mikudagur 6. juni 2007síða 11

11 tíðindi Nr. 106 - 6. juni 2007 at friða innastu leiðirnar royna í klettin. At friða tær inn­as­tu leiðirnar, ið eru upp­ vaks­trar­økið hjá ung­fis­ki­ num, hevði verið eitt í­tø­ki­ ligt stig, ið eg onga løtu i­vist í hevði tænt sakini. Tosk­ ur­in, sum veksur upp á hes­um leiðum, er tann fisk­ ur, sum seinni skal seta til fis­ki­skap­in, sigur Jákup. Spurdur, um hann væntar, at landss týrið og løgting fa­ra at taka so stór stig í ein­ um valári, sigur hann, at het­ ta er tað mest ítøkiliga, sum myndug­leikar­nir kunnu ge­ ra. - Eg vænti ikki, at poli­tis­ ki myndugleikin vil legg ja tann parting av flotanum, sum veiðir mesta toskin. Tað er óhugs andi, og tí noyð­ast tey, sum skulu taka av­gerð­ir­nar, nú nýtt fiskiár byr­jar til heystar, at legg ja høvd­ini í blot og finna út av, hvørji ráð annars eru til at taka, um tey vilja nið­ur­ und­ir komna tos­ka­stovn­in­ um væl. Hann vísir á, at við fis­ki­ dag­a­skipanini ber ikki til at áse­ ta eitt sonevnt TAC fyri ein fiskastovn, tí veiðan hjá summ­um skipabólkum er bland­að. - Fiskidagaskipanin legg ­ ur nevniliga upp til, at vit sku­lu hava ein sunnan “bland­ings­fiskiskap”, men sku­lu vit fáa mest møguligt burt­ur úr hesum, skulu fiska­stovn­arnir helst ikki ko­ma so langt niður, sum tos­ka­stovn­urin er í løtuni. Jákup sigur, at eitt av mál­ un­um við fiskidagaskipanini var, at hon skuldi vera “sjálv­regu­ lerandi”, soleiðis at nógv kemur burtur úr, tá stovn­ar­nir eru væl fyri – og min­ni, tá ið teir eru verri fyri. - Men hetta hevur ikki víst seg ikki at halda, tá til ber við skipanini undir giv­ nu umstøðunum at fiska ein stovn so langt niður, at stovn­ur­in er niðanfyri s­o­ nevn­du fyrivarnisregluna. Hann vísir á, at traditiónin er, at teir, sum kunnu fiska tosk, ligg ja longri á honum, tí teir halda, at hóast tú ikki fært so nógv, so loysir tað seg kortini betri enn at fiska nak­að annað. - Hetta ger, at trýstið gerst ov stórt, og tá er vandi fy­ri, at stovnurin fær ilt við at koma fyri seg aftur og so­ leið­is framhaldandi kann ve­ra ein týðandi partur av grund­ar­lagnum. Jákup Reinert sigur, at út­róð­rar­flotin, sum hevur loy­vi at royna í klettin, er vorð­in alsamt effektivari, sum árini eru gingin. - Bátarnir eru vorðnir betri, og tað er reiðskapurin ei­si­ni. Fiskað verður við ymisk­ um agni, sum verður keypt úr útlandinum, og nógv­ ir fiska við feskari gág­ gu. Haraftrat kemur, at nógv­ ir bátar hava egn­ ing­ar­ trakt og soleiðis altíð kunnu roy­na við nýgg jum agni. Fiskifrøðingurin legg ur dent á, at havumhvørvið neyv­an er øll orsøkin til, at tos­ka­stov­n­urin er so illa fyri. - Gróðurin á land­grunn­in­ um, sum skapar lívs­grun­d­ ar­­lag­ið undir fiska­stovn­un­ u­m, hevur seinastu árini ik­ki verið yvir miðal, men hann hevur heldur ikki ver­ ið vánaligur – og als ikki so vá­na­lig­ur, sum hann var sein­ast í áttatiárunum og fyr­st í nítiárunum. Hann sigur, at sjálvandi hevði tað tænt fiska­stov­n­un­ um, um vit høvdu havt yvir mið­al góðan gróður hesi sein­as­tu árini. - Tað hevur so ótruliga stór­an týdning fyri vøks­tur­ in, hvuss u lívsg rundarlagið hjá fiskinum er. Eitt er sjálv gýt­ing­in. Annað er, hvat kem­ur undan og seinni kem­ ur í fiskiskapin Jákup sigur, at gý­­ting­ arstovnurin hjá toski í løtuni er niðanfyri tað, sum hildið verður at vera ráðiligt, og tí er tað ein spurningur, um stovn­ur­in megnar at fram­ leiða ta tilgongd, sum skal til fyri, at vit næstu árini fáa góða veiði. - Tilgongdin hevur verið vá­na­lig í nøkur ár, men um­ráð­an­di er, at tað, sum kem­ur undan, sleppur at vek­sa seg inn í veiðina, sig­ ur fiskifrøðingurin. Útróðrarbátarnir eru vorðnir betri, og tað er reiðskapurin eisini. Fiskað verður við ymiskum agni, og nógvir fiska við feskari gággu. Haraftrat kemur, at nógvir bátar hava egningartrakt og soleiðis altíð kunnu royna við nýggjum agni Mynd: Vilmund Jacobsen Danir eta meira fisk Í eina tíð hevur lutfalsliga nógv verið gjørt burtur úr donsk­ um átøkum, sum hava til endamáls at fáa fólk at eta mei­ra fisk. Donsku átøkini hava gjørt góðan mun, og í dag eta donsku húsarhaldini í miðal fisk fjórða hvønn dag. Donsku átøkini halda fram, og málið er nú, at fólk sku­lu fáast at eta fisk triðja hvønn dag. Danska blaðið Fisk­ eri Tidende skriv­ ar, at skal hetta mál røkkast, er neyð­ugt, at handlarnir, sum sel­ja fisk, fáa betri fiskadiskar. Kans­ka kundu átøkini hjá døn­um verið verd at hugt uppá í Føroyum, nú fiskur er so lætt atkomiligur her hjá okk­um. Fiskavirkið Norðfra í Norð­ dep­li selir eitt fittan part av síni framleiðslu á heima­mark­ nað­­in­um. Laksáfoss nøgdur við prís Fyrr í ár var ivi sáddur, um nóg mikið fæst fyri Føroya Banka við tí søluhátti, sum er valdur. Nú er virði bankans gjørt upp til at ligg ja millum 1,6 og 1,9 milliard krónur, og Magni Laksáfoss , landss týrismaður í fígg jarmálum, heldur hetta vera eina nøktandi upphædd fyri bankan. – Hatta er ein góður prísur, vit fáa fyri bankan, tað er tað, sigur Magni Laksáfoss við Útvarpið. Meðan Føroya Banki er virðismettur til knappar tvær milliardir, er Eik Banki er mettur til nærum fýra milliardir. Men Magni Laksáfoss ávarar staðiliga ímóti at samanbera føroysku bankarnar beinleiðis, tí útgangss tøðið er so ymiskt, sigur hann.