá klokk­ an hálvgum átta. Tað merk­ir millum annað, at tað kenda operahúsið verð­ ur myrkalagt, og tað sama er galdnandi fyri ta kendu brún­na Harbour Bridge, øll háhúsini í býnum og øll vanlig sethús og íbúðir. Til­tak­ið er byrjanin til eitt á­tak, sum skal fáa fólk í Av­stra­l­ia at spara streym fyri at verja umhvørvið og at tálma veð­ur­lags­ broyt­ing­un­um. Brigitte Mohnhaupt varð hildin at vera heilin aftan fyri yvirgangin hjá Roote Armé Fraktion. Í gjár slapp hon úr fongslinum. Upprunaliga skuldi hon lat­ ast leys í morgin, men leiðs­ lan í fongslinum valdi at la­ta hana sleppa út í gjár fy­ri at sleppa undan tíð­in­da­ fólk­um og møguligum mót­ mæl­is­fólk­um. Tí tað eru min­ni enn so øll, sum eru so fegin um, at Brigitte Mohn­hau­pt sleppur leys, sjál­vt um hon hevur sitið sín dóm. Hon var ein av leiðarunum í týska yvir­gangs­fel­ags­skap­ inum Roote Armé Fraktion, sum herjaði Týskland í sjey­ ti­ár­u­num. Millum teirra, sum lótu lív fyri teirra hond, vóru ar­beiðs­gev­ar­a­for­mað­ ur­in Hans-Martin Schley­er, ríkisadvokaturin Sieg­fri­ed Buback og banka­stjór­in Júrgen Ponto. Í 1982 varð Brigitte Mohn­hau­pt tikin, og í rætt­ in­um varð hon dømd fyri at ha­va framt ella medvirkað til níggju morð. Hon fekk lív­lan­ga fongsulsrevsing, og rætturin gjørdi sam­stund­ is av, at hon kundi ikki slep­ pa úr fongslinum fyrr enn í fyrsta lagi um 24 ár. Tað er í morgin. Týska løgreglan sigur, at Bri­git­te Mohnhaupt er ikki nøk­ur hóttan fyri samfelagið long­ur, og sambært einum tíð­ar­ri­ti hevur hon longu fing­ið arbeiði á einum vir­ ki, sum ger lutir til bilar. Brigitte Mohnhaupt varð hildin at vera heilin aftan fyri yvirgangin í Týsklandi í sjeytiárunum. Leys eftir 24 ár í fongsli -Tað verður eitt søguligt mistak, megna vit ikki at loysa spurningin um grundlógina, heldur týski kanslarin.