týsdagur 27. februar 2001síða 5

Nr. 40 - 27. februar 2001 9 gult cyan magenta svart 8 Nr. 40 - 27. februar 2001 gult cyan magenta svart Einans 1.164 kilo vórðu seld um gólv- søluna fríggjadagin Sýslu- nummar Skipanavn Reiðskapur kilo FD 205 GRETA SNELLA 67 FD 32 STAPIN LÍNA 128 FD 581 SIGMUND LÍNA 182 FD 720 GRUNNINGUR LÍNA 148 FD 771 KATRIN SNELLA 96 KG 7 JÁKUP B LÍNA 263 TG 607 NÝBORG PARTROL 95 VA 51 VENUS LÍNA 185 Gólvuppboðssølan FISKIVINNUTÍÐINDI Norskar royndir sýna, at laksur, sum fær kunstigt ljós er meira lúsaplágaður enn laksur sum bara fær vanligt dagsljós. Royndir- nar eru gjørdar av Ernst Morten Hevrøj í SeaGrain og tær sýna at lúsin trívist enn betri hjá fiski sum fær ljós alt samdøgnið. Eisini dýpið laksurin gongur á hevur týdning fyri lúsapláguna. Laksurin er kannaður á trimum dýpum. 0-4 metur, 4-8 metur og 8- 12 metur. Laksurin, sum gekk ovast í sjónum varð meira plágaður av lús, enn laksurin, sum gekk longur niðri, skrivar norska net- síðan Intrafish.no. – Kunstugt ljós ávirkar eisini hvar fiskurin stendur í ringinum. Hann gongur longur uppi um dagin og fær sostatt fleiri lýs á seg. Móti sumri, tá tíðin er ljósari broytist hetta og tá er gongdin hjá laksinum ikki so nógv ávirkað av um fiskurin fær kunstugt ljós ella ikki. Prísurin á sild er methøgur á Møre leiðini í Noregi í løtuni. Miðalprísurin er yvir fýra krónur fyri kiloið og onkur bátur hevur fingið upp til nkr. 4,25 fyri kiloið. Sølustjórin í Norges Sildelag, Govert Grind- haug hevur ongantíð fyrr upplivað so góðan prís á havsins silvur, sum norð- menn vanliga kalla sildin og nú heldur hann at tíðin er komia at umdoypa hana til havsins gull, skrivar norska netsíðan Interseafood.com. Sildin verður útflutt so skjótt sum hon er landað og tað eru serliga lond í Eystureuropa, Russlandi og Ukraina sum keypa. Men Japan keypir framvegis ta størstu sildina. Kvotan hjá norðmonnum eftir vársildin er 30 prosent lægri í ár enn í fjør og hetta saman við at lítið av sild er á goymslu er orsøkin til góða prísin. Um prísurin á sild fer at halda fram við at hækka vita menn ikki enn. Seinastu trý árini eru ikki færri enn 34 íslendskir trol- arar seldir av landinum og hetta svarar til eina brutto- tonnagu upp á heili 21.000 tons. Millum hesi skip eru nøkur av nýggjastu og bestu fiskiskipum Íslands, skrivar íslendska útgávan av Interseafood. Í fjør vóru seldir tíggju trolarar av landinum. Før- oyingar keyptu í seinastu viku ein av størstu rækju- trolarunum í Íslandi, tað er Ocean Pride, sum kom til Føroya í seinastu viku. Betri eftirlit umborð við eftirlitsmonnum, einfaldari reglur fyri fiskiskapi er nakað av tí sum Fiske- baatredernes Forbund heldur fer at byrgja fyri ólógligheit og fuski í fiski- vinnuni. Stýrið fyri reiðarafelag- num viðgjørdi á fundi hósdagin uppskotini, sum vinnan sjálv heldur kann hjálpa upp á trupulleikan, skrivar norska útgávan av Interseafood.com – Vit hava skotið upp nakrar broytingar sum skal gera tað lættari hjá vinnuni og hjá eftirlitsmonnunum, uttan at hetta gongur út yvir at gagnnýta fiskiskapin á burðardyggum støði. sigur Audun Maraak, aðalskriv- ari í Fiskebaaternes For- bund við NTB. Hann heldur, at torskildu reglur- nar eru við til at gera fiskimenn, sum vilja halda lógirnar til lógarbrótarar. Norski fiskimálaráð- harrin Otto Gregussen hevur fyrr biðið vinnuna um eitt útspæl hvussu fiskiveiðulóggávan kann gerast betri. Omaná at lógin skal gerast betri ynskja reiðar- arnir fleiri eftirlit, bæði umborð og í samband við landing. Í dag er eftirlitið við landing sera vánaligt, sigur Maraak. Jústinus Leivsson Eidesgaard Av teimum 219 tonsunum, sum vórðu seld yvir tele- fonuppboðssøluna hjá Fiskamarknaði Føroya mánamorgunin vóru 117 tons upsi. Upsin fór fyri í meðal kr. 5,46 og lækkaði sjálvandi meðaltalið á kiloprísinum fyri samlaðu søluna. Miðalprísurin fyri øll fiskasløg var kr. 12,14. Átta skip seldu mána- morgunin yvir uppboðssøl- una og talan var um góðar sølur. Tey vóru Fram, ið seldi 65 tons fyri kr. 483,410. Havbúgvin 14,4 tons fyri kr. 338,300. Jógvan Norði 6.5 tons fyri kr. 96,450. Research 18,8 tons fyri kr. 377,634. Sardis 9,7 tons fyri kr. 203,582. Skansatangi 20,8 tons kr 392,604. Topas 11,4 tons fyri kr. 240.025. Vest- menningur 71,7 tons fyri kr. 537,457. Prísurin á toski var í meðal kr 23,30 og fyri hýsu kr. 14,07. Betri ljós gevur fleiri lýs Methøgur sildaprísur Nógvir íslendskir trolarar av landinum Reiðarar ynskja strangari eftirlit Upsi á telefonuppboðssøluni Kreppan í bretska ídnaðinum og avleið- ingarnar av henni koma óivað eisini at merkjast í føroysku fiskivinnuni, skrivar Vinnuhúsið Skotski fiskiídnaðurin hev- ur seinnu árini verið í kreppu og hevur tí staðið fyri stórum broytingum. Útlitini fyri komandi árum eru døpur. Seinasta árið eru meira enn 300 starvsfólk í ídnaðinum farin til hús í Norður-Skotlandi og vænt- andi fara fleiri virkir at steingja í komandi árum. Orsøkin er niðurgongdin í kvotunum á hvítum fiski í Norðsjónum. Fiskaídnaðurin er sostatt inni í eini tíð við stórum umskipanum. Ein kanning, sum lýsir seinastu 10-20 árini, vísir, at umskipan av vinnuni er farin fram og samlaða talið á fiskavirkj- um er farið frá uml. 1000 í 1986 til uml 700 í 1995. Í 2000 vóru 541 fiskavirkir. Veruliga talið á virkjum, sum eru steðgaði upp, er heldur størri enn hetta talið tilsigur, tí í sama tíðarskeiði eru 178 nýggj feløg sett á stovn. Størri og færri Spádómar um framtíðina í skotska fiskaídnaðinum eru, at virkini í framtíðini verða størri og færri. Virk- ini, sum væntandi fara at yvirliva kreppuna vera tey virkir, sum hava evnir til at endurnýggja seg, menna nýggjar framleiðslur og vørur og virkir, ið eru før fyri skjótt at tillaga seg broytingar í marknaðarviðurskiftum bæði á rávøru og liðugt- vørusíðuni. Verandi virkir í bretska ídnaðinum eru illa skipaði. Virkini eru smá, hava skift- andi tilgongd av rávøru og mangla fíggjarlig og menniskjaliga orku til at menna seg bæði heima og úti. Av tí, at tað eru fleiri ymisk vinnufeløg, sum vara av fiskaídnaðinum í Bretlandi verður mett, at hesi feløg eru veik og mangla eitt greitt endamál. Úrslitið er, at tekini frá vinnuni sum heild eru sera ymisk og verða sjálvdan hoyrd. Bretski fiskiídnað- urin manglar eina rødd at tala fyri sínum áhuga- málum, um lobbyarbeiðið skal gera nakran mun. Kappingarfør Kreppan í bretska ídnaðin- um og avleiðingarnar av henni koma óivað eisini at merkjast í føroysku fiski- vinnuni. Væntandi verður kappingin um fiskin av føroyskum grunnum mun- andi harðari í hesum árinum. Ì síðstu vikuni fóru t.d. stórar nøgdir av hýsu óvirkaðar av landinum. Føroysk virkir hava seinnu árini víst, at tey eru kappingarfør og kunnu gjalda eins høgan prís fyri fiskin, sum útlendsku kappingarneytarnir. Hav- andi í huga, at ES letur stuðul til útjaðarin, serliga ætla til umskiping av vinn- um, er vandi fyri at trýstið á føroyska rávørumarknaðin verður enn størri og at part- urin av føroyska tilfeingin- um sum fer óvirkað av landinum, fer at økjast munandi, skrivar Vinnu- húsið. Kappingin um fiskin munandi harðari Lýkur á flestu støðum strangastu ES krøv , vísir ein kanning, sum Rikke Berg Larsen hevur gjørt fyri Heilsufrøðiligu Starvsstovuna Jústinus Leivsson Eidesgaard Tá ið fiskur kemur á eitt fiskavirki, so er vatn tað fyrsta, hann nertir við. Vatnið skal vera reint, tá krøvini eru sera strong til fiskivinnuna. Vatnið skal ikki innihalda smittu- berandi bakteriur og tað skal heldur ikki innihalda kemisk eitur evni. Ein kanning, sum er gjørd av vatninum í Runa- vík, VEstmanna, Tórshavn, Eiði Tvøroyri og í Klaks- vík, vísir at góðskan av vatninum sum heild er góð. Í støðum verður mælt til at reinsa rávatnið við filtrer- ing og við desinfektiuuón. Í Runavík, har ein stórur partur av drekkivatninum kemur úr Toftavatni, verður mælt til, at vatnið umframt at vera filtrera, eisini verð- ur reinsað við klori. Vatnið er gott ístøðum og vatnið er gott næstan alla- staðnu, verður tað reinsað á forsvarligan hátt, vísir hendan kanningin. Í nøkrum av royndunum vóru bakteriur at finna. Her var mæly til um tað ikki var til at reinsa vatnir, so at finna aðrar keldur til drekkivatn. Vatngóðskan í Føroyum góð Eitt nýtt slag av tænastu Framyvir nýtist ikki virkjum at seta heilt starv av til húsavørð, ella bíða eftir hand- verkara, um eitthvørt skal gerast. Nú ber nevnliga til at keypa sær rættin til húsar- vørð ávíst tímatal um mánaðin NÝTT VIRKI Jákup Mørk Tað eru teir báðir 29 ára gomlu havnarmenninir, Jens Kristian Hansen og Sámal Erik Hentze, sum nú fara undir at bjóða eitt nýtt slag av tænastu út. Húsavarðartænastan er navnið á virkinum, og tað er júst sum húsavørðar, at teir báðir nú fara at bjóða seg fram. Ikki soleiðis sum vit vanliga skilja hetta, har eitt virki hevur ein fastan húsavørð í starv, men held- ur hjá virkjum, har ein ávís- ur tørvur er á viðlíkahaldi, men har sum hesin ikki er nóg stórur til at seta fólk í fulltíðar starv. Serliga kann hetta hugsast at vera gald- andi við bygningum hjá smærri og miðalstórum virkjum. Skulu hesi í dag hava ábøtur ella broytingar gjørdar, og neyðugi førleik- in ikki er til staðar ímillum starvsfólkini, er neyðugt at fáa handverkarar at gera arbeiðið, og við tørvinum, sum í dag er á hesum, kann tað ofta taka langa tíð, áðr- enn hesir eru tøkir. Selja fastar tímar Henda trupulleika ætla teir báðir at loysa soleiðis, at virki ella privatfólk nú hava møguleika at keypa eitt eftir avtalu ásett tímatal um mánaðin. Keypir kundin t.d. 10 arbeiðstímar um mánaðin, hava teir sostatt hesar arbeiðstímar hjá húsavørðinum um mánað- in. Eisini hava tey ta trygd, at tænastan eisini fevnur um bráðneyðugar ábøtur, soleiðis at til ber at fáa ábøtur gjørdar á miðjari nátt, um tørvur er á tí. Tænastan leggur seg so eftir at hava eftirlit við, um alt nú er, so sum tað eigur at vera. Skulu vindeygu skiftast, onkur hurð rættast av o.s.fr., er tá ikki neyðugt hjá virkinum at hugsa um hetta, tí tað hava teir húsa- vørðar til. Møguleiki er so sjálvandi eisini at annað arbeiði verður gjørt, og verður hetta so gjørt sam- bært avtalu við húsavørðar- nar. Í stuttum siga teir seg átaka sær alt tað vanliga umvælingar- og viðlíka- haldsarbeiði, sum er á van- ligum virkjum, soleiðis at tað fyri virkisleiðsluna skal vera so ómaksleyst sum yvirhøvur gjørligt at halda bygningar og annað við líka. Teir báðir húsavørðarnir, sum báðir hava útbúgving sum bygningssnikkarar, siga annars, at teir sum so eisini átaka sær alt tað vanliga handverkaraarb- eiðið, sum fellur undir yrki teirra. Hornasteinurin í virkseminum er tó ætlaður at verða húsavarðartænast- an. Báðir eru teir sannførdir um, at við eini slíkari skip- an slepst undan, at ov stór útsving eru í virkseminum, og at tað tískil verður mun- andi lættari at leggja alt virksemi til rættis. Hetta merkir tó ikki, at tað teir bert koma at fáast við húsa- varðartænastu. Eins og flestir aðrir innan yrkið, koma teir eisini at fáast við alt vanligt timbur- og snik- araarbeiði, geva tilboð upp á ávís arbeiði, o.s.fr. At tørvur er á slíkari tæn- astu eru teir heldur ikki í iva um. Virksemið er sett at byrja 1. mars, men longu nú hava teir verið í sam- bandi við fleiri virki, og fyrstu sáttmálarnir eru longu komnir undir land. Mótstøðumenn og viðleikarar Um teir báðar er annars stutt at siga, at tað helst er frá fótbóltinum, at fólk flest hava borið við navn teirra. Jens Kristian er sum kunn- ugt liðskipari á bæði B36 og A-landsliðnum, meðan Sámal Erik í fleiri ár hevði týðandi leiklut á miðvølli- num hjá HB. Har hava teir í mong ár verið mótstøðu- menn, tá dystir hava verið millum tey bæði havnarlið- ini, men tað er so ikki bara sum mótstøðumenn, at teir kennast. Við 14 daga millumbili fóru báðir tveir í læru hjá Havnar Træsmiðju í 1988, haðani teir báðir tóku sveinabræv á heysti 1992. Hetta var annars ikki hin besta tíðin at standa sum nýútlærdur hondverkari, men í fyrstu atløgu sluppu teir báðir kortini at halda fram hjá virkinum. Síðani hava teir í hvør sínum lag fingist við hand- verk sítt ymsastaðni í mið- staðarøkinum, men frá 1. mars at rokna, verður tað aftur í felag, at teir báðir húsavørðarnir fara til verka. 1. mars fara teir báðir, Jens Kristian Hansen og Sámal Erik Hentze til verka sum húsavørðar, og báðir ivast teir ikki, at tað fer at bera til at reka nýggja virkið Mynd: Álvur Haraldsen Arsenal dregur Júst afturkomin úr Arsenal, hevur Ingi Højsted enn eina ferð fingið boðið venjing- aruppihald frá enska stórfelagnum FÓTBÓLTUR Jákup Mørk 15 ára gamli Ingi Højsted úr B36, hevur júst fyri aðru ferð verið á venjingaruppi- haldi hjá enska stórfelagn- um Arsenal. Í eina viku hevur hann vant við liðn- um, umframt at onkur venj- ingardystur eisini hevur verið á skránni. Jákup í Stórustovu, leik- araumboðsmaður, sigur við Sosialin, at uppihaldið gekk stak væl, og at Inga stendur í boði at koma yvir aftur til Onglands á pásk- um. Hetta verður so triðja ferðin, at Ingi vitjar hjá fel- agnum, so einki er at ivast í, at áhugin fyri fótbóltsevn- um hansara er stórur. Kendir menn Tað eru annars kendir menn, sum mann venjara- hópin hjá Arsenla. Høvuðsvenjari, manege, er navnframi Arsene Weng- er, og afturaat sær í venjara- hópinum hevur hann nøkur av kendastu nøvnunum í bretskum fótbólti. Liam Brady var í fleiri ár roknaður millum bestu leikararnar í Europa, og fyrrverandi Inter- og Arse- nal spælarin hevur í dag ábyrgdina fyri menningini av ungu leikarunum felags- ins. Høvuðsvenjari fyri ungdómsdeildina er fyrr- verandi enski landsliðs- venjarin, Don Howe, og fyrst og fremst eru tað hesir báðir, sum gera av, hvat víðari skal henda við Inga Højsted. Alt heta er annars liður í einum miðvísum arbeiði, sum Jákup í Stórustovu hevur framt seinastu tvey árini. Her hava fleiri ungir leikarar fingið møguleikan at royna evni síni uttan- lands, og at áhugin fyri evnunum er til staðar, er einki at ivast í, nú fleiri teirra verða bodnir at koma aftur til feløgini, har teir hava verið og vant. Stuðlar í verkætlanini eru Tryggingarfelagið Føroyar, Føroya Sparikassi, Ísbjør- nin, Thomas Dam ítróttur, Atlantic Airways og Kall. Harrajakkar fyrr 1.499 kr. Nú 375 kr. Damu troyggir fyrr 359 kr. Nú 90 kr. Handskar Húgvur 50 kr. 30 kr. Harratroyggjur frá 599 kr. Nú 150 kr. ENDA- BRESTUR t.d. ÷ 75%