fríggjadagur 2. mars 2001síða 6

Nr. 43 - 2. mars 2001 11 gult cyan magenta svart 10 Nr. 43 - 2. mars 2001 gult cyan magenta svart Kvinnur hava samansetta rúsevnismisnýtslu Trupulleikarnir hjá kvinnunum, sum fara í viðgerð fyri mis- nýtslu, eru samansett- ir. Hjá flestum teirra stava teir bæði frá rúsdrekka, tablettum og hasj MISNÝTSLA Turið Kjølbro Sløk 300 fólk eru í viðgerð fyri rúsdrekka- og rúsevnis- misnýtlsu á teimum tveimum viðgerðarstovnu- num um árið. Hetta vísa hagtøl, sum eru at lesa í ársfrágreiðingini hjá Rús- drekka- og Narkotikaráðn- um fyri 1999. Hetta árið vóru í alt 156 fólk í viðgerð á Heilbrigdinum á Velba- stað og 130 á Blákross- heiminum í Havn. Á báðum stovnunum er nógv tann størsti parturin menn. Av teimum 156 fólkunum, ið vóru í viðgerð á Heilbrigdi- num, vóru bert 23 kvinnur. Á Blákrossheiminum vóru 14 kvinnur. Eftir øllum at døma eru tað tey tilkomnu, serliga tey 40-50 ára gomlu, sum eru mest útsett. Hyggja vit at hagtølunum fyri Blákross- heimið umfatar hesin ald- ursbólkurin ikki færri enn 53 fólk ella 40%. Næst størsti bólkur er eisini rætti- liga stórur. Hann fatar um tey 50-60 ára gomlu og tey vóru 33 í tali, ella 25 % av samlaða talinum. Við øðr- um orðum sæst, at av øll- um, ið vóru í viðgerð í 1999 á Blákrossheiminum, vóru ikki færri enn tveir triðingar í aldrinum 40-60 ár. Hinvegin vísa tølini, at eittast, - um tað er rætta orðið at brúka í hesum sam- bandi, - 8 fólk í aldrinum 20-30 ár vóru í viðgerð í 1999. Hetta er ein minking í mun til 1998, tá 12 í hes- um aldursbólki vóru í við- gerð. Alkoholpolitikkur munar Um tað sama ger seg gald- andi á Heilbrigdinum, síggja vit ikki í ársfrágreið- ingini, tí har er ikki gjørt upp í aldursbýti. Hinvegin síggja vit har, hvønn tru- pulleika sjúklingarnir hava. Sum vera man er tað fram- vegis rúsdrekka flest fólk hava trupulleikar av, men rúsevni, tablettir og onnur narkotisk evni hava sein- astu árini rættiliga hálað seg inn. Hyggja vit at nýggjastu hagtølunum, teimum frá 1999, vóru 87 fólk í viðgerð fyri rús- drekkatrupulleikar, 50 fyri rúsdrekka og tablettir, og 39 fyri rúsdrekka, tablettir og hasj. Tølini fyri 1995 fyri somu bólkar vóru ávikavist 86, 63 og 21. Hagtøl frá Heilbrigdinum fyri øll árini vísa, at trupul- leikarnir hjá kvinnunum, sum fara í viðgerð fyri mis- nýtslu, eru samansettir. Hjá flestum teirra stava teir bæði frá rúsdrekka, tablett- um og hasj. Seinastu árini hava tær kvinnur, ið bara hava rúsdrekkatrupulleikar, verið fáar í tali, í 1998 vóru tær 5 og í 1999 eingin. Hvørji onnur narkotisk evni enn tey, sum hava ver- ið frammi í nógv ár, eru í umfari, fæst ikki at vita í hagtølunum. Tey, ið fara í viðgerð fyri trupulleikar av øðrum narkotiskum evnum, eru framvegis fá, í 1996 vóru tey 9, men í 1999 eingin. Flestu teirra, sum verða innløgd á Heilbrigdinum, koma ígjøgnum AA-stuðla- bólkin, lækna, sjúkrahús- verkið, og familju- og hjúnafelaga. Men sum skilst eru tað fleiri arbeiðs- pláss sum senda fólk í við- gerð nú enn áður, hetta or- sakað av, at fleiri arbeiðs- pláss hava ein alkoholpoli- tikk. Tveir triðingar av teimum, ið vóru í viðgerð á Blákrossheiminum í 1999 fyri rúsdrekka- og rúsevnismisnýtslu, vóru í aldrinum 40-60 ár. Modellmynd Frá bøn til verk Adventkirkjan í Havn, Christians- kirkjan í Klaksvík og Missiónshúsið í Vági eru karmur um al- tjóða kvinnubønar- dagin, sum er í dag ALTJÓÐA KVINNU- BØNARDAGUR Turið Kjølbro Fyrsta fríggjadag á hvørj- um ári sameinir altjóða bønardagurin kristnar kvinnur úr fleiri enn 170 londum í einum heimsum- fatandi felagskapi í bøn og verki. Í hesum sambandi eru Adventkirkjan í Havn, Christianskirkjan í Klaks- vík og Missiónshúsið í Vági karmur um bønardag- in. Á øllum støðum kl. 19.30. Í ár eru tað kvinnur í Sa- moa, sum hava gjørt tilfarið til altjóða kvinnubønardag- in. Samoa liggur í Kyrra- havinum og er eitt av heimsins minstu londum. Umleið 99 prosent av fólk- inum eru kristin. Samoa er samstundis eitt av heimsins minst mentu tjóðum. Síðani landið gjørdist sjálvstøðugt í 1962, er búskapurin vikn- aður. Ídnaðurin er lítil, og vøksturin í tænastu- og ferðafólkavinnuni somu- leiðis. Nógv fólk úr Samoa búgva og arbeiða í øðrum londum. Peningurin, sum verður savnaður inn altjóða kvinnubønardagin, fer til trý endamál. Bønardags- nevndin í Litava og kvinnur í Ukraina, ið arbeiða til frama fyri altjóða kvinnu- bønardagin fáa ein part. Kvinnufelagið í Metodist- kirkjuni í Letlandi, sum arbeiðir við børnum og ungum fáa ein part, og ein partur fer til foreldraleys børn í Vilnius í Letlandi. Fleiri kvinnur og børn gista á Kreppumiðstøðini Í 1999 heittu 409 kvinnur á Kreppu- miðstøðina um hjálp mótvegis 5 í 1990 HARÐSKAPUR Turið Kjølbro At tað er grundarlag fyri Kreppumiðstøðini í Kvinnuhúsinum, sæst í hagtølunum, sum eru á lesa í ársfrágreiðingini hjá Rús- drekka- og Narkotikaráð- num. Áheitanirnar frá kvinnum eru tey 11 árini, síðani Kvinnuhúsfelagið varð stovnað, øktar í risa- lopum, úr 5 í 1990 upp í 409 í 1999. Tilsamans hava 136 kvinnur gist í Kvinnu- húsinum í styttri og longri tíðarskeið síðani húsið lat upp. Flestu teirra koma ikki einsamallar, tí børnini eru líka nógv í tali. Í 1999 eitt nú gistu 17 kvinnur í Kvinnuhúsinum og tær høvdu í alt 25 børn við sær. Bert í 1995 hevur talið ver- ið størri. Tá komu 518 áheitanir frá kvinnum, og tá gistu 18 kvinnur og 24 børn. Vøkstur er eisini í gist- ingardøgnunum. Tær 17 kvinnurnar og tey 25 børn- ini, ið gistu í fjør, vóru har í ávikavist 483 og 751 døgn tilsamans. Til samanbering- ar kunnu vit taka 1991, tá 12 kvinnur og 5 børn gistu í ávikavist 114 og 17 døgn. Sjálvboðið Kvinnuhúsið hevur tvey lønt fólk í starvi, men virk- semið í húsinum annars er grundað á sjálvboðið arb- eiði. Tær sjálvbodnu eru allar limir í Kvinnuhúsfel- agnum. Felagið hevur støð- ugan tørv á sjálvbodnum, sum kunnu átaka sær vaktir og taka lut í ráðgevingini. Endamálið við húsinum er, at gera arbeiði, sum styrkir støðu kvinnunnar, styrkir sjálvkenslu og sjálvsábyrgd hennara, so hon í størri mun sjálv fær styrki at ráða og taka av- gerðir yvir egna lívi. Fíggjarliga grundarlagið undir Kvinnuhúsinum er stuðul frá tí almenna og øðrum. ALING Jústinus Leivsson Eidesgaard Føroyi havbúnaðurin verður rikin eins fyrilitaleyst og bretski landbúnaðurin. Tað verður als ikki tikið fyrilit til umhvørvið. Sjúkur, eins ringar og neytaøði og munn og kleyvsjúka, liggja og lúra fyri framman. Hetta hóttir ikki bara alifiskin, men eisini villa fiskin undir Føroyum., heldur Jóhan Mortensen, vinnulívsmaður -Landbúnaðarpakkin í fríhandilsavtaluni við ES er heilt vanvittigur. Eg haldi at avtalan við ES er ábyrgdar- leys. Ringar djórasjúkur herja niðri á meginlandin- um og ES avtalan hevur lat- ið Føroyar upp fyri øllum, sum kann tæna kapitalinum á meginlandinum. Her er frítt at flyta livandi djór um landamørk,sigur Jóhan Mortensen, vinnulívsmað- ur. Jóhan Mortensen, sum hevur fingist við at selja fisk meginpartin av lívin- um er skelkaður yvir hvat hendir í Føroyum í hesum døgum. Hann skilir slett ikki, at landsdjóralæknin ikki tekur støðuna niðri á meginlandinum í álvara og setir fullkomiligt bann fyri øllum innflutningi av vør- um, sum bara hava verið nærhendis landbúnaði í Bretlandi. Tað er eisini av týdningi at øll sum hava verið í Bretlandi, mugu verða sóttreinsað, áðrenn tey koma aftur til landið, heldur hann. -Sjúkurnar niðri á megin- landinum koma av, at djór verða hópframleidd. Tey skulu vaksa so skjótt sum møguliga, viga so nógv sum møguligt, og tey verða so nógv strongd í hesi roynd, at tey gerast veik mótvegis sjúkum, sigur Jó- han Mortensen. -Fáa vit munn og kleyv- sjúku hendanvegin , er tað einki minni enn ein vann- lagna fyri samfelagið. Men eg óttist eisini fyri, at tað fer at ganga galið á sjónum, so nógv sum alingin veksur í løtuni. Føroyski havbún- aðurin verður rikin eins hart og náðileyst sum bretski landbúnaðurin og tað skal ikki undra meg, um vit í framtíðini fara at fáa sjúkur í alifiski, sum eisini fer at smitta villa fiskin. Hendir tað, so er fiskivinnan deyð í Føroyum. Føroyska ali- vinnan tekur slett ikki fyri- lit fyri føroyska umhvørv- inum, tað tykist sum før- oyska alivinnan í dag bara skal tæna norskum kapitali, sum flytir laks til ES, sigur Jóhan Mortensen. -Tað er tankavekjandi, at tað er so nógvur norskur kapitalur í føroysku ali- vinnuni, og síðan gera vit eina avtalu, soleiðis at hesin sami laksurin frá norska kapitalinum skal sleppa inn í ES og so offtar tú alt sum eitur føroykur landbúnaður á hasi kontoini, sigur Jóhan Mortensen. Vistfrøðiligar vørur Jóhan Mortensen heldur tað er skeivt, at føroyingar skulu leggja seg eftir at vera rávøruleverandørur av alifiski til ES marknaðin. -Føroyska umhvørvið er enn reint og vit skulu held- ur leggja okkum eftir at selja vistfrøðiliga aldan góðskaðan fisk. Smærri nøgdir til nógv hægri prís. Brúkarin á evropeiska meginlandinum fer í fram- tíðini at krevja nógv meira av vistfrøðiligur vørum. Vit kunnu lata slíka vørur úr Føroyum, ansa vit eftir náttúruni. Men tað gera vit ikki við verandi rovdrift á føroysku nátturuna trýst fram at útlendskum kapi- tali. -Halda vit fram við at koyra fyrilita leyst, so end- ar galið, tað er ein náttúrlóg. Vit mugu verja alt sum er føroyskt móti sjúku og móti at ovbyrja føroysku náttúr- una. Tá hava vit framvegis møguleika at útflyta fisk við vørumerkinum, hann kemur úr heimsins reinasta sjógvi og vit kunnu eisini útflyta landbúnaðarvørur, sum eru framleiddar vist- frøðililiga í heimsins rein- astu náttúru, sigur Jóhan Mortensen. Alingin stevnir móti eini umhvørvisvanlukku Gólvsølan Góð 23 tons vórðu seld um gólvsøluna hjá Fiskamarkn- aðinum mikudagin. Niðanfyri verður sýnt, hvørjir bátar áttu veiðuna, eins og yvirlit er yvir, hvussu sølan varð býtt millum ymsu søluvørurnar Syslun- Reið- ummar Skipanavn skapur kilo FD 193 MARNA #N/A 752 FD 229 CAMILLA #N/A 211 FD 530 NORÐSØKI #N/A 5.115 FD 812 GEIRHÓLMUR LÍNA 1.588 KG 129 BRATTABERG LÍNA 40 KG 170 ELJAN LÍNA 178 KG 47 HAVSBRÚN LÍNA 3.060 KG 603 SJÓFRÚGVIN LÍNA 68 KG 640 HANSA SNELLA 130 KG 661 RÝPAN SNELLA 132 KG 832 BORGIN SNELLA 170 TG 159 VESTURBÚGVIN SNELLA 84 TG 26 MAJBRITT SNELLA 375 TG 303 RICHARD Í SMIÐJUNI SNELLA 168 TG 330 VÍKINGUR SNELLA 267 TG 349 TRÝ DRANGUR SNELLA 297 TG 420 BÁRA- DRANGUR II LÍNA 1.196 TG 514 KELDAFOSSUR LÍNA 73 TG 576 SVANUR LÍNA 720 TG 622 VARÐIN LÍNA 225 TG 808 POUL S. SNELLA 268 TG 95 FLØTUNES SNELLA 189 TN 483 ÆGIR LÍNA 4.385 TN 832 HVÍTANES SNELLA 254 VA 109 ELLA SNELLA 40 VA 132 LÍV SNELLA 258 VA 141 ÁLKU- KLETTUR M/B SNELLA 498 VA 164 NIKLÁI SNELLA 181 VA 213 LEITISTANGI SNELLA 262 VA 221 CARINA SNELLA 312 VA 251 ELVIRA M/B SNELLA 67 VA 28 ÁLITIÐ SNELLA 162 VA 294 NESTANGI SNELLA 38 VA 324 SKARVUR SNELLA 683 VA 34 DUNGA HANS M/B SNELLA 106 VA 60 DÁVA DÁNJAL SNELLA 359 VA 81 GUTTA JÓGVAN SNELLA 90 VA 82 RAÐNES SNELLA 241 VoruNavn kg BROSMA 0 37 HÝSA 1 19 HÝSA 2 396 HÝSA 3 823 HÝSA 4 36 HAVTASKA 0 3 KALVI 4 1 LIVUR 22 LONGA 0 8 REYÐSPRØKA 0 3 SIL 405 SKRUBBA 35 STEINBÍTUR 7 TOSKAROGN 1.069 TOSKUR 1 243 TOSKUR 2 1.966 TOSKUR 3 8.670 TOSKUR 4 7.544 TOSKUR 5 1.587 UPSI 2 54 UPSI 3 22 UPSI 4 48 UPSI 4&5 238 ANNAÐ 6 Norska stórtingið viðgjørdi fyrst í vikuni eitt uppskot um at seta úr gildi bannið móti at útflyta sildreka. Stórtingið hevur sjálvt sett hetta bann í verk, men nú vil fiskimálaráðharrin Otto Gregussen hava hetta sett úr gildi. Tað er stórur meiriluti í stórtinginum fyri, at norð- menn skulu seta útflutn- ingsbannið úr gildi, skrivar netsíðan Intrafish. Stórting- ið viðgjørdi nógv meira nær teir skuldu byrja upp á út- flutningin heldur enn um teir skuldu fara undir hann. Fyri stórtingslimin og stríðsmannin fyri hvala- veiðu , Steinar Bastesen úr Kystpartiet var tað ein stór- ur dagur, tá uppskotið kom til viðgerðar. -Her er talan um eina velduga broyting síðan 1997, tá sama uppskot varð mett sum ein hóttan móti trygdini í landinum. Bastesen staðfesti eins og aðrir røðarar, at mótmælini høvdu ikki verið nógv, síðan stjórnin tók avgerð um at seta bannið úr gildi 16. jan- uar í ár. je Skiparin á Norðborg, Krist- ian Martin Rasmussen úr Klaksvík tók við eini bót upp á 15.000 norskar krón- ur og reiðaríið tók við eini bót upp á 150.000 krónur í Vaadsø í Norðurnoregi mikudagin. Norðborg er nú farin út aftur á lodnuveiðu á gráu leiðini í Barentshavin- um. Norðborg varð tikin týs- dagin einar 55 fjórðingar norður úr Vardø. Norska vaktartænastan fór umborð í eini regluligari kanning, og kom fram á at skipið ikki hevði melda til á einum staði, har teir skuldu, sam- stundis sum signalið til fylgisveinaeftirlitið ikki virkaði sum tað skuldi. Innflyta ES tálg til knetti- útflutning Nýggja fríhandilsavtalan við ES loyvir ikki føroysk- um landbúnaðarvørum at verða seldar í Europæiska Samveldinum. Tað vil siga, at skal knettivirkið í Skála- vík útflyta knettir til ES, so kann tálg frá føroyskum seyði ikki nýtast. Teir mugu innflyta tálg úr ES, sum møguliga er smittað við al- skyns sjúkum, fyri at knett- ini virkað úr heimsins rein- asta fiski, skulu vera góð- kend í ES. je Fara at útflyta sildreka Skiparin fekk bót