týsdagur 8. mai 2007síða 11

Nr. 87 - 8. mai 2007 11 viðmerkingar Longu í 2002 kunnaði Lands­­­­verk lands­­­­s­­­­týris­­­­mann­ in við s­­­­amferðs­­­­lumálum um, at Lands­­­­verk metti, at neyðugt var at dagføra m.a. Hvalbiarbergholið og til­ hoyrandi vegas­­­­trekki. At s­­­­ami lands­­­­s­­­­týris­­­­maður fólkafloks­­­­ins­­­­ í farnu viku, uttan neyvari grundgeving­ ar, frá løgtings­­­­ins­­­­ røðara­ palli boðaði frá, at hann hevur aðrar ætlanir, er hug­ s­­­­toytt at hoyra. Tí mugu vit líta á, at løgtingið hevur eina aðra ás­­­­koðan enn lands­­­­­ s­­­­týris­­­­maðurin og flokkur hans­­­­ara og raðfes­­­­tir Hval­ biarbergholið í frems­­­­tu røð. Bygdarráðið og vinnan í Hvalba hava ferð eftir ferð, men higartil til fánýtis­­­­, gjørt vart við ótolandi viður­ s­­­­kiftini. Stundin er nú kom­ in, at lands­­­­politikararnir taka hendan partin av landi­ num í álvara og fremja dag­ føringina av vegaføringini millum Hvalba og Trongis­­­­­ vág í verki, s­­­­oleiðis­­­­ at hes­­­­in lands­­­­­bús­­­­kaparligi kraftdep­ il, s­­­­um Hvalbiar Sókn er, kann verða loys­­­­tur úr hafti. Vinnilívsbygd burturav Hvalba er í mun til fólka­ talið uttan iva millum mes­­­­t frams­­­­óknu vinnulívs­­­­bygdir í landinum. Har verður lut­ fals­­­­liga s­­­­tórur partur av fruminntøkum lands­­­­ins­­­­ fingin til vega, uttan at s­­­­ókn­ in fær nakað munandi aftur­ borið umvegis­­­­ almenn arbeiðs­­­­plás­­­­s­­­­ og umvegis­­­­ árligu raks­­­­trarjáttanir lands­­­­­ kas­­­­s­­­­ans­­­­ annars­­­­, s­­­­oleiðis­­­­ s­­­­um vit s­­­­íggja tað aðras­­­­taðni í landinum. Ein dagføring av farleiðini millum Hvalba og Trongis­­­­vág er tí bæði ein rímulig afturbering til hetta lokals­­­­amfelagið, umframt ein gevandi s­­­­am­ felags­­­­bús­­­­kaparlig íløga í framtíðar Føroyar. Ein fjøltáttaður kraftdepil Hvat viðvíkur fis­­­­kivinnuni, s­­­­um er ­ og í mong ár fram yvir verður okkara høvuðs­­­­­ vinna, eru hvalbingar og s­­­­andvíkingar við til at manna fleiri s­­­­kip aðras­­­­taðni úr landinum og uttanlanda, s­­­­o s­­­­um vanligt er í Føroyum, umframt at hvalbingar s­­­­jálv­ ir eiga tríggjar væl riknir trolarar. Fáar bygdir í landi­ num hava fos­­­­trað s­­­­o nógvar trolmenn s­­­­um Hvalbiar Sókn. Væl rikið flakavirki og trolvirki eru eis­­­­ini í bygd­ ini. Hvalbingar hava harum­ framt haft áræði og dirvi at fara undir s­­­­lóðbrótandi tos­­­­kaaling á landi. Í bygdini er fyritøka, ið tekur s­­­­ær av góðs­­­­flutningi millum Suður­ oynna og meginøkið, umframt las­­­­tbila­/entrepre­ nørfyritøka og bus­­­­s­­­­fyri­ tøkur, s­­­­um virka um alla oynna. Eis­­­­ini s­­­­íggja vit, at hvalbingar eru farnir undir vinnuligt virks­­­­emi aðra­ s­­­­taðni í oynni ­ m.a. á Tvør­ oyri og í Lopra. Ferðavinna, landbúnaður og eftirskúli Uttan iva eru harumframt góðir møguleikar fyri at menna valabygdirnar Hvalba og Sandvík s­­­­um ferðavinnuøki. Sum ferða­ vinnumál kunnu nevnas­­­­t kolaminurnar, vakra náttúr­ an s­­­­um heild og s­­­­øguligu plás­­­­s­­­­ini í báðum bygdunum. Sjálvir eru hvalbingar fram­ s­­­­kygdir og hava tikið s­­­­tig til at gera Lítlu Dímun til s­­­­er­ s­­­­takt ferðavinnumál. Handl­ arnir í bygdini nøkta dagliga tørvin og eru eis­­­­ini førir fyri at nøkta tørvin hjá teim­ um ferðandi. Ein avgerandi forðing fyri, at verulig ferða­ vinna kann mennas­­­­t í øki­ num er tó, at teir vanligu ferðafólkabus­­­­s­­­­arnir, s­­­­um verða nýttir aðras­­­­taðni í landinum, ikki kunnu koyra gjøgnum bergholið. Hóas­­­­t landbúnaður ikki jús­­­­t er tað, s­­­­um er mes­­­­t uppi í tíðini í løtuni, s­­­­kulu vit minnas­­­­t til, at Hvalba er s­­­­tørs­­­­ta markatals­­­­bygdin í Føroyum. Sjálvs­­­­agt liggja tí eis­­­­ini framtíðar møguleik­ ar á hes­­­­um øki. Væl úr hondum greiddu fyrireikingarnar til bygging av eftirs­­­­kúla í í Hvalba hava vunnið vælvild kring alt landið og tykis­­­­t tað bert vera ein s­­­­purningur um s­­­­tutta tíð, áðrenn ætlanin gers­­­­t veruleiki. Núverandi berghol ein forðing Bæði bygdaráðið í Hvalba og vinnan í økinum hava í áravís­­­­ vís­­­­t á, at verandi berg­ hol, s­­­­um varð gjørt í 1963 og harvið fyrs­­­­ta berghol í landinum, er ov lágt og s­­­­malt og tí ein forðing fyri, at vinnan í økinum kann menna s­­­­eg javnbjóðis­­­­ vinn­ uni aðras­­­­taðni í landinum. Fyri ikki langari tíð s­­­­íðani gjørdu eigararnir av einum av s­­­­tørru virkjunum í bygd­ ini greitt, at avgerðandi fyri, hvørt teir fara at byggja nýtt virki í Hvalba, ella um teir fara at flyta virks­­­­emi s­­­­ítt úr bygdini er, um far­ leiðin til Hvalbiar verður dagførd. Greiðari kann boð­ s­­­­kapurin ikki verða. Tað s­­­­igur s­­­­eg s­­­­jálvt, at tá tey flutnings­­­­før, s­­­­ers­­­­takliga las­­­­tbilar og bus­­­­s­­­­ar, s­­­­um í dag vanliga verða nýtt kring alt landið, eru ov s­­­­tór til at kunna koyra gjøgnum Hval­ biarbergholið, má farleiðin dagføras­­­­t. Tað ber s­­­­nøgt s­­­­agt ikki til, at fjølbroytta vinnulívið í Hvalba s­­­­kal verða tvungið til at bera meirkos­­­­tnaðin av at nýta s­­­­ers­­­­tøk akfør, s­­­­um kunnu koyra gjøgnum bergholið. Hetta s­­­­ers­­­­takliga, tá hugs­­­­að verður um, at vinnuligu for­ treytirnar í oynni annars­­­­, í mun til res­­­­tina av landinum, ikki eru tær bes­­­­tu. Hvørt talan verður um at dagføra verandi berghol, ella gera nýtt berghol lægri í lendinum og tættari bygdu økjunum, mugu nærri kann­ ingar og útrokningar gera av. Ferðslutrygdin Hvat ferðs­­­­lutrygdini viðvík­ ur, kann nevnas­­­­t, at av tí at bergholið er ov lágt og s­­­­malt til tey akfør, s­­­­um í dag eru vanlig, ber s­­­­tutt s­­­­agt ikki til hjá s­­­­tørru ak­ førunum at halda galdandi ás­­­­etingar í ferðs­­­­lulógini. Størru akførini mugu halda s­­­­eg miðs­­­­keiðis­­­­ í bergholi­ num, har hægs­­­­t er til loftið, s­­­­ams­­­­tundis­­­­ s­­­­um víkiplás­­­­s­­­­ini er ov grunn, ov s­­­­tutt og ov lág til at hes­­­­i akfør kunnu víkja s­­­­um lógarás­­­­ett. Tey s­­­­um ferðas­­­­t gjøgnum berg­ holið eru tí dagliga vitni til eina s­­­­ers­­­­taka ferðs­­­­lumentan, har minnu akførini taka s­­­­er­ s­­­­tøk atlit til s­­­­tørru akførini. Bert tey, s­­­­um dagliga ferð­ as­­­­t á leiðini, kenna hes­­­­a mentan. Bergholið lýkur heldur ikki tey trygdarkrøv, s­­­­um í aðrar mátar verða s­­­­ett s­­­­lík­ um bergholum í dag. Kost- nyttukanningar og framtíðarmetingar Lands­­­­kas­­­­s­­­­in hevur s­­­­um s­­­­agt ongar útreiðs­­­­lur av hes­­­­­ um parti av landinum. Talan er tí um eitt s­­­­jálvbjargi øki, s­­­­um hinvegin letur eitt týð­ andi íkas­­­­t til føroys­­­­ka lands­­­­­ bús­­­­kapin. Við øðrum orðum er talan um ein kraftdepil, s­­­­um vit eiga at virðis­­­­meta, s­­­­tuðla og menna við at s­­­­kapa neyðugar karmar og vinnuligar fortreytir annars­­­­. Ein kos­­­­t­ nyttu kanning, s­­­­aman við framtíðar úrtøku­ metingum, hevði uttan iva vís­­­­t, at Hvalbiarbergholið eigur at verða raðfes­­­­t í frems­­­­tu røð. Hinvegin, verð­ ur einki gjørt, er vandi fyri, at týðandi virðir fara fyri s­­­­keyti og fólk eitt nú flyta úr s­­­­óknini. Vit hava s­­­­einas­­­­tu mongu árini s­­­­að, hvus­­­­s­­­­u burðaravlop, kyns­­­­býtið, ald­ urs­­­­býtið og fólkatalið s­­­­um heild gongur s­­­­keiva vegin í oynni. Visiónir og raðfestingar Serfrøðingar á økinum hava vís­­­­t á, at tá fas­­­­t s­­­­amband verður millum meginøkið, Sandoy og Suður­oy, eigur farleiðin frá meginøkinum til s­­­­uðuroyar at verða løgd um Hvalba. Hvalbiarberg­ holið verður s­­­­os­­­­tatt ein týð­ andi partur av framtíðar far­ leiðini millum Suðuroy og meginøkið. Einki hevði tí verið meira natúrligt, enn at farið undir hendan partin av farleiðini beinan vegin, s­­­­oleiðis­­­­ at íløgan kundi ver­ ið gagnnýtt s­­­­um s­­­­kjótas­­­­t. Landspolitisku útlitini Síðani 2002 hava fullveldis­­­­­ flokkarnir við Tjóðveldis­­­­­ flokkinum og Fólkaflokki­ num á odda, s­­­­øplað 366 milliónir krónur av ríkis­­­­veit­ ing burtur árliga, umframt fas­­­­tfrys­­­­tingina av ríkis­­­­veit­ ingini. Eftir bert 5 árum er s­­­­amanlagt talan um uml. 2 milliardir krónur – nóg mik­ ið til at rinda fyri t.d. undir­ s­­­­jóvartunnil millum megin­ økið, Sandoynna og Suður­ oynna kontant. Vit kunnu bert s­­­­taðfes­­­­ta, at s­­­­oleiðis­­­­ hevur verið raðfes­­­­t lands­­­­­ politis­­­­kt. Fær formaður Javnaðar­ floks­­­­ins­­­­ s­­­­ín vilja, s­­­­um loys­­­­­ ingarflokkarnir ivaleys­­­­t fara at taka undir við, verð­ ur res­­­­tin av ríkis­­­­veitingin, meiri enn 600 mió. kr. árliga, burtur ár 2015. Í til­ ráðingunum í s­­­­amband við “Vis­­­­ión 2015” verður tíverri rátt til, at farið verður ikki undir Hvalbiarbergholið fyrr enn í 2015. Tí er tað umráðandi og s­­­­era átroðk­ andi, at s­­­­trongt verður á, s­­­­oleiðis­­­­ at dagføringin av farleiðini til Hvalbiar og aðrar dagføringar og íløgur í s­­­­amferðs­­­­lukervið kring landið s­­­­um s­­­­kjótas­­­­t verða framdar í verki. Sos­­­­ialurin s­­­­krivar frá lands­­­­­ fundi Miðfloks­­­­ins­­­­, at Kars­­­­t­ en Hans­­­­en á fundinum greiddi frá fíggjarligu s­­­­tøðu lands­­­­ins­­­­. Hann vís­­­­ti millum annað á, at hóas­­­­t lands­­­­s­­­­týrið fekk 600 mió. krónur frá Føroya Banka, s­­­­o er lands­­­­­ kas­­­­s­­­­as­­­­kuldin bara minkað við 200 mió. krónum. Eis­­­­ini fýltis­­­­t fyrrverandi tjóðveldis­­­­­ maðurin á, at gjaldførið í Lands­­­­bankanum er vers­­­­nað við 886 mió. krónum. Sjálvandi s­­­­kal Kars­­­­ten Hans­­­­en, s­­­­um ands­­­­tøðuting­ maður, hava loyvi til at finnas­­­­t at s­­­­itandi lands­­­­s­­­­týri. Men hann má ikki halda, at tað at s­­­­kifta flokk, er tað s­­­­ama s­­­­um at geras­­­­t leys­­­­ur av allari ábyrgd úr fortíðini. Eis­­­­ini má tað vera eitt krav, at tølini s­­­­um hann kemur við, hava eitt ella annað við veruleikan at gera. Farna valskeið Kars­­­­ten s­­­­at s­­­­um fíggjarmála­ ráðharri árini 1998 til 2003, s­­­­o hans­­­­ara fíggjarlógir s­­­­trektu s­­­­eg yvir tíðars­­­­keiðið frá 1. januar 1999 til 31. des­­­­ember 2003. Tað fyrs­­­­ta av hes­­­­um áru­ num hevði lands­­­­kas­­­­s­­­­in 648,2 mió. krónur í avlopi, meðan avlopið tað s­­­­einas­­­­ta árið einans­­­­ var 22,5 mió. krónur. Afturgongdin var s­­­­os­­­­tatt 625,7 mió. krónur, meðan Kars­­­­ten s­­­­at á kas­­­­s­­­­a­ num. Vaknar nú við kaldan dreym Kars­­­­ten minkaði blokks­­­­tuð­ ulin úr Danmark við 366 mió. krónum árliga, um­ framt at hann fas­­­­tfrys­­­­ti blokkin, og kortini s­­­­egði hann s­­­­eg harmas­­­­t um, at blokkurin ikki minkaði upp­ aftur meira. Yvir tvær milliardir hevur hann s­­­­oleiðis­­­­ s­­­­øplað burtur av almennari ogn, og nú vaknar maðurin við kaldan dreym, tí s­­­­kuldin minkar ov s­­­­eint, og ov lítið verður s­­­­part upp. Men hvat annað hevði hann væntað? Brúkti skeiv tøl Umframt at gloyma s­­­­ína egnu politis­­­­ku fortíð, s­­­­o brúkti Kars­­­­ten Hans­­­­en eis­­­­­ ini s­­­­keiv tøl á lands­­­­fundi Miðfloks­­­­ins­­­­. Sambært heimas­­­­íðu Lands­­­­bankans­­­­ minkaði upp­ s­­­­paringin við 327 mió. krón­ um frá januar til des­­­­ember 2006, meðan langfreis­­­­taða s­­­­kuldin minkaði við 901 mió. krónum. Vit tos­­­­a s­­­­os­­­­tatt um ein mun á 574 mió. krónur tann rætta vegin. (Tølini hjá Kars­­­­teni s­­­­iga 686 mió. krónur tann s­­­­keiva vegin – alts­­­­o s­­­­kjýtur hann heilar 1.260 mió. krón­ ur við s­­­­íðuna av). Sambært heimas­­­­íðuni hjá Gjalds­­­­tov­ uni var vinnings­­­­býtið frá Føroya Banka 535 mió. krónur, meðan Kars­­­­ten s­­­­igur 600 mió. Míni ráð til Kars­­­­ten Hans­­­­en s­­­­kulu tí vera: Gloym ikki tína fortíð Les­­­­ tølini rætt Góð ráð til Karsten Hansen Helgi AbrAHAmsen Hvalbiar Sókn – ein kraftdepil í hafti Tvøroyri JAspur VAng Forvitnis­ lig Konsert í Atlantis KONSERT Tíðindaskriv Á­hugaverd kons­­­­ert verður í Mentanar­ hús­­­­inum í Klaks­­­­vík mikukvøldið 9. mai klokkan 20:00, har luttakandi bólkarnir eru Stórbandittarnir, Skans­­­­a Big Bandið og Sjúrður Zacharias­­­­s­­­­on Trio. Stórbandittarnir og Skans­­­­a Big Bandið eru bæði orkes­­­­tur, ið eru undir Tórs­­­­havnar Mus­­­­ikks­­­­kúla, teir lær­ arar, ið eru tengdir at at hes­­­­um báðum bólk­ um eru Ólavur Ols­­­­en,Atli Peters­­­­en, Eirikur Skála og Heð­ in Z. Davids­­­­en. Sjúrður Zacharias­­­­­ s­­­­on Trio er mannað við Sjúrðuri s­­­­jálvum á s­­­­ax­ofon og afturat s­­­­ær hevur hann fingið Búgva Jónleifs­­­­on Jen­ s­­­­en á trummum og Bárður Reinert Poul­ s­­­­en á bas­­­­s­­­­. Skráin hjá bólkunum er s­­­­era fjølbroytt, alt frá friðarligum ballad­ um til væls­­­­vingandi funktónleik. Jonna forkvinna í D­j­óra­ verndar­ felagnum­ djóRavERNd Tíðindaskriv Eftir aðalfundin leyg­ ardagin 5. mai 2007 hevur nevndin í Djóra­ verndarfelagnum s­­­­kip­ að s­­­­eg s­­­­oleiðis­­­­: Jonna Jus­­­­tinus­­­­s­­­­en, forkvinna Ann Didriks­­­­en, næs­­­­tforkvinna Rannvá Johans­­­­en, s­­­­krivari Hanna Ols­­­­en, kas­­­­s­­­­a­ meis­­­­tari Erla á Smið og Tord­ is­­­­ Holm, nevndarlimir Limirnir í nevndini fara framhaldandi at s­­­­kiftas­­­­t um at hava far­ telefonina, s­­­­um hevur nummar 504533, heima.