hósdagur 1. mars 2001síða 12

22 Nr. 42 - 1. mars 2001 gult cyan magenta svart Nr. 42 - 1. mars 2001 23 gult cyan magenta svart Helgi Abrahamsen At nýta myndatalu, kann vera gott, tá tú vilt hava fólk at skilja nakað, sum annars kann vera torskilt. Men tíverri eru tað altíð nøkur, sum læsa seg so føst í myndaevnið, at tey hava ilt við at skilja ímillum, hvat er mynd og hvat er veruleiki. Herfyri hevði eg eina grein í bløðunum, har ríkis- felagsskapurin millum Føroyar og Danmark var samanborin við eitt hjúna- lag, meðan loysingin var hjúnarskilnaður. Í Sosialinum tann 17. februar, ger Marni Tyril nakrar viðmerkingar til greinina. Í viðgongd og mótgongd Eg byrjaði mína grein við at nevna, at í “hjúna- lagnum” millum Føroyar og Danmark, hevði tað bæði gingið við, og gingið ímóti. Við hesum vildi eg vísa á, at ríkisfelagsskap- urin ígjøgnum farnu 600 árini, hevur ikki altíð verið so góður, sum hann er í dag. Tó vil eg halda fast við, at hann í dag hevur ovurstóran týdning fyri okkara land og fólk. Marni Tyril byrjar sínar viðmerkingar, við at fara 600 ár aftur í tíðina, og sig- ur, at føroyingar tá ongan avgerðarrætt høvdu. Hann tosar um, at “maðurin” alla tíðina hevur verið kúgaður av “konuni” o.s.fr. Ja, hann fer enntá so langt í mynda- evninum, at hann ger eitt roknistykki yvir, hvat 600 ár svara til í einum vanligum hjúnalagi millum konu og mann (um eg havi skilt hann rætt). Úrslitið av roknistykkinum er, at 12 ára skiftistíð í veruleikan- um svarar til 1 ár. Og júst her haldi eg, at tað hevur týdning at skilja ímillum mynd og veruleika. 12 ár eru 12 ár, líkamikið hvussu Marni Tyril roknar! Ikki ósamdir um alt Eg eri als ikki ósamdur við Marna um, at nógv av tí sum hendi afturi í miðøld- ini átti at verið gjørt ørvísi. Men tað fær meg ikki til at atkvøða fyri loysing í 2001. Eg eri ikki samdur, tá Marni sigur, at “maðurin” (Føroyar) alla tíðina hevur verið kúgaður. Fyri 600 árum síðani var mentanin munandi ørvísi, enn hon er í dag, og sæð við nútíðar- eygum, kúgaði yvirstattin síni egnu fátæku. – Hetta varð heldur ikki ókent fyribrigdi, millum føroy- ingar í Føroyum. Tí er tað ikki rætt at draga hesa fornu avskepl- aðu mentan inn í spurn- ingin um ríkisrættarligu støðuna á okkara døgum. Spurningurin er, hvussu vit hava tað í ríkisfelags- skapinum í dag, og hvat er best fyri okkara framtíð. Ynskið varð eftirlíkað Tvær vikur áðrenn seinasta løgtingsval, skrivaði Høgni Hoydal í Dimmalætting, at um Føroyar loystu frá Dan- mark við 6 – 8 ára skiftistíð, so fór vælferðin hjá vanliga føroyinginum ikki at minka. Um vit rokna 6 – 8 ár frá 1998, so enda vit onkun- staðni millum árini 2004 og 2006. Danska stjórnin sigur, at blokkstuðulin skal minkast burtur í 4 stigum (við 20% um árið). Um henda gongd- in byrjar 1. januar 2002, ja so endar eisini hon í 2006. Tað vil siga, at Tjóð- veldisflokkurin hevur fing- ið alt tað, sum hann áðrenn valið segði seg hava brúk fyri. Kortini kallar Marni Tyril hetta fyri at taka beinini undan “manninum” bú- skaparliga. Hann heldur “konuna” vera órímuliga, og hann vil fegin hava, at føroyingar varðveita síni rættindi í tí landinum, sum sambært honum sjálvum hevur kúgað okkum í 600 ár. Lat meg tó enda hesa greinina við at minna bæði Marna Tyril, og onnur loysingarfólk á, at okkum nýtist ikki at kjakast so nógv um treytirnar fyri hjúnarskilnaði, tí sambært seinastu veljarakanningini, so ynskir maðurin (ein stór- ur meiriluti av Føroya fólki) als ikki at skiljast frá Danmark. VIÐMERKINGAR Tjóðveldisflokkurin hevur fingið alla sína skiftistíð (svar til Marna Tyril) Heðin Mortensen tingmaður Sambandsfloksins. Sáttmálasamráðingarnar á arbeiðsmarknaðinum eru byrjaðar, og vit hava longu verið vitni til sama skilið sum fyri tveimum árum síðani. Tað kemst ongan veg. 1. mars fara teir flestu sáttmálarnir úr gildi, og eina viku seinni, ella har á leið, so verður alt samfelagið lagt lamið av verkføllum. Størsta skommin er vaktar- og bjargingar- skipið Brimil, sum í hálvanfimta mánað hev- ur ligið svínabundin við bryggju í Noreg. Samgongan hevur ígjøgnum tingið sett sær fyri at loysa ta ósemj- una, hóast øll onnur meta eitt slíkt mál sum eitt mál ímillum fakfe- løg og avvarandi mynd- ugleikar. Tað sum fær meg at skriva hettar, er ein partur av viðmerking- unum í uppskotinum sum Kartin Hansen, landsstýrismaður legði fyri løgtingið, um at loysa trætuna um Brimil. Miðskeiðis á síðu 3 í viðmerkingunum stend- ur: ”Eisini vísa feløgini á lønarlagið í t.d. Noregi og Danmark”. Har skoytir Fíggjarmála- stýrið uppí: ”Hetta er tó ikki nakað serstakt fyri manning á vaktarskip- um. Næstan allir starvs- bólkar kunnu vísa á, at lønin í hesum londum er hægri fyri sama ar- beiði”. Hetta er rættuliga áhugavert. Tí í Føroyum hava vit ongantíð gjørt okkum greitt, hvat støði skal vera. Vit staðfesta, at støðið er øðrvísi í øðrum lond- um – sum oftast hægri og betri, men meir hend- ir ikki. Nú sáttmálasamráð- ingar eru, og nógv bend- ir á, at ósemjan er størri, enn fyri tveimum árum síðani, so áttu vit í løg- tinginum at havt eitt aðalorðaskifti um støði í samfelagnum. Skal føroyska samfe- lagið vera eitt gott og framkomið samfelag at búgva í, ella skulu Før- oyar enda sum Albania ímillum norðurlond. Dømini eru fleiri seinastu tíðina. Sam- gongan gav ein lítlan skattalætta frá 1. januar. Samstundis varð frá- drátturin fyri rentur á sethúsalánum lækkaður úr 48 niður í 44 prosent. Fyri tey flestu var úrslitið fleiri útreiðslur. Í fjør hækkaði rentan, men í fíggjarlógarupp- skotinum ”bagatelliser- ar” Fíggjarmálastýrið hækkingina. Har stendur at slík hækking hevur ongan týdning, tí aftur- gjaldstíðin av lánum verður longd?????. Slík støða hjá samgonguni sum heild, er undir alt mark. Tað er beinleiðis ein háðan ímóti fólkin- um. Verandi samgonga hevur sitið við valdinum í 3 ár, og eitt ár er eftir til løgtingsval. Higartil er stórt sæð einki hent. Alt samfelag- ið er í bíðustøðu, eftir hvat hendir í fullveldis- málinum. Og sum danska orða- takið sigur: ”hensigten helliger midlet”, soleiðis verður føroyska samfe- lagið rikið. Eg veit ikki hvussu leingi fólk vilja bíða eftir nøkrum ítøkiligum, sum kann bøta um gerandisdagin. Men tað hevði verið eitt huskot at lagt full- veldisætlanina til síðis eitt skifti, og tikið eitt aðalorðaskifti í løgting- inum um hvat støðið í samfelagnum skal vera. Hvat skal støðið vera í samfelagnum! TÍÐINDASKRIV Ung Tjóðveldi Fólkafundur verður á Vaglinum í Tórshavn leygardagin 3. mars 2001 kl. 15 Í samband við at fólka- atkvøðan um framtíðar- støðu Føroya er avlýst skipar Unga Tjóðveldið fyri fólkafundi undir heit- inum ”Nú er nokk !”. Í 1946 tók Føroya fólk ta avgerð, at Føroyar skuldu gerast eitt sjálvstøðugt land. Sum kunnugt varð henda avgerð ongantíð viðurkend. Alt síðan hetta er nógv tíð og orka nýtt til politiskt stríð um sjálvstýr- isspurningin. Ikki fyrr enn eftir løgtingsvalið 1998 varð landsstýri aftur skipað, ið hevði til endamáls at skipa Føroyar sum fullveldisríki. Samgonguskjal landsstýri- sins sigur m.a.: ”at føroy- ingar eru tjóð og Føroyar eitt land, og at politikkur samgongunnar verður at fremja henda suverenitet í verki”. Eftir drúgvar samráðing- ar við donsku stjórnina, ið endaðu úrslitaleysar, varð farið undir at orða eina nýggja fullveldisætlan á heysti 2000. 1. februar 2001 boðaði eitt samt landsstýri frá, at fólkaatkvøða fór at verða útskrivað, har Føroya fólk skuldu avgera framtíðar- støðu Føroya. Fólkaatkvøðan, ið varð lýst at verða 26. mai, skuldi snúgva seg um, at Føroyar skuldu gerast búskaparliga- og umsitingarliga sjálvber- andi og óheftar eftir í mesta lagi 12 árum. Hóttanir frá donsku stjórnini og ein einstøk veljarakanning hava síðan borið við sær, at fólkaat- kvøðan er avlýst og harvið er avgerðarrættinum tikin frá Føroya fólki. Hesum vil Unga Tjóð- veldið harðliga mótmæla og skipað verður tískil fyri fólkafundi har vónin er at fáa savnað allir føroyingar, ið somuleiðis ynskja at staðfesta, at ’nú er nokk !’ á Vaglinum í Tórshavn leygardagin kl. 15. Mótmælt verður, at: - avtalan og lyftið, sum eru staðfest í sam- gonguskjalinum, um at skipa Føroyar sum full- veldisríki verða brotin. - fólkaatkvøðan, ið er lýst at verða 26. mai, verður av ongum og at avgerð- arrætturin harvið verður tikin frá Føroya fólki. - danska stjórnin blandar seg í innanhýsis politisk viðurskifti og danska stjórnin harvið – heldur enn føroyska landsstýrið – hevur fingið loyvið at tulka og harvið at áseta, hvat ein fólkaatkvøða um framtíðarstøðu Før- oya skal snúgva seg um. Á skránni verða røður, undirhald og felagssangur. Skráin verður lýst nærri fríggjadagin. Nú er nokk Sosialurin - 311820 WWW.FAIR.FO Aage Hempel – ABB - AKVA-TRADE - Alto Danmark - Alsam - Atlantic Shipping - Awi - Boats - Bátatænastan - Baader - Betten Maskinstasjon - BFG - Blue Water - Shipping - Bureau Veritas - Båtutrustningen - Columbus Trading - Cosmos Trawl - Com Data - Danish Export Group Association - D.Steven & Son - Duusgaard, Hirtshals - Elling & Eising - El-Service - El-Talvuvirkið - Erhversrådet i Hirtshals - Estra Prent P/F - ES-Trawl Aps. - EWOS - Eysturoyar Heilsøla - Faroe Ship - Feeding Systems - Fish Info Service - Fiskamarknadur Føroya - Fiskeauktionen, Hirtshals - Fiskeriflåden illustreret v/Ole Iversen - Fiskernes Samlecentral, Hirtshals - FJM - Fred Rasmussen - Føroya Gassøla - Føroya Banki - Føroya Sparikassi - Føroya Tele - Furuno - Hanstholm Fiskeauktion A/S - Hanstholm FiskemelsfabrikA/S - Hanstholm Havn - Hanstholm Havneforum - Hanstholm Havneservice - Hanstholm Havns Fiskeeksportørforening - Hanstholm Kommune - Hanstholm Køleauktionshal - Hanstholm Ny Flydedok A/S - Hanstholm Ny SamlecentralA/S - Hesselholt Fisk Eksport - Hirtsals havn - Hirtsals kommune - Hundested - Hvalpsund Net - Hydrotech - Injector International - International Exhibition Representation - Inter Seafood - Jóanes F. Dahl - Jógvan Weihe - Karstensens Skibsværft - Kaj Schlie - Kemilux - Kj-Hydraulik - Kloosterboer Terminal - Kystmagasinet - Kølemanden, Hirtshals - Leif Mohr - Lift Up Akva - Litton - Meinhard Haldansen - Marine El - Maersk Sealand - Matcon - Mekanord - Menningarstovan - Nav- Tech - Nordshipping Hanstholm A/S - Norfo - Normek - Nor-Mær - Nyfrost - Oilwind - O. Mustad & Søn - Poul Hansen Heilsøla - Rabben Fiskeredskap - Radiobúðin - Radioservice - Sawo Hydraylic - Scampex - Scanrope - Scanvægt - Seawell - Seilmaker Service - Simonsen Elektro - Simrad - Sjaastad - Sjótek - Skipasmiðjan á Skála - Skretting - Smyril Line - Tavsen Maskinverkstaður - Tek Trade - Tele F - Teletænastan - Teymavirkið - Thomas Dam - Thyborøn Skibsmedie - Tor Shipping - Tórshavnar Skipasmiðja - Thorkild Grøn´s Samlecentral/West Ship A/S - Trade Council of Iceland - Trygd - Tryggingarfelagið Føroyar - United Seafood - Vaagland Mek. Verksted - Vaki - Vestpack - Viksund - Virkisráðgeving - Vónin - Værftet A/S, Hanstholm - Wärtsila Hevur tú ráð, »ikki« at verða við? FAROE ISLANDS 15 - 17 MAY NORTH ATLANTIC FISH FAIR INTERNATIONAL FISHING & AQUA CULTURE EXHIBITION Tilmeldingarfreist 1. marts - tlf. 449810 Konsert verður í Høllini á Hálsi 9. mars 2001 Atgongumerki á kr. 220,- fáast í Kunningarstovuni í Havn – sent verður um alt landið H.R. Booking michael learns to rock MLTR www.sosialurin.fo www.sosialurin.fo www.sosialurin.fo www.sosialurin.fo www.sosialurin.fo www.sosialurin.fo www.sosialurin.fo