hósdagur 7. juni 2007síða 13

Nr. 107 - 7. juni 2007 13 nøvn Áttanda juni eru 95 ár liðin síðani Malla varð borin í heim í Saltangerá, sum tað næstyngsta barnið hjá Símuni og Jóhonnu á Høga­bóli. Jóhanna og Símun áttu 6 børn, 2 synir, Jógvan og Esbern, og 4 døtur, Emma, Jenny, Malla og Ebbedina. Malla er einasta av sysk­in­um, sum enn er á lívi, hini eru øll farin í Harrans hendur. Barnaheimið hjá Mallu lá í Saltangerá, ið var eitt tað vakrasta og frugtarbesta plássið í landinum. Í henn­ara barnaárum vóru har 12 húski. Bygdin eyðkendi seg við sínum ómetaliga vakra og frugtargóða bøi og lag­að­um grótgørðum kring hvørt gerði. Húsini stóðu meira spjadd enn vanligt var í gomlu føroysku bygdunum, tí at hvørt hús stóð mitt í sín­um gerði, soleiðis at lættari var at fáa seteplini, sáð­ kornið og tøðini út og avgrøðina til høldar. Malla vaks upp í einum heimi, har góða gamla før­oyska mentanin og gamlir føroyskir siðir vóru í hásæti, og har tign, sómi og guðsótti valdaði. Tað var væl av jørð í hús­inum, og tvey – av og til trý - vóru neytini. Einki varð keypt til matna og klæðna, alt varð virkað heima burt­ ur­úr teimum ráðvørum, sum jørðin og sjógvurin gav. Børn­ini luttóku í øllum arbeiði frá tí, tey vóru so fræg, at tey kundu gera nyttu: í torvi, velting og hoygg­­ing og annars øllum fyri­fallandi. Genturnar vórðu hildnar til frá tí fyrsta. Tær lærdu at taka upp slakt, virka ullina, am­bæta kríatúrunum, mjólka neyt­unum og gera úr­­drát­t­ir úr mjólkini, arbeiða torvi, at binda og ann­að handarbeiði. Eisini kruvdu og greipaðu tær, tá nót varð kastað. Ein dagin - Malla var tá 13 ára gomul – varð torv koyrt oman úr erva efter renni­stronginum, sum gekk frá hús­unum og niðan á Egg­ ina. Malla var niðri við hús og krøkti sekk irnar av strong­inum, men tað einu ferðina varð hon ov sein, og annað beinið lá ímillum spæl­ið og torvposan, sum við nógvari fer kom send­andi oman eftir. Beinið støkt­ ist av oman fyri økla­knútin. Boð vórðu send efter Hans Djurholm og Pól­nikláa, sum báðir høvdu skil fyri slíkum, men brotið var so álvarsamt, at teir hildu seg ikk i til at gera nak­að, so varð hon borin oman á brúnna og umborð á ein bát, sum førdi hana til Havn­ar á sjúkrahúsið. Hon kom frá tilburðinum uttan var­andi mein, men hetta gjørdi, at hon ikk i varð konfirmerað saman við javnaldrunum, men mátti bíða til næstu kon­firmatión. Malla gekk tvey ár á handilsskúla í Keyp­manna­havn, og heimafturkomin ar­beiddi hon á virkinum hjá pápanum, til hon tann 20 sept. 1936 giftist við Kle­ ment Petersen, bónda í Mit­túni á Selatrað.  Men áðrenn hevði hon verið á húsar­halds­skúla hjá Katu (konu Heðin Brú). Selatrað var tá ein fjar­skotin og avbyrgd bygd. Eing­in vegur var, og skuldi man til ella úr bygdini var tað antin við báti ella at ganga um fjøll. Tað gav at bíta, tá ið hon átti børnini, øll - uttan tað yngsta - vóru fødd, áðrenn jarðarmóðirin náddi fram. Lukk utíð var á Selatrað ein vanlig kona, ið kallaðist Milja, sum var før fyri einsamøll at klára ein barnsburð.    Tað viðføri Malla hevði við sær úr sínum barnaheimi og øðrum royndum, gjørdi hana frá fyrsta degi fullføra á allan hátt at átaka sær krevj­andi leiklutin sum bónda­kona í einari av aldar­gomlu føroysku bónda­bygd­unum.   Malla og Klement fingu 7 børn, Marita f. 1937, Óli f. 1939, Símun f. 1942, Jóhanna Magdalena (Hanni­lena) f. 1945, Egil f. 1946, John f. 1947 deyður sama ár og Sonja f. 1951. Malla hevur sitið einkja í 19 ár, Klement doyði 13. Juli 1988.  Malla eigur 12 ommu­børn og 24 langommu­børn.   Hjá Mallu stóðu dyrnar altíð opnar. Eg hugsi ser­stak­liga um ta tíðina, tá ið “Sundaferjan” sigldi mill­um Selatrað og Hósvík. Tá var ofta nógv fólk, sum fóru inn til Mallu, tá bíðast skuldi. Har vóru øll væl­kom­in, og eingin fór út aft­ur uttan at hava sitið til borðs. Røsk og ágrýtin hevur hon altíð verið - bæði úti og inni, og vakri urtagarður hennara var altíð eitt prýði fyri bygdina. Enn býr hon í sínum egna heimi, og klárar seg gott og ber sín aldur avbera væl og enn hómast   ungdómsins yndi og vakurleiki í andliti hennara. Vit eru mong sum hervið vilja ynskja tær hjartaliga tillukk u við tínum 95 ára føð­­ingardegi og Guðs sign­ing framyvir.    Systursonur tín Sverri Ein heilsan á 95 ára degnum Amalie Charlotte Jóhanna Petersen (Vanliga nevnd Malla) Selatrað Mánadagin 11. juni verður Gutt­ orm Klein í Klaksvík 75 ár, men dagurin verður hildin leygardagin. Guttorm er ættaður frá Gjógv, og hann er sonur Helenu, ættað frá Kirkju, og Dánjal Klein, sum var formaður í Føroya Fiski­ manna­ felag 1941-1952. Mamma Guttorm doyði í 1934 á barsilssong við tí tígginda barn­ inum, bert 39 ára gomul. Guttorm gjørdist tískil móðurloysingur, tá hann var tvey ára gamal. Dánjal sat eftir við níggju børnum, sum vóru í aldrinum tvey til átjan ár. Hetta var ikk i lætt hjá einum fiski­ manni, serliga tá í tiðini. Fleiri av børnunum fóru aðra staðni at búgva, men Guttorm varð verandi heima saman við beiggjunum og elstu systrini. Tað eydnaðist kort­ ini at varðveita systkinaflokk in sum eina eind. Guttorm er vaksin upp sum ein rættur gjáarmaður og fekk sum viðføri ta serligu mentan, sum er eyðkend fyri Gjógv, og sum er væl lýst í okk ara røð um Dinnufíu. Dánjal doyði í 1956, 73 ára gamal. 15 ára gamal fór Guttorm til skips við Sæborg, har John Joensen í Lorvík var skipari. Árini aftaná var hann við ymiskum skipum. Í 1949 fór hann á Føroya Fólkaháskúla. Aftan á tað fór hann at læra til elektrikara hjá Svend Joensen, og í 1959 fekk hann prógv sum el-installatør. Síðan fór hann út at sigla sum elektrikari við Mærsk skipum. Hann var tó so ringur av sjóverki, at hann ásannaði, at hetta fór ikk i at vera hansara lívsstarv. Eftur at hava siglt ein tein, sum svarar til átta ferðir kring knøttin, helt Guttorm, at nú var tíð upp á at leggja seg á landi. Tá fór hann at arbeiða hjá SEV í Norðoyggjum. Og her arbeiddi hann í heili 31 ár. Í 1971 giftist Guttorm við Mariu, dóttir Andrass og Malenu Samson, sum tá sat einkja eftir Jónstein Biskopstø við trimum smá­dreingjum, sum vóru Andrass, Ólavur og Róðin. Saman fingu tey dótrina Helenu. Guttorm hevur eisini verið við í politikk i fyri Sjálvstýrisflokk in. Hann hevur fleiri ferðir verið vara­maður á tingi. Eitt skifti sat hann í tinginum í fýra mánaðir fyri Asbjørn Joensen, sum var í sjúkra­farloyvi. Og eitt skifti var hann eisini formaður í markn­ að­ar­ nevndini fyri Hilmar Kass. Hetta helt Guttorm vera spennandi upp­ gávur, og sakligur, sum hann er, hevur hansara partur ikk i ligið eftir. Guttorm hevur eisini havt aðrar álitissessir, sum at vera formaður í Húsalánsgrunninum. Hann hev­ ur eisini verið limur í ymiskum val­stýrum. Men tá heilsan fór at bila, slepti hann politikk i og nevnd­um. Tann sum skrivar hesar reglur havi kent Guttorm gjøgnum longri tíð. Altíð havi eg verið hugtikin av hansara vinarligu medferð. Ser­ liga komu vit at kennast, tá eg skrivaði um pápa hansara Dánjal Klein í FF-blaðnum. Tá kom eg kenna Guttorm sum eitt sera vit­ andi og gløggan mann. Men tað sum telur enn meira, er hansara positiva lyndi, sum ger, at ikk i slepst undan at halda av honum. Hetta er eisini tann fatan sum verður váttað, tá tosað verður við fólk, sum kenna hann betri. At ar­beiða fyri SEV var ein urias­post­ ir, har ein altíð skuldi vera tøkur. Tá ein sikring fór onkunstaðni í økinum vóru altíð boð send eftir honum uttan mun til tíð á sam­ døgrinum og uttan mun til veður. Tað vóru nógvir føðingardagar, tá Guttorm knappliga var burtur, og tá var hann farin í onkur bráfengis SEV ørindini. Eitt kvøld var hann farin út í so ringum veðri, at mað­ ur­in, sum hevði ólag, og sum hevði boðsent honum, helt tað vera óráð at fara upp í pelan og bað hann bíða til morgunin eftir! Tað varð sagt um Dánjal Klein, at hann dugdi væl at fáa semju millum fólk. Tað sama er galdandi fyri Guttorm. Hann varð ofta til­ kall­aðir, tá ósemjur vóru og við sínum milda lyndi eydnaðist hon­ um ofta at slætta sjógv. Tað er ikk i altíð eins lætt at gift­ ast við kvinnu við børnum. Ser­liga ikk i hjá einum gomlum dreingi, sum Guttorm var blivin! Men hetta hevur ikk i verið nakar trupulleiki í førinum hjá Guttorm og Mariu. Hansara stjúksynir bera honum alt gott og siga, at Guttorm hevur verið teimum ein framúr pápi. Hetta skal vera ein heilsan til tykk um bæði. Kenni eisini Mariu sum eitt skilafólk. Hon er eins og Guttorm av góðum bergi brotin. Annar abbi hennara var gamli Mortan í Hvannasundi, og hin var Samson Joensen, væl kendur sum deknur. Hjartaliga tillukk u Guttorm og tit bæði og góðan byrð framyvir! ó. Guttorm Klein 75 ár Maria og Guttorm Klein