hósdagur 8. mars 2001síða 10

20 Nr. 47 - 8. mars 2001 Tveir løgreglumenn úr Manilla handtóku seint um kvøldið eina 18 ára gamla gentu, sum var undir ill- gruna fyri at flakka. Í staðin fyri at taka hana á løgreglu- støðina, noyddu teir hana inn í ein jeep, sum stóð nærhendis støðini, og sam- an við einum triðja manni neyðtóku teir hana. Teir vórðu uppdagaðir av bilán- aranum, sum eisini var løg- reglumaður. Ein 17 ára gomul genta, sum sat í fongsli, ákærdi fangavørðin og 11 vaktar- menn fyri at hava neyðtikið hana og hótt hana við byrs- um. Royndir hennara at klaga vóru afturvístar, til hon varð innløgd til við- gerðar, tí hon var smittað við kynssjúku. Ein 24 ára gomul kvinna í Manilla varð handtikin av trimum narkotikaløgreglu- monnum. Hon varð leyslat- in uttan ákæru, aftaná at teir høvdu noytt hana at verða við til oralsex í ein- um løgreglubili og hava hótt hana og rænt frá henni eina stóra peningaupp- hædd, sum teir høvdu tvungið hana til at taka út úr einum banka. Løgreglu- mennirnir, sum fingu ávíst nýtt arbeiði aftaná tilburð- in, vóru framvegis leysir fleiri vikur seinni, tó at teir vóru ákærdir fyri neyðtøku og rán. Hesar ræðandi søgurnar um neyðtøku og kynsmis- nýtslu, framdar av stjórnar- innar umboðsmonnum, eru bert nakrar fáar av teimum, sum filippinsku fjølmiðlar- nir hava sagt frá. Í juni mánaða í 2000 staðfesti ein fyrrverandi filippinskur senatorur, at 12 løgreglu- menn vóru ákærdir fyri neyðtøku seinastu 10 mán- aðarnar. Vegna manglandi systematiskt eftirlit, er trupult at meta um, hvusu víttfevnandi trupulleikin er, men kvinnuligir sakførarar og felagsskapir, sum arb- eiða við kvinnurættindum í Filippinunum eru samd um, at tað er ógvuliga átroðk- andi at virka fyri, at kvinn- ur, sum sita í fongslum, verða vardar móti misbrot- um. Sagt er eisini frá kvinn- um, sum hava verið fyri aðrari píning og ringari við- ferð, meðan tær hava sitið inni. Talan er um hóttanir, sløg, stoytir og sparkan. Tær, sum eru í størsta vanda fyri at verða misnýtt- ar, eru tær, sum eru ringast fyri í samfelagnum: prosti- tueraðar, gøtubørn (sum ofta eru rýmd heimanífrá fyri at sleppa undan harð- skapi og misbrotum í fa- miljuni), evnismisnýtarar og tær fátøku. Í mongum førum nýtir løgreglan lóg- ina ímòti flakkan - ein lóg sum serliga diskriminerar tey fátøku og heimleysu - fyri at fremja kynsmisbrot móti kvinnum og noyða pengar frá teimum. Um ein kvinna er kyns- liga misnýtt av einum løg- reglumanni, ella tað veri seg einum hvørjum manni, sum hevur vald, er tað henni ómetaliga trupult at koma við eini ákæru móti teimum. Vandin fyri hevnd forðar mongum kvinnum í at melda, og tað er staðfest, at offur hava verið noydd til at taka ákæruna aftur. Mong fólk í Filippinunum eru óttafull, tí tey vita, at løgreglan er uppií krimi- nellum virksemi, muturi og píning av ákærdum, kanska tí at løgreglumenn ikki vænta, at ákærur móti teim- um verða tiknar í álvara. Tað tekur ofta fleiri ár, áðrenn mál, sum fara fyri rættin, verða liðug, og dómarar taka ofta mál aftur, lutvíst tí at offurið verður hildin at vera prostituerað. í 1999 stóð at lesa í eini leiðandi ávís, at ein dómari hevði víst aftur eini ákæru móti einum løgreglumanni, sum varð ákærdur fyri at hava neyðtikið eina 13 ára gamla gentu, sum sat inni fyri stuldur. Í úrskurðinum kallaði dómarin gentuna: »Eina kvinnu í einum barnakroppi. Í hesum føri er hon nógv eldri enn svar- andi til aldurin. Hon hevur jú viðgingið, at hon ikki er jomfrú, og man allarhelst sjálv hava funnið uppá hesa eggjandi søguna um girnd og neyðtøku.« Í 1997 vórðu tríggir løg- reglumenn dømdir til deyð- is fyri at hava neytikið ein kvinnu, sum var við barn, og sagt er frá fleiri øðrum, sum bíða eftir at verða dømdir. Kortini hava deyða- revsing og avrættingar havt lítla og onga ávirkan á ut- breiðsluna av neyðtøkum, sum eru framdar av løgreglu- monnum. Fleiri kvinnu- felagsskapir í Filippinunum halda, at nýtslan av deyða- revsing – sum í sjálvum sær er brot á grundleggjandi mannarættindini – heldur forðar enn fremur rættvísari rættarsókn. Skrivað til myndugleikarn- ar í Filipinunum: Secretary of Interior and Local Government Department of the Interior and Local Government EDSA cnr. MapagmahalSt, Barangay, Pinyahan Diliman 1100, Quezon City Philippine ella, Director General Philippine National Police National Headquarters Camp Crame EDSA, cor. Santolan Road Quezon City, Philippines Brævadømi: Dear sir, I am writing to express concern at reports that women have been subject- ed to rape and sexual vio- lence in custody. I urge you to send a clear and public message to the police and all other law enforcement officials that rape and sexual violence in custody is always an act of torture or ill-treatment, and that those carrying out such offences will be brought to justice. I ask you to ensure that female security personnel are present during the inter- rogation of women, and that all male staff who sup- ervise women are accom- panied by female staff. Katrin Dahl Jakobsen, løgtingskona Harragud fólk hava verið tolin og góð at fáast við, undir hesi »tilgongdini«, sum ongantíð bleiv nøkur gongd, enn minni gonga. Minnir ikki sørt um, tá hesi fittu børnini plagdu at syngja í Barnaútvarpinum: »Her eru vit, hvar eru tit«? Tí, hvar hava teir verið, okkara valdsharrar í Nesin- um? Hvat hava tey fatlast við? Hóttafall Fullveldismálið er sjúkt. So sjúkt, at alt fleiri standa sum ryssa yvir deyðum fyli og skoða hetta »missing linkið«- skilja ikki petti av øllum jánkasligu royndun- um, ferð eftir ferð at blása nýtt lív í næsarnar á hesum eftirhondini trænaða?? og vitaminfátæka skapningi. »Blásið nú, hinir gomlu«, hevur ljóðað frá Vara úr Nesinum í samfull 3 ár. Og tey hava blást, Helena og Anfinn bæði, stundum í annan endan, stundum í hin, og ansað eftir at hava sjúklingin liggjandi í læstari liðlegu, at tryggja fríar luftrásir soleiðis javn- an. Lívsblásturin og heili- vágurin hevur verið upplýs- ing og aftur upplýsing, sum skuldi takast so ofta, sum høvið beyðst, fyriskrivað av »Vara«. Helst dagliga, hevði borið til at sett hátal- arar upp á hvørjum geilar- horni við fyrimynd frá lítla runda manninum úr Kina á sinni. Doping Fólk hava verið mødd og dopað við eini yvirakadem- iskari ikki fólksligari upp- lýsing. Dýr hevur hon ver- ið- so svínadýr, fíggjað við »betroede midler« hjá fólk- inum. Bæði teimum, sum vildu fullveldi og ikki. Fínir farvuladufaldarar hava lig- ið og rikist millum re- klamubløð frá »Sengelars- en« um boxmadrassur og undirløg, tí valdsharrarnir komu eftir, at ikki øll høvdu teldur og internet. Tí mátti boðskapurin sendast út í øll hús, so ikki bara elit- an fekk »dyggað« um sína egnu dygdargóðsku. Ein boðskapur, við bæði spurn- ingum, svari og hópin av juristaríi. Nógv juristarí, men vakur tanki! Alt virk- aði so smart. So nýtt, sum um lívið nústaðni byrjaði. Gud viti hvat fólk mundu halda seg hava gjørt frammanundan? Fjant og fjas, mundu summi halda. Men nú skuldi fólkið reisa seg stolt, íbundið reim og seðlum! »Loysing« broytt- ist til »skipað loysing« til »fullveldi« til »fullveldis- tilgongd« til »sjálvsstýris- tilgongd« til »tilgongd«- you name it! Alt hetta er í dag kókað saman til ullar- lagdin »málið«. Man var samdur um málið, uttan tó at nakar teirra í dag er førur fyri at greiða frá, hvat tað er. 80 ára gomul einsamøll ábyrgd av javngomlum sinilum og hjálparsleysum makum. Her eru vit, hvar eru tit? Harragud fólk hava verið tolin og góð at fáast við, undir hesi »tilgongdini«, sum ongantíð bleiv nøkur gongd, enn minni gonga. Minnir ikki sørt um, tá hesi fittu børnini plagdu at syngja í Barnaútvarpinum: »Her eru vit, hvar eru tit«? Tí, hvar hava teir verið, okkara valdsharrar í Nesin- um? Hvat hava tey fatlast við? Hvussu skulu fólk skilja alla gremjanina um blokkin, sum hann eftir- hondini meira vulgert verð- ur róptur. Gremjanina, ser- liga frá tjóðveldsku polit- isku entreprenørunum og oraklunum, um somu tíð, sum 80 ára gomul einsa- møll hava ábyrgd av javn- gomlum sinilum og hjálp- arsleysum makum, sum treingja til 100% ansing og røkt allan sólarringin? Ella tey, sum verða skrivað út av sjúkrahúsinum í einsemi uttan hjálp av nøkrum slag? Ella einsamallir tímaløntir uppihaldarar, sum ikki hava ráð at fylla sær oljutangan? Hvussu kunnu øll hesi skilja og virða sjónarmið, sum siga, at blokkurin er av tí ónda, um somu tíð, sum eingin av teim ráðandi vil av við hann ella lata oyra úr kassanum at bøta um teirra kor? At vit hava ov nógv og tó ov lítið? Kreppan ella 80`ini? Tað keypir eingin longur! Kreppuna hava hesir dyrkað sum undan- førðslu fyri einki at gera nóg leingi. Hví er alt so tru- pult júst nú? Valdið á undirgrund- ini eisini ein trupul- leiki? Sjálvt tað, at vit hava bæði lóggávu- og umsiting- arvald yvir ráðevnunum í undirgrundini, er nú ein trupulleiki! Sum um tað var betri, at so var ikki. Trupul- leikar dala niður av himli. Trupulleikar, sum fólk flest bólka í luksusklassan. Dialogurin millum fólkið og teir ráðandi hevur hesi 3 árini verið so mikið ping pong kent, at ásannast má, at tey hava ikki tosað sama mál. Automatiseraður blástur Heldur enn sjálvi at blása nýtt lív í »málið« nú, frættu vit í SVF fríggjakvøldið, at bæði tað og entreprenørar- nir sjálvir eru lagdir í respi- rator. Um tey sjálvi hava fingið í so nógv av hesum heilivági, soleiðis at hann er vorðin teimum tað ram- asta drøgg, er ilt at siga. Vanlig fyrstahjálp man muna lítið til nakað, sum er so ússaligt og illa farið. Tað er vist. Nú er nokk! Tó eru tað tey ótroyttiligu sum halda, at nú er nokk! Nú er nóg mikið slakað! Av sínum eintingum taka tey til vápnini, sum í hesum landinum tíbetur bara er orðið, at blása nýtt lív, við tí úrslitið, at Vara slakaði bara. Tað eru tey, sum av øllum alvi alment royna at krossfesta. Jú grovari, jú betri. Ikki eru tað tey ungu, sum enn ikki hava runnið hornini av sær. Tey, sum eru ímyndin av protest. Nei, hetta eru tey væletableraðu. Ein teirra plagdi at smyrja ketsjup í eitt hjørn. Nú smyr hann alment runu á landsins hægstu tign- áður tænti hann hesum sama. Ella mentaðar røddir, sum til dømis CHEbjørn og Jen- sen. Oratoriskir torubjølgar eru góðir til at taka, men lat meg nú ikki fara sama veg. Ella, sum klaksvíkskonan segði á sinni, tá prestastríð- ið leikaði í, og fundamenta- listisku hógvarnir stóðu beint upp í rógv-tá óttaðist hon fyri, at fólk vórðu præ- dikaði út úr kirkjuni. Skal hetta vera lagið og stílurin at vera samd ella ósamd, fara fólk ikki at torga at hoyra um sjálvstýri av nøkrum slag. Evnini til, í øðrum lagi at hava orkað allar hesar aka- demisku háfloygdu útgrein- ingarnar, sum fakfólkið sínámillum eru ósamd um, og so tað primitiva, tá fremstu mentafólk fer upp at rópa og eggja til vápnað stríð fyri sakina, man vera at finna í ovurhonds stórum humoristiskum sansi hjá fólki flest. Tí onkursstaðni har ímillum munnu tey flestu vera. VIÐMERKINGAR Málið fór í respirator og samgongan við Neyðtiknar av løgreglumonnum, sum sluppu snikkaleysir Nr. 47 • hósdagur • 08. mars 2001 • 75 árgangur • www.sosialurin.fo Grand–Prix í badminton Leygardagin 3. mars leiktu yngru leikararnir seinastu umfarið í Grand-Prix kapp- ingini hetta kappingarárið. Leikt varð í einmansleiki í høllini í Vestmanna. Hetta var seinasta av teimum seks Grand-Prix kappingunum í vetur, og sostatt ber nú til at gera endaligu støðuna í kapp- ingin upp. Niðanfyri verða nøvnini á trimum teimum fremstu leikarunum í hvørjum bólki prentað. Gentur 11 ár 1 Brynhild Carlsson HBF 1500 2 Konni Kass Jacobsen HBF 1350 3 Hanna Elisa Óladóttir Arge HBF 1255 Dreingir 11 ár 1 Jan Ellingsgaard ÍF 1415 2 Fríði Lamhauge HBF 1390 3 Heri Nesá ÍF 1260 Gentur 13 ár 1 Ulla í Dávastovu VÍF 1470 2 Rannvá á Rógvu VÍF 1365 3 Christina Eriksen VÍF 1295 Dreingir 13 ár 1 Niclas Eysturoy HBF 1500 2 Hilmar Kass Jacobsen HBF 1350 3 Reidar Luid HBF 1255 Gentur 15 ár 1 Tanja Lið Johansen MBF 1380 2 Anna Kathrina Óladóttir Arge HBF 1370 3 Elisabeth Petersen VÍF 1215 Dreingir 15 ár 1 Thomas Rubeksen HBF 1500 2 Gunnar Poulsen HBF 1365 3 Jákup á Lakjuni ÍF 1245 Kvinnuunglingar 1 Ida Holm Berner HBF 1390 2 Guðrun Poulsen VÍF 1330 3 Sára Óladóttir Arge HBF 1160 Mansunglingar 1 Ragnar Isaksen VÍF 1405 2 Dánial Pauli Joensen ÍF 1187 3 Steingar Jacobsen ÍF 995 Gentir 11 ár Dreingir 11 ár Gentir 13 ár Dreingir 13 ár Kvinnuunglingar Mansunglingar