týsdagur 27. mars 2007síða 27

Nr. 61 - 27. mars 2007 27 Onkur vil kanska halda, at lívið á Stóru Dímun er merkt av isolasjón og einsemi. Men tað er Jóhan Petur ikki samdur í, hóast tey hava hoyrt nógv tosað júst um tað. Gerandisdagurin Snorri Brend – Nei, vit eru ikki isolerað herúti. Tað tekur okkurt bert 20 minuttir til Havnar við tyrluni hjá Atlantsflogi, sigur hann. Um veturin flýgur tyrlan tríggjar dagar um vikuna til Stóru Dímun, og um summ­ arið fýra dagar. Broytingin frá stórbýnum til tað fjarskotna, er nakað ein skal venja seg við. Frá at kunna fara til hand­ ils frá morgni til myrkurs í høvuðsstaðnum, er ein nú noyddur at bíleggja sær vør­ una við tyrluni dagin fyri. - Vit bíleggja frá ymiskum handlum í Havn. Hjá onkr­ um teirra má ein ringja dag­ in fyri, meðan vit kunnu ringja fyrrapartin til aðrar handl­ar og hava vøruna her­ úti seinnapartin. - Slíkt kann ein eisini venja seg við! Døgurðamati er nóg mik­ ið av. Eitt stórt felags frysti­ rúm er í eina húsinum, og her finst alskyns før­oyskur matur. - Vit eiga eisini nógvan fisk, sum vit hava fingið frá vinfólki, sigur Jóhan Petur. Tað eru tó tær gerandis­ vør­urnar, sum tey kortini ikki skulu keypa – millum ann­að rugbreyð. Tað bakar Linda sjálv, umframt frans­ breyð, køkur og annað. - Ja, tú. Tann eina dagin var eg ordiliga í hopla: Eg bakað 1 rugbreyð, 2 frans­ breyð, gjørdi rabarbugreyt og súltutoy – og 1 kilo av livurposteik, sigur Linda. Langt til handils Munur á bilasølu og mjólki- ­­neytum Jóhan Petur hevur áður starvast í peningastovni og hevur verið sølustjóri í bilasølu, meðan Linda hevur arbeitt sum ídnað­ arlaborantur á Heilsu­ frøðiligu Starvsstovuni. Tey eru tí von við eitt arbeiði millum 8 og 17, men her á Stóru Dímun er alt øðrvísi: Her byrjar dagurin vanliga kl. 7 og endar, tá arbeiðið er lið­ ugt. Árla á morgni fer Jó­han Petur út at geva neyt­unum og at mjólka. - Ja, hvør skuldi trúð tí, at ein sølustjóri hjá Wen­sel skuldi mjólka neyt­um á Stóru Dímun?, sigur hann við einum brosi. Umframt neytini og kálvarnar, hava tey eitt ótal av seyði gangandi á oynni. Her finnur tú eis­ ini gásapør, dunnur og húsdjór so sum hundar og kaninir. Seinnapart á degi ger Jóhan Petur ymiskt fyri­ fallandi arbeiði. Miku­ dagin vóru teir í ferð við at leggja eina vatnleiðing til tað nýggja reinsian­ leggið. Um stutta tíð fer rakst­ urin at byrja, tá seyðurin skal hava heilivág undan sjálvari lembingini. So­leiðis ganga dagarnir – og ganga skjótt. Um kvøldið er eisini føst skrá: Neytini skulu rekast innaftur, tey skulu mjólkast og fóðrast. Fyrst tá, kann ein byrja at tosa um skránna fyri restina av kvøldinum. Hinvegin so hevur nógva kropsliga arbeiðið og fríska luftin við sær, at tá komið er nakað út á kvøldið eru tey so troytt, at tíð er fara til songar. Sópar Hóast tað er Jóhan Petur sum stendur fyri tí stóra partinum av arbeiðinum, liggur parturin hjá Lindu ikki eftir. Hennara uppgáva er fyrst og fremst tann týð­ andi uppgávan at taka sær av báðum døtrunum og av heiminum. Hetta tekur alt sína tíð, tí her er ikki allir hentleikar sum heima, millum annað er eingin uppvaskimaskina í køkinum. Eina fasta uppgávu hev­ur Linda tó í tí dag­ liga bóndalívinum – hon skal sópa í fjósinum um morgunin. - Ja, hetta er í fínasta slagi. Eg skal faktiskt út at sópa beint nú, sigur hon við einum brosi. Tað elsta menn vita um Dím­un er tað, ið er skrivað í “Føroyingasøgu”. Hetta er íslendsk bók, skrivað um­leið 1200, sum í nýggjari tíð er umsett til føroyskt. Har verður skrivað um Brest­ir og Beinir, og um drápi á teir, ið fór fram niðri á Rakhellu, ið er hellan undir Kleivini, sum er upp­ gongdin upp til Dímunar.    Eisini verður skrivað um viðurskiftini aftaná, tá ið Øssur Leivsson stýrdi oynni, og tá ið hann bleiv myrdur av Sigmundi Brestis­ syni, av hevndarorsøkum. Hetta kenna vit aftur í Brest­ irskvæði og Sigmundskvæði eldra. Tíðin aftaná hesar hend­ ingar og upp til 16. øld er ikki væl kend. Tó kann ein finna upplýsingar í teim ymsu vártings- og løg­tings­ bókum, jarðarbókum og kirkjubókum v.m. Men hetta er at kalla einans stubb­ar úr tí søgu, sum tí­verri er okkum ókend.  Fyrsti dímuningurin Av áhugaverdum kann nevn­ ast søgan um Anniku í Dím­ un, sum gav manni sínum, bóndanum, gift í matin, fyri síðan at halda saman við einum av húskøllunum her úti. Tó endaði henda søga við sorgleiki, tá ið Sjúrður sveik hana og hon bleiv hand­tikin, førd til Havnar, dømd og síðan søkt á Havn­ arvág. Um hetta er skrivað bók. Harra Klæmint, prestur, átti eisini Dímun. Hann var tiltikin at taka jørð til sín, kosta hvat tað kosta vildi. Nógvar eru søgurnar um, hvussu hann førdi seg fram millum manna, við sviki og ráagerðum, tá fall tann jørð til prest, sum fólk høvdu spælt sær av við og var hetta kalla kirkjujørð. Hevði t.d. ein maður etið kjøt í føstuni, kundi hann verða stevndur og missa alla jørð til prestagarðin, tí hetta var gudsspottan.    Í 1807 komu tveir brøður úr Sumba til Dímunar. Teir itu Janus og Sørin Olesen og vóru úr Ólhúsi, í Hørg. Ætlanin var at báðir skuldu festa oynna, men Janus sveik Sørin og skrivaði oynna einans í sínum navni. Sørin mátti flyta til Sandoy og eru hansara eftirkom­ar­ ar  at finna í Húsavík. Janus helt fram á Dímun og hesin er tann fyrsti dím­ uningurin í familjuni. Systk­ ini eru áttanda ætt eftir Janus Olesen. (Kelda: storadimun.fo) Um Stóru Dímun Búsitandi: 3 vaksin og 2 børn + nýggja familjan av Argjum Stødd:: 2.65 km2 Hædd: 395 m   (Høgoyggj) Áseyðatal: 450 Markatal: 13  Húsdjór: Neyt, gæs, dunnur, føroysk ross og seyðahundar. Høvuðsvinna: Seyðahald. Hjávinna: Fuglaveiða, slaktineyt, partvís ferðavinna og víðari framleiðsla av skinnum. Ferðasamband:  Mikudag, fríggjadag og sunnudag um veturin við tyrlu. (Kelda: storadimun.fo) FAKTA Stóru Dímun – ein søgulig oyggj Tað eru helst tey sum munnu ivast í, hvussu tað fer at ganga teimum fýra í Stóru Dímun – Jóhan Petur, Lindu og døtrunum Rebekku og Rannvá. – Hetta er vanvittiga super, sigur Linda Mynd: Álvur Haraldsen vinnusíðurnar