mikudagur 2. mai 2007síða 18

18 Nr. 84 - 2. mai 2007 reportasja Reykjavík Carl Jóhan Jensen Blaðmaðurin hjá Sosialinum var staddur í Laugar­dals­høll­ini, tá ið landsfundurin hjá Sjálfstæðis­ flokknum varð settur og eftir set­ anina fekk hann orð á floks­for­ mannin, sitandi forsætis­ráð­harra Geir H. Haarde, eina løtu (í einum króki á eini hanavels-veitslu). Blaðmaðurin legði fyri við at spyrja, hvørjar grund­gevingar hjá Sjálfstæðis­flokknum hevur fyri and­støðu síni móti ES-lima­skapi. - Nú er ES-spurningurin ikki ovar­laga á breddanum í hesum val­stríðnum, svaraði Geir H. Haarde. Kortini hev­ur orðaskiftið um ES nokk so javnan stungið seg upp og ein flokkur, Sam­fylk­ ingin, hevur ES-lima­skap sum stevnumið, um nak­að álvara í hesum hjá teimum, er ilt at ætla. Her­fyri legði ein serstøk ting­ nevnd, Evropanevndin, sum forsætisráðharrin setti í 2004, fram eitt drúgt álit um ES-spurn­ ingin (Sí: www.forsaetisraduneyti. is/utgefid-efni/nr/2558). Niður­ støðan í álitinum er, at tað loysir seg best fyri Ísland at verða ver­ andi í EBS-sam­starvinum í tí skili, sum tað er nú. - Onkrir fyrimunir kunnu helst fáast við limaskapi, treyðugt so, men eg hugsi kortini, at vansarnir vera fleiri, tá ið samanum kemur. ES-limaskapur hóskar ikki til okk­ ara viðurskifti. Hetta staðfestir álitið eisini. Eitt nú hevði okkum ikki borið til at føra ein sjálv­ støðugan fiskivinnupolitikk í ES. Og tað einsamalt kolldømir eft­ir mínum tykki íslendskan ES-lima­ skap. Og so eru eis­ini onnur við­ urskifti, sum gera seg galdandi. T.d. høvdu vit noyðst at latið full­ veldi frá okkum til ES-stovnar. Vit høvdu eitt nú ikki kunnað gjørt fríhand­ils­sáttmálar við onn­ ur lond sum áður. Í løtuni eru ein fríhandilssáttmáli við Kina í umbúna. Ísland er fyrsta landið í Evropa, sum roynir tað. Somu­ leiðis benda aðrar umstøður eisini á, at tað eru óráð at fara upp í ES. Hvørjar umstøður til dømis? - Ja, tak kostnaðin og ta byrðu, sum hevði verið í limaskapi hjá umsitingini. Okkara umsiting er, sum tú helst veitst, upp á seg lítil. Hinvegin dugi eg væl at skilja, at ES í mangar mátar kann vera ein ávinningur fyri fleiri lond í Evropa, ser­liga hesi nýfrælsu lond­ini eyst­an­fyri, ið dragast við ófull­­­­komin undirstøðu­kervi, vána­ ligan búskap og valdamiklar grannar. Hjá okkum er afturímóti heilt øðr­vísi statt. Vit eru á flest­ um økjum nógv fremri enn hasi londini, eitt nú búskap­arliga og sosialt. Í vetur hevur kjak fleiri ferð­ir tikið seg upp í fjøl­miðlunum um íslendsku krón­una. Summi halda uppá, at krónan ikki dugur longur sum gjaldmiðil og at íslendingar sum skjótast eiga at taka sær evruna ístað­in? - Hatta er gykl, álvaratos. Tað ber sjálvandi ikki til at taka evruna sum gjaldmiðil uttan at fara upp í ES og ES-limaskapur er, sum sagt, ikki á dagsskránni. Haraft­ urat er evran ikki tey ganda­ráð, ið summi vilja gera hana til. Uttan mun til um lond eru við í evru- sam­starvinum ella ikki, so er tað búskaparstýringini, sum alt hong­ ur á, antin hon er góð. Er hon ikki tað gongur av skriðuni, hvussu víkir og vendir. So krónan er ov lítil til Ísland, meðni? - Nei, tað er hon ikki. Men sjálv­ andi er hon lítil í tí stóra saman­ hanginum, eg meini í mun til onn­ ur gjald­oyru. Og krónan liggur rímu­­liga eitt sindur óvard fyri eisini, av tí fíggjar­flutn­ingur mill­ um Ísland og onn­ur lond er frælsur. Krónan er tí í einari óvan­ ligari støðu samanborið við støð­ una í mong­um øðrum londum. Men um so var, at annar gjald­ miðil skuldi takast í nýtslu her á landi, er óvist um tað átti at verið evran ella dollarin. Veruleikin er tó, at hvørki er sannlíkt. Vert er eisini í hesum við­fangi at hava í huga, at stór­ur partur av okkara uttan­ríkis­handli fer fram í doll­ arum. Útflutningurin er eis­ini í stóran mun í dollarum, handil við aliminiumi t.d. fer burturav fram í dollarum, fiskasøla partvíst í doll­ ar­­um, ferðavinnan fyri tað mesta í dollarum, keyp- og søla av flog­ førum, sum hev­ur nógv at siga her, er í doll­arum við. Hinvegin fer t.d. handil við fiskimjøli fram í pundum. So evran er ikki so týdn­ingarmikil í við­skift­um okkara við umheimin, sum mong hava hug at halda, langt burturífrá, sig­ur íslendski forsætis­ráð­harrin. Haarde: ES óhóskandi fyri Ísland Íslendska Altingið í Reykjavík heldur til í hesum bygninginum útlond