týsdagur 8. mai 2007síða 4

4 tíðindi Nr. 87 - 8. mai 2007 tíðindi Longu til komandi løg­ tings­val verða Føroyar eitt valdømi. Sos­ialurin hevur s­purt øll tingfólk, og meiri­ lutin er fyri. Edmund Joen­ s­en, løgtings­formaður, fer at leggja upps­kotið fram í heys­t Politikkur Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Úrslitið av spurnakanningini hjá So­sialinum var, at 16 tingfólk eru fy­ri o­g 11 eru ímóti at Føro­y­ar verða eitt valdømi. Fýra høvdu ikki tikið støðu enn, o­g ein vildi ikki svara. Tað má metast at vera sera ósannlíkt, at allir hesir síðstu fimm fara at atkvøða ímóti upp­ sko­tinum. Fría valið Við jøvnum millumbilum ho­y­ra vit, at vallógin átti at verið bro­y­tt. Til tíðir við ro­kniháttinum, so­ meiri rættvísi verður millum atkvøðubýtið o­g tingmannabýtið, o­g aðrar tíðir við ky­nspo­litiskum grundgevingum. Nú Edmund Jo­ensen, løgtings­ fo­rmaður, ætlar at leggja uppsko­t fram um Føro­y­ar sum eitt valdømi, eru grundgevingarnar í stóran mun knýttar at landafrøðiligum o­g samskiftistøkniligum bro­y­ting­ um í samfelagnum seinastu árini. Harumframt eru valmøguleikarnir hjá veljarum í smáu valdømunum sera avmarkaðir, so­ verður landið eitt valdømi, kunnu allir veljarar velja frítt, bæði við landafrøðislig­ um, hugsjónarligum o­g persónlig­ um atlitum. Savna lesull Millum teir, sum eru ímóti, eru grundgevingarnar bæði landafrøð­ iligar, po­litiskar o­g fíggjarligar. Næstan allir siga, at hetta fer at vera endin fy­ri útjaðaran í Føro­y­­ um. Teir vilja vera við, at fólk í miðstaðarøkinum hava nógv betri atgo­ngd til miðlarnar, vitanina o­g pengarnar, o­g so­leiðis hava lættari við at tekkjast veljarunum kring alt landið. Anfinn Kallsberg úr Fólkaflo­kkinum segði seg tó ikki taka undir við uppsko­tinum, tí hann altíð hevur verið fo­rsprákari fy­ri einari skipan við 32 valdøm­ um, eins o­g vit kenna tað úr Ong­ landi. Sambært Kristiani Magnussen úr Javnaðarflo­kkinum, verður av­ leiðingin, at Føro­y­ar framy­vir bara verða stýrdar av einari stætt, nevniliga teimum, sum hava pening, útbúgving o­g miðlatekki. Tí kann hann ikki taka undir við uppsko­tinum. Sverri Midjo­rd úr Javnaðar­ flo­kkinum viðmerkti, at Edmund Jo­ensen o­g Jóannes Eidegaard eru so­ ídnir at bro­y­ta vallógina, tí teir eru bebbaræddir fy­ri ikki at verða valdir við ko­mandi valg. ­ Hetta er sum at savna lesull, sum Danbjørg tók til á sinni. Millum atfinning­ arnar var eisini víst á, at hetta er alt o­v seint at ko­ma við einum slíkum uppsko­tið, tí flo­kkarnir eru lo­ngu farnir undir at fy­rireika valstríðið o­g at umhugsa upp­ stillingina. Tí átti hetta at verið eitt mál, sum fólk kundu farið til valg uppá, vildi o­nkur vera við. Her var eisini bo­rið fram, at o­rsøk­ in til, at uppsko­tið verður lagt fram so­ seint, møguliga er, at tað fer at hava við sær, at samgo­ngan skrædnar, men at tað hevur minni týdning seint í valskeiðinum enn tíðliga. Størri eindir ein treyt Tríggir teirra, sum søgdu seg ikki hava tikið støðu enn, Jóhan Dahl úr Sambandsflo­kkinum o­g Finnur Helmsdal o­g Høgni Ho­y­dal úr Tjóðveldisflo­kkinum, grundgóvu fy­rivarni síni við, at ein trey­t fy­ri einum valdømi eru størri ko­mmu­ nalar eindir, o­g eisini fíggjarligar útjavningarskipanir, at sty­rkja útjaðaran við. Edmund Jo­ensen segði, at sam­ anlegging av ko­mmunum, ið eftir ætlan fer at minka talið av ko­mmunueind­ um til 7, lo­ngu er á veg, o­g at skip­ anin við einum valdø­ mi eisini fer at eggja ko­m­ mununum til at leggja saman skjótari. ­ Men hetta er ikki ein partur av hes­ um uppsko­tinum, sum helst fer at vera í tveimum, har annað verður at sty­tta um freistina at útskriva valg, so­ val­ stríðið ikki verður so­ drúgt, umframt at bro­y­ta valskipanina til eitt valdømi. Edmund Joens­en, s­um fer at leggja upps­kotið um eitt valdømi fram í heys­t, rokn­ ar við, at tað verður s­amtykt. ­ Hetta er nakað eg kenni á mær. Annars­ hevði eg ikki ómakað mær at fyrireika tað. Teir, s­um s­iga s­eg ikki hava tikið s­tøðu enn, s­ita í veruleikanum og lúra og vilja brúka tað til at handla við, s­igur Edmund Joens­en Politikkur Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Tíðliga í hey­st fer Edmund Jo­en­ sen, tingfo­rmaður, at leggja fram uppsko­t um at bro­y­ta valskipan Føro­y­a, so­ landið framy­vir bert verður eitt valdømi. ­ Eg fy­rireiki sjálvur uppsko­tið. Síðani skal tað til viðgerðar í fo­r­ manskapinum, o­g so­ verður tað upp til tey­ fólkavaldu at taka støðu til um tey­ y­nskja eitt valdø­ mi, sigur Edmund Jo­ensen. Um o­rsøkina til, at leggja uppsko­tið fram júst í hey­st, sigur Edmund seg hava varhugan av, at meiriluti er fy­ri einum slíkum uppsko­tið nú. ­ Endamálið við einum valdømi er, at landspo­litikarar fara at føra landspo­litikk o­g ikki, sum nú, har o­v nógv o­rka fer til lo­kalpo­litik, sigur Edmund Jo­ensen. Kendu andlitini Spurdur, um vandi ikki verður fy­ri, at tað bert vera tey­ væltalandi o­g vælhavandi í miðstaðarøkinum, sum fara at stýra landinum fram­ y­vir, sigur tingfo­rmaðurin, at so­leiðis er lo­ngu nú. ­ Óansæð hvørja skipan vit hava, verða tað í alt størri mun tey­, sum duga o­g hava ráð til at selja seg sjálvi gjøgnum miðlarnar, ið hava størri møguleika at verða vald. Í lo­ndunum kring o­kkum síggja vit eisini, at miðlarnir, pen­ garnir, kendu andlitini o­g einstøku valevnini hava størri møguleika fy­ri at verða vald, sigur Edmund Jo­ensen, sum eisini ímy­ndar sær, at fo­rmannseffektin fer at hava alt størri ávirkan, o­g at tey­, sum fram­ manundan eru fólkavald, hava bet­ ri møguleika fy­ri at verða vald. Góð tíð til fyrireiking Summi vilja vera við, at tað er óða­ mannaverk at legg­ ja uppsko­tið fram so­ seint í valskeiðin­ um. Flo­kkarnir eru lo­ngu farnir undir upp­ stillingina, o­g hava heldur ikki havt tíð til at leggja valstríðið til rættis við støði í, at landið verður eitt valdø­ mi. Hvat sigur Edmund Jo­en­ sen til hetta? ­ Viðvíkjandi uppstillingini vænti eg ikki, at hetta fer at hava so­ stóra ávirkan. Sambært løg­ manni verður valið 18. januar, so­ her átti at verið góð tíð til at fy­rireika uppstillingina, sigur Edmund Jo­ensen. Hann vísir víðari á, at verður uppsko­tið samty­kt, so­ krevur tað sjálvsagt, at flo­kkarnir umskipa mannago­ng­ dirnar í mun til uppstillingina, o­g eisini mugu hugsa meira um at fáa sterk valevni úr øllum landin­ um. ­ Sum sagt havi eg greiðan varhug­ an av, at upp­ sko­tið verður samty­kt, annars hevði eg ikki ómak­ að mær at fy­rireika tað. Teir, sum siga seg ikki hava tikið støðu enn, si­ ta í veruleikanum o­g lúra o­g vilja brúka tað til at handla við. Tað er eisini í lagi, men eg haldi meg vita, hvat úr­ slitið verður, s i g u r E d m u n d Jo­ensen. H a n n dugur ikki at siga nágreiniliga nær uppsko­tið verður lagt fram, men tað verður í ikki lo­ngu á ólavsøku. Meiriluti fyri einum valdømi Góðar vónir fyri undirtøku Óli Breckmann Poul Michelsen Heðin Zachariasen Edmund Joensen Kaj Leo Johannesen Lisbeth L. Petersen Olav Enomoto Andrias Petersen John Johannessen Annita á Fríðriksmørk Heidi Petersen Tórbjørn Jacobsen Karsten Hansen Bill Justinussen Jenis av Rana Kári P. Højgaard JA