týsdagur 27. mars 2007síða 22

22 vinnusíðurnar Nr. 61 - 27. mars 2007 Um somu tíð sum før­ oyingar bíða í spenn­ ingi eftir, hvat kom­ andi boringar eftir olju og gassi fara at bjóða, verða ókann­ aðu leiðirnar vestan fyri Hetland og eisini tær framvið føroyska markið umrøddar sum framtíðar álitið hjá svanga og vaks­ andi bretska heima­ marknaðinum. Ætlanin er at at brúka góðar 40 milliardir krónur til útbygging av gasskeldum komandi árini Orka og Atlantsmót Jan Müller jan@sosialurin.fo Størsta enn fjalda olju- og gasstilfeingið í bretskum øki er at finna í undir­grund­ ini millum Hetland og Før­ oyar. Hetta er niðurstøðan, sum bretskir myndugleikar og orkumiðlar bera fram í hesum døgum, nú støðugt vaksandi tørvurin á gassi og olju til risastóra bretska heimamarknaðin bankar harð­liga á dyrnar. Henda sannroynd hevur eisini fing­ ið bretskar orku- og vinnu­ myndugleikar til at leggja uppaftur størri orku í at fáa meiri ferð á olju- og gass­ leitingina og menningina á Atlantsmótinum. Framstandandi bretska orkublaðið Lloyd´s List ger nógv burtur úr hesum málin­ um í eini av sínum seinastu útgávum. Undir yvirskrift­ ini: “Oil majors stake €4bn on linking huge fields to Scot­land – Block to the west of the Shetland Islands promise to help the UK maxi­mize its resources” (Stóru oljufeløgini vilja brúka góðar 40 milliardir krón­ur til at útbyggja gass­ fram­leiðsluna og undir­ støðukervið til Skotlands – leitiloyvi vestan fyri Het­ land stóran týdning fyri Stóra­bretland til tess at menna orkutilfeingið.) Blaðið skrivar, at bretskir orkumydugleikar hava sett út í kortið eina stóra útbygg­ ingarætlan fyri alt økið vest­ an fyri Hetland, har tað ligg­ ur í kortunum at skunda und­ir og eggja stóru olju­ feløgini til at troyta longu funnar olju- og gasskeldur eins og enn ókendar goymsl­ ur í undirgrundini. Myndug­ leikarnir vilja við hesum birta uppundir íløguhugin hjá feløgunum, áðrenn tað er ov seint. Tað vísir seg nevniliga, at nógvar olju- og gasskeldur bara liggja og bíða eftir at verða troyttar. Tær vórðu funnar, tá tøknin ikki var so framkomin og liggja í dag í einum sera fjarskotnum øki langt burturi frá einum in­frakervi, sum kann fáa oljuna og gassið til høldar og á marknaðin. Bretsku myndugleikarnir innsíggja, at onkur samskipan og eggj­ an má til fyri at fáa olju­fe­ løgini at ganga saman um at byggja út ein infrastruktur. sum er grundarlagið undir eini útbygging av verandi gasskeldum. Tað er hetta signalið myndugleikarnir vilja hava út í oljuheimin. Útbyggingarætlan í apríl Herfyri setti DTI, sum er bretska vinnu- og orkumála­ ráðið ein arbeiðsbólk við um­boðum úr nøkrum av teim­um stóru oljufeløgun­ um, sum eru virkin vestan fyri Hetland. Hesin bólkurin skal koma við eini ætlan at leggja fyri myndugleikarnar í apríl um, hvussu man skila­best, bíligast og trygg­ ast kann útbyggja undir­ støðu­kervið vestan fyri Het­ land. Feløgini, sum eru við í hesum arbeiði, eru BP, Chevron, ExxonMobil, Total og Dong. Sosialurin skilur, at norska Statoil er eisini við í arbeiðinum, nú felagið er tað mest virkna á føroyska landgrunninum. Bretsku myndugleikarnir meta eftir øllum at døma Føroyaøkið av so stórum týdningi fyri eina samlaða infrastrukturloysn fyri At­lantsmótið, at tað hevur heitt á Statoil í Føroyum um at vera við í arbeiðinum. Rúni Hansen, stjóri í Statoil váttar, at felagið er eisini við í hesum arbeiði út frá tess stóru hjáveru í leiting við Føroyar. Lloyd´s List skrivar, at upp­gávan hjá arbeiðs­bólki­ num er at koma við upp­ skotum, hvussu tú fær ser­ stakliga gass frá fjarskotnu leiðunum vestan fyri Het­ lands inn á svanga bretska marknaðin. Henda ætlan er partur av endurnýggjaða bretska orkupolitikkinum og fór av bakkastokki í no­vember í fjør. Sambart blað­num sær bretski orku­ málaráðharrin Alistair Darl­ ing nakað stórt í eini felags roynd at fáa gass til høldar og flutt á marknaðin, nú til­ gongdin vestan fyri Hetland í mongum forum hevur stað­ ið í stað. Tað eru 10 ár síð­ ani, at oljufeløg arbeiddu sam­an um eina verkætlan nevnd “Aurora”, sum hevði sama endamál at finna ein leist til tess at seta hol á mongu gasskeldurnar í øki­ num. Tá var niðurstøðan tann, at tað var ikki nóg mik­ið av gassi til tess at fremja eina stóra íløgu í út­bygging í framleiðslu og undir­støðukervi. Broytingar rætta vegin Nógv er broytt síðani tá. Nýggj fund eru gjørd, hav­ botns­tøknin er ment nógv, oljuprísirnir eru hækkaðir, og stjórnin hevur tikið sær um reiggj og fingið olju­ feløg­ini at ganga saman um at umhugsa fíggjarligu for­ treytirnar av nýggjum. Olju­ feløgini, sum hava havt nakrar fundir, umhugsa ymsar møguleikar eitt nú við at brúka havbotnsút­bún­ að og byggja eina gass­fram­ leiðslumiðstøð næstu fimm árini, sum síðani kann binda í eina gassleiðing, ið gongur til stóra gassterminalin St Fergus, norðan fyri Aber­ deen. Tað avgerandi er at finna ta mest optimalu loysn­ina frá byrjan av, tí øll verkætlanin við rørleið­ing­ um, útbúnaði á hav­botni­ num, framleiðsluútgerð og alt eftir hvør loysn verður vald, verður mett at kosta knappar 50 milliardir krón­ ur. At her veruliga er talan um eina ítøkiliga ætlan, sum verður raðfest høgt, stuðla hagtølini, sum siga, at 17% av øllum olju- og gassgoymslum í Bretlandi eru at finna á Atlants­móti­ num. Flestu av gass­goymslu­ num liggja í fleiri keldum, sum ikki eru útbygdar til framleiðslu, men fleiri eru eisini tengdar at oljukeldum í økinum. Metingarnar av ver­andi gassgoymlum og teim­um, sum enn liggja fjaldar í undirgrundini, eru so mikið stórar, at tað fer at loysa seg at fremja eina út­bygging við langtrøkkandi rørleiðingum. Gasskeldur­ nar, sum oljufeløgini í ar­beiðsbólkinum, vilja troyta, eru Clair, sum BP um­situr, Laggan, sum Total umsitur, Torridonog Vic­ tory, sum Chevron stendur fyri, Tobermory, sum Exxon­Mobil er fyristøðu­fe­ lag fyri og oljukeldan Rose­ bank, sum Chevron hevur um hendi. At danska Dong er við í arbeiðsbólkinum er tí, at felagið er við í fleiri av hesum loyvum, og tí felagið eigur fleiri týðandi loyvi, sum tað skal búna í fram­ tíðini. Loysnirnar Mest sannlíka loysnin er at binda saman allar hesar gass­keldurnar við útbúnaði á havbotninum (subsea flow­lines) til eina fram­ leiðslu­miðdepil/kjarnu nær­ hendis Sullom voe termi­nal­ inum í Hetlandi. Haðani ein høvuðsgassleiðing kann verða løgd til St. Fergus í Skotlandi. Arbeiðsbólkurin umhugsar eisini at at byggja offshore deplar sum eitt alterna­tiv til hesa loysn. Ein av hesum er at byggja ein framleiðslupall úr stáli at seta upp á grunnum vatni nærhendis Victory gasskeld­ uni ella á Clair oljukelduni. Ein onnur loysn er at skipa fyri eini flótandi fram­ leiðslu­skipan á Laggan­keld­ uni ella á Rosebankkelduni, sum liggur skamt frá før­ oyska markinum skrivar bretska blaðið. Tá Rosebank verður nevnt sum ein av loysnunum í framtíðar und­ ir­støðukervinum, so eigur hetta avgjørt at fáa føroysk oljuð og gassáhugamál at rakna við, tí nettupp henda keldan, sum møguliga gong­ ur heilt tætt at markinum ella møguliga inn á okkara undirgrund, kann gerast brúgvabyggjarin til fram­tíð­ ar oljuð og gassúbygging á føroyska landgrunninum. Her koma Føroyar inn í mynd­ina sum týðandi brikk­ ur í framtíðar puslispælinum á framtíðar leiting og út­bygging á Atlantsmótinum sum heild. Sambært Lloyd´s List so umhugsar oljufelagið Chev­ ron at brúka eitt flótandi framleiðslu og goymsluskip (FPSO) á Rosebankfeltinum at framleiða oljutilfeingið, sum er so mikið stórt sum 500 milliónir tunnur. Ein meira ítøkilig støða kann Fleiri vindmyllur Danska stjórnin hevur sett sær fyri at seta fleiri stórar vindmyllur upp, og seinasta fríggjadag hevði stjórnin fund við átta kommunur, har ætlanin er at seta myllurnar upp. Millum støðini, sum skulu hýsa myllunum, eru Es­bjerg, Hirtshals og Frederikshavn. Talan er um vind­myllur, sum vera meiri enn 150 metrar høgar. Endamálið við verkætl­ anini er at virka fyri, at Danmark skal fáa sum mest av sínari orkunýtslu frá varandi orkukeldum. Kópaskinn bílig Marknaðarprísurin á grønlendskum kópaskinnum er fallin so nógv í vár, og tað hevur gjørt, at Great Greenland hevur lækkað søluprísin ein triðing, skrivar Sermitsiaq. Stjórin í Great Greenland, Michael Nielsen, sigur við blaðið, at fyritøkan fer helst at missa einar 20 mió. krónur í ár orsakað av prísfallinum. Hesaferð er tað ikki mótstøða ímóti grønlendsku kópaveiðini, sum hevur trýst prísin niður, men heldur tað lýggja veðrið í vetur. Útbyggja gasskeldur fyri 40 mia. kr: Atlantmótið álitið hjá Stórabretlandi