fríggjadagur 11. mai 2007síða 9

9 Nr. 90 - 11. mai 2007 Kommunan bíðar Í gjár vistu vit at siga, at Yvirfriðingarnevndin hevur givið Landsverki loyvi at fara undir at gera veg oman fyri sjóvarmálan í Leirvík, og at stovnurin fyrireikar seg til at bjóða arbeiðið út. Nú ger Leirvíkar kommuna vart við, at eitt samt bygdarráð kærdi ætlanina hjá Landsverki fyri vinnumálaráðnum, men at kommunan ikki hevur fingið svar enn. Tí væntar kommunan ikki, at vegarbeiðið kann byrja, fyrr enn kæran er svarað. Fleiri enn ein av hvørjum 25 føroy­ ingum eru berarar av einari sera álvarsamari sjúku, sum verður kallað ’Føroyska sjúkan’. Barnalæknin, sum fann fram til sjúkuna, Ulrike Steuerwald, sigur, at føroyingar mugu taka støðu til hvussu sjúkan skal fyribyrgjast í framtíðini Føroyska sjúkan Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Barnalæknin, Ulrike Steuer­ wald, hevur í mong ár arbeitt við børnum við tí sokallaðu ’Føroysku sjúk­ uni’, og hon hevur funnið fram til, at síðan 1977 eru í minsta lagi 16 føroysk børn fødd við hesi sjúkuni. ­ Børnini hava veikar vøddar, eru tunghoyrd og hava ilt við at stýra sínum rørslum. Mentalt eru tey ikki øðrvísi enn onnur. Miðal livialdurin fyri hesi børn eru 9­10 ár, men onkur hevur livað til tey vóru yvir 20. Sum nýfødd líkjast tey øðrum børnum, men, sum tey vaksa til, verða tey meir og meir óhjálp­in. Grannskingin vísir, at øll børnini hava akkurát sama enzym feil, nevndur SUCLA2 mangul. Nøkur fá børn aðrastaðni í heimi­ num hava ein líknandi feil, men júst henda sjúka finnst bert í Føroyum. Føroyingar sama forfaðir Í samband við kanningarnar av sjúkuni vóru ættartalv­ urnar hjá øllum teim sjúku samlaðar, og tað vísti seg, at tey øll hava ein felags forfaðir, sum livdi á Oyri í 1600 talinum. Talan er um eina víðkj­ andi sjúku, tað vil siga at bæði foreldrini skulu vera í familju við Oyramannin. Men av tí at Føroyar er so lítið land við so lítlari til­ flyting er títtleikin av berar­ um í dag fleiri enn ein av hvørjum 25 føroyingum. Ulrike Steuerwald heldur tí tað hava alstóran týdning, at føroyingar tosa um og taka støðu til, hvussu henda sjúkan skal fyribyrgjast. Ein háttur, sum hon held­ ur vera skilagóðan er, at øll børn vera screenaði fyri um tey eru berarar. Svarið verð­ ur so arkiverað anonymt við nummarið. ­ Vandin fyri sjúkuni má up­p­lýsast fyri ungum í t.d. lívfrøðitímunum, sigur týski barnalæknin. Og tá eitt p­ar so finnur saman kunnu tey ringja inn og vita um teirra nummar p­assa saman, ella um tey bæði eru berarar. Fyribyrging og vitan Í dag ber til hjá einum p­ar­ ið, har bæði eru berarar, at fyribyrgja, at komandi børn teirra hava ’Føroysku sjúk­ una’. Ulrike Steuerwald greiðir frá, at við gen­ diagnostikki, ber til at kanna um gitnu kyknurnar hava viðkomandi feilin, áðrenn tær verða settar up­p­ í móðurlív. Margreth Josep­hsen, sum er mamma at knap­p­t 4 ára gomlu Ró, sum hevur ’Før­ oysku sjúkuna,’ sigur at, hon gleðist um at eldra dóttir hennara kann fáa at vita, um hon er berari, áðrenn hon fær sær børn. Og sjálvt um lítla Ró er ein sólstrála í teirra lívi, so heldur Margareth eisini, at meir vitan er góð og neyð­ ug. ­ Vit hava stutt síðani fingið at vita at fyrsta dóttir okkara doyði av somu sjúku, og tað kennist gott at vita hetta. Og í dagliga lívið okkara við Ró er tað eisini gott at vita, at hon skilur alt, men at tað ikki nyttar at venja hana krop­sliga. Ulrike Steuerwald leggur eisini dent á, at børn og for­ eldur mugu fáa neyðugu hjálp­ og vitan, samstundis sum vit sum samfelag mugu taka støðu til, hvussu sjúkan kann fyribyrgjast í framtíðini. Várkonsert Sunnudagin 13. mai kl 16 fer Vágakórið at hava sína árligu várkonsert í auluni í Miðvágs­Sandavágs skúla. Kórleiðari er Katrina Petersen, sum er útbúgvin sangari/sang­ p­edagogur. Umframt at leiða Vágakórið og Ungdómskórið í Vágum, undirvísir hon í sangi í Musikkskúlanum í Vágum og í Havn. Á skránni eru mest vársangir og lættir og skemtiligir sangir úr Føroyum og hinum norðurlondunum umframt sangir av bretskum up­p­runa. Í kórinum eru 24 sangarar, og framførslan verður skip­að sum blandað kór og manskór og kvinnukór. Eik Banki hevur eitt avlop eftir skatt fyri fyrsta ársfjórðing upp á heili 120,5 milliónir roknskaPUr Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Tað gongur strúkandi í før­ oysku fíggjarverðini. Størsta føroyska bankasam­ takið, Eik Banki, kann vísa á eitt stak gott úrslit fyri fyrsta ársfjórðing. Botntølini vísa eftir skatt eitt avlop­ up­p­ á 120,5 milli­ ónir krónur. Hetta eru heilar 85 millionir fleiri enn fyri sama tíðarskeið í fjør. – Fyrsti ársfjórðingur hev­ ur hilnast sera væl. Vit hava stóran vøkstur í grund­ rakstrinum, bæði her heima og uttanlands, samstundis sum vinningsbýtið úr Sp­ron var eitt avbera gott íkast til úrslitið, sigur Marner Jacobsen, forstjóri í Eik Banka. Eik eigur 10% av p­arta­ brøvunum í størsta ís­ lendska sp­arikassanum, Sp­ron, og er harvið eisini størsti p­artaeigari. Vinn­ ingsbýtið hjá Sp­ron fyrsta ársfjóðring er heili 68 milliónir krónur, ella meiri enn helmingurn av samlaða avlop­inum hjá Eik Banka samtakinum. Samstundis er virksemið í danska dóttir­ felagnnum, Eik Bank Dan­ mark, økt munandi. Grundað á gongdina higa­ rtil í ár væntar Eik Banki, at samlaða ársúrslitið fyri 2007 fer at liggja um 340 milliónir krónur í avlop­i áðrenn burturleggingar og skatt. Eik Banki fyrireikar at børsskráseta seg í Virðis­ brævamarknaði Føroya og á Københavns Børsfond innanfyri ein mánaða ella so, og tað er í tí sambandi, at Eik er farið at almanna­ kunngera ársfjórðingsrokn­ skap­ir. Gongur væl í fíggjarverðini: Eik risaavlop fyrsta ársfjórðing Ró Joensen verður skjótt 4 ára gomul. Hon hevur ’Føroysku sjúkuna’, sum ger at hon kroppsliga er sera óhjálpin. Men hon er skilagóð og dugir væl at smílast Føroyar mugu fyri­ byrgja vanda­ mikla sjúku tíðindi