mikudagur 14. mars 2001síða 4

Nr. 51 - 14. mars 2001 7 6 Nr. 51 - 14. mars 2001 Tað verða í minsta lagi tvey valevni til formansvalið í Sambandsflokkinum á landsfundinum, sum verður hildin í Havn fríggjardagin 23. og leygardagin 24. mars FORMANSVAL John Johannessen Talan verður uttan iva um kampval, tá Sambands- flokkurin á landsfundi ann- að vikuskiftið skal velja fo- rmann. Skrivstovan hjá Sam- bandsflokkinum hevur hig- artil fingið boð um, at eitt valevnið stillar upp ímóti verandi formanninum, Edmundi Joensen. Hetta valevnið er løgtingskvinn- an, Lisbeth L. Petersen. Freistin at stilla upp til formansvalið er ikki úti fyrr enn fimm dagar áðrenn landsfundin. Tí er møgu- leiki fyri, at skrivstovan hjá Sambandsflokkinum fer at fáa boð um eitt valevni aft- urat. Løgtingsmaðurin, Heðin Mortensen, hevur nevniliga sagt, at hann um- hugsar eisini at stilla upp til formansvalið. 51 atkvøður Stillar Heðin Mortensen upp, verða tað trý valevni, ið skulu býta tær 51 at- kvøðurnar, sum eru til for- mansvalið í Sambands- flokkinum, ímillum sín. Formansvalið í Sam- bandsflokkinum er soleiðis skipað, at tey sjey valfeløg- ini í ávikavist Norðoyggj- um, Eysturoy, Norður- streymoy, Suðurstreymoy, Vágoy, Sandoy og Suðuroy atkvøða við fimm atkvøð- um í part. Sostatt er at- kvøðutalið frá valfeløg- unum tilsamans 35 at- kvøður. Síðani hevur Unga Sam- bandið fimm atkvøður, teir seks tinglimirnir hava eina í part, kassameistarin í flokkinum hevur eina, næstformaðurin hevur eina og at enda hava teir tríggir limirnir í starvsnevndini hjá Sambandsflokkinum eina atkvøðu í part. Er flokkurin umboðaður á Fólkatingi, hevur fólka- tingslimurin eisini eina at- kvøðu, eins og landsstýris- menn hava eina atkvøðu í part, tá flokkurin er í sam- gongu. Lisbeth L. Petersen, sum stillar upp ímóti Edmund Joensen til formansvalið í Sambandsflokkinum, hevur verið virkin politikari síðani 1984 FORMANSVAL John Johannessen Tað er ein royndur politik- ari, ið eftir áheitan frá Unga Sambandinum hevur gjørt av at stilla upp ímóti Edm- undi Joensen til formans- valið í Sambandsflokkinum annað vikuskifti. Tann 62 ára gamla Lis- beth L. Petersen úr Havn hevur verið virkin politikari síðani 1984, tá hon varð vald inn í Tórshavnar Býráð. Lisbeth L. Petersen gjørdist beinan vegin fyrsti næstformaður í býráðnum, og eftir kommunuvalið í 1992 gjørdist hon býráðs- formaður í Havn. Á heysti í 1998 tók Lis- beth L. Petersen sætið á Fólkatingi sum varaumboð á Fólkatingi. Hon var fyrsti kvinnuligi fólkatingslimur- in í Føroyum. Lisbeth kom inn á ting í 1990 og hevur havt sæti har síðani. Umframt mong álitis- størv í Sambandsflokkinum og øðrum felagsskapum, hevur Lisbeth L. Petersen eisini verðið annar og triðji næstformaður løgtingsins. Kampval í Sambandsflokkinum Núverandi formaður Sambandsfloksins, Edmund Joensen, fær kapping, tá atkvøðast skal um formanssessin á landsfundinum annað vikuskiftið Jóhannes Martin Olsen mundi koppað Edmundi Joensen úr formanssessinum á landsfundinum í 1998 FORMANSVAL John Johannessen Tá atkvøðurnar verða taldar á formansvalinum annað vikuskiftið, er tað ikki fyrstu ferð, at Edm- und Joensen upplivir kapping um formans- sessin í Sambandsflokk- inum. Talan var nevniliga eisini um kampval á landsfundinum beint áðrenn løgtingsvalið í 1998. Tá var tað skála- maðurin, Jóhannes Martin Olsen, ið stillaði upp ímóti Edmundi Joensen. Hetta var ein lívligur landsfundur við hørðum orðaskifti um evnini til formansvalið. Og tá at- kvøðurnar vóru talar, var greitt, at Edmund Joensen hevði varðveitt formanssessin við ein- um sera teprum meiri- luta. Edmund mundi koppað í ´98 Jóhannes Martin Olsen stillaði til landsfundin í 1998 upp ímóti Edmundi Joensen og mundi koppað honum úr formanssessinum Lisbeth roynd í politikki Lisbeth L. Petersen stillar á landsfundinum annað vikuskifti upp ímóti Edmund Joensen sum formansvalevni Lions Club er farið at selja tulipanir fyri at hjálpa fólkaskúlalærarum í stíðnum móti rúsevnum millum næmingarnar Ungdómurin í Føroyum er í stórum vanda fyri at koma í trupulleikar av rúsdrekka og øðrum nar- kotiskum evnum. Hetta ásannar Lions Club í Havn, sum afur í ár er farið undir árliga tulipantiltakið, ið skal hjálpa fólkaskúlalærar- um í bardaganum móti rúsevnum. Lions í Havn fer at sejla bukettir av tulipan- um við einum skelti, har tað stendur »nei til rús- evni«. Meiningin er so, at hesar bukettir skulu standa á sjónligum stað á stovnum og heima hjá fólki. Peningurin frá tulip- ansøluni fer til Lions Quest skeiðnum fyri fólkaskúlalærarum. Hetta skeiðið hevur til endamáls at gera lærar- arnar førar fyri at geva næmingunum lívsvirði og sjálvsálit, so teir mill- um annað duga at siga nei til rúsevni. Lions sigur nei til rúsevni Unga Sambandið valdi á aðalfundi leygardagin tríggj- ar kvinnur í sína fimm manna nevnd Kvinnurnar komu veru- liga til sín rætt, tá Unga Sambandið helt aðal- fund leygardagin. Tríggjar kvinnur vórðu valdar í nevndina, sum annars telur fimm fólk. Tær tríggjar kvinnurn- ar í nýggju nevndini eru Maud Poulsen, Karina Fagralón og Durita Han- sen. Tær eru allar ný- valdar. Finnur Jensen varð afturvaldur í nevndina, og Michael Jensen varð afturvaldur sum formað- ur. Tiltakslimir í nevndini hjá Unga Sambandinum eru Sámal Petur Peter- sen og Jóhan Petur Joh- annesen. Nógvar kvinnur í nevndina Í framtíðini verður tað ógjørligt hjá einum felag ella einstaklingi at keypa meira enn ein fjórðing av allari tí føroysku alivinnuni ALIVINNA Magnus Dam Tað skal ongantíð henda, at føroyska alivinnan endar á útlendskum hondum, ella at eitt einstakt felag fær eina monopollíknandi støðu í føroysku alivinnuni. Hetta tykist vera breiða fatanin hjá føroyskum politikarum, sum fleiri ferðir hesi seinastu árini hava hert reglurnar um, hvussu nógv einstaklingar og útlending- ar kunnu eiga í alivinnuni. Tá tað herfyri kom fram, at stóra norska felagið Pan Fish ætlaði at keypa Havs- brún, tók kjakið um ognar- viðurskiftini seg upp eina- ferð enn, og nú hevur Vinnumálastýrið gjørt eitt lógaruppskot, sum avmark- ar samlaða partin, sum eitt einstakt felag kann eiga í alivinnuni. Sambært lógaruppskotin- um, sum Bjarni Djurholm hevur lagt fram, fer tað ikki at bera til hjá einum felag ella einstaklingi at eiga meira enn 25 prosent av samlaðu partabrøvunum í alivinnuni. – Endamálið við upp- skotinum er at forða fyri, at aliøkini í landinum, sum er tilfeingi, ið fær alt størri týdning í búskapinum, verður savnað á bert fáum hondum, stendur í fyrstu viðmerkingunum til lógar- uppskotið. 17 feløg eiga 27 loyvi Í dag hava 17 feløg loyvi at ala í Føroyum, og hesi fel- øgini hava tilsamans 27 ali- loyvi. Hesi loyvini skulu helst ikki savnast á nógv færri hondum, heldur landsstýrismaðurin í vinnu- málum. Verða ov fáir aktør- ar í alivinnuni, kann hetta fáa óhepnar avleiðingar fyri búskapin og alivinnuna sjálva, heldur Bjarni Djur- holm, og tí skjýtur hann upp at avmarka luttøkuna hjá einum einstakum felag og einstaklingi til 25 pros- ent. Lógin sigur eisini, at útlendingar kunnu ikki eiga meira enn 33 prosent í ein- um felag. Landsstýrismaðurin heldur, at 25 prosent er eitt hósk- andi tal. Tá hava alifyritøk- urnar framhaldandi møgu- leika at leggja saman og styrkja seg gjøgnum økt samstarv við teimum stór- driftsfyrimunum, sum tað kann innibera, uttan tó at ein einstøk alifyritøka kem- ur at eiga ov stóran part av alivinnuni, sigur landsstýr- ismaðurin. Uppskotið hjá Bjarna Djurholm leggur eisini upp til størri gjøgnumskygni í alivinnuni, so tað verður lættari at fylgja við ognar- viðurskiftunum. Øll feløg, sum fáast við aling, skulu vera smápartafeløg ella partafeløg, og øll parta- brøvini skulu vera navna- partabrøv. Løgtingið viðgjørdi upp- skotið um broytingar í ali- lógini fríggjadagin, og vinnunevndin skal nú við- gera málið. Anfinn Kallsberg, løg- maður, hevur givið danska forsætisráð- harranum nakað at hugsa um. Hóast for- sætisráðharrin ikki heldur, at landsstýrið hevur broytt kós, so vil hann ikki enn siga nakað um skiftistíð og blokkstuðul. FRAMTÍÐARSTØÐA FØROYA Magnus Dam, Keypmannahavn Ikki eitt orð um fýra ára skiftistíð og ikki eitt orð um føroyska ynskið at minka blokkstuðulin. Poul Nyrup Rasmussen veit ikki enn, hvat hann skal halda um nýggju semj- una hjá landsstýrinum, sum varð fráboðað fríggjadagin. Hóast semjan líkist nógv ætlanunum, sum landsstýr- ið hevur borðreitt við fleiri ferðir áður, so er aftursvar- ið úr Danmark ikki eins kontant – enn í øllum før- um. Orsøkin er kanska, at fólkaatkvøðurnar eru burt- ur, og landsstýrið vil yvir- taka málsøki eftir heima- stýrislógini í fleiri ár fram- yvir. Ikki fyrrenn øll máls- økini eru yvirtikin, verður fólkaatkvøða um fullveldis- spurningin. Ætlanin ikki broytt Poul Nyrup Rasmussen hevur fleiri sagt, at partarn- ir annaðhvørt tosað um eina skipan innanfyri ella uttanfyri ríkisfelagsskapin. Higartil hevur landsstýrið einans viljað tosað um skipanir uttanfyri ríkisfel- agsskapin, og hvørja ferð hevur forsætisráðharrin tosað um eina fýra ára skiftistíð sum avleiðing av hesum. Poul Nyrup Rasmussen tulkar signalini úr Føroyum soleiðis, at upprunaliga ætl- an landsstýrisins er óbroytt. – Prosessin heldur fram óbroytt móti suvereniteti. Tað rokni eg eisini við, at landsstýrið er samt við mær í, segði forsætisráðharrin á tíðindafundi í gjár. Men hóast hetta, so var hendan staðfestingin ikki eins og undanfarnu ferðirn- ar fylgd upp av einari stað- festing av, at skiftistíðin verður fýra ár. – Vit hyggja framvegis at útspælinum úr Føroyum, og enn kenni eg ikki uppskot- ið, sum ætlanin er at leggja fyri løgtingið, segði Poul Nyrup Rasmussen. Forsæt- isráðharrin vildi tískil ikki svara uppá, um hann heldur fast við tey fýra árini. Á tíðindafundinum í gjár vildi Nyrup heldur ikki svara uppá spurningin, hvat hann heldur um føroyska ynskið at minka blokkstuð- ulin við útvið 400 millión- um. Men hinvegin lat hann upp fyri samráðingum um tær yvirtøkurnar, sum ætl- anin er at fremja. – Hetta eru vit sinnaðir at tosa um, segði hann og undirstrikaði í hesum sam- bandi einaferð enn, at við yvirtøkunum fylgir eisini kostnaðurin av málsøkjun- um. Viðgerast í Fólkatinginum Forsætisráðharrin bíðar helst við einari endaligari útmelding, tí enn hevur uppskotið hjá landsstýrin- um ikki verið viðgjørt í Føroya-nevndini hjá Fólka- tinginum. Fundur verður helst í hesi ella næstu viku, og eftir tann fundin fæst helst at vita, um stjórnin og Fólkatingið halda fast um, at blokkstuðulin hvørvur eftir fýra árum. Eisini ætlar forsætisráð- harrin at taka spurningin upp í einum orðaskifti í Fólkatinginum. – Tað er týdningarmikið, at tað er so breið semja um hendan spurningin sum gjørligt og at landsstýrið, løgtingið og Føroya fólk kenna støðuna hjá stjórnini og Fólkatinginum, segði forsætisráðharrin. Hetta orðaskiftið verður helst ikki fyrr enn í mai. Stjórnin fingið nakað at hugsa um Ognarviðurskiftini í alivinnuni aftur á løgtingsborð Bjarni Djurholm vil nú hava løgtingið at lóggeva um, at eingin kann eiga meira enn 25 prosent av føroysku alivinnuni. Alivinnan skal ongantíð enda á ov fáum hondum, heldur landsstýrismaðurin.