mánadagur 21. mai 2007síða 12

12 Nr. 95 - 21. mai 2007 Tað var ikki sørt av eini kollvelting, tá ið Tony Blair fyri tíggju árum síðan gjørdist forsætisráðharri Bretlands. Frammanndan hevði hann broytt arbeið­ araflokkin Labour heilt frá botni av. Hann broytti flokkin frá at vera ein flokkur á marxistiskum støði við sterkari fakfelagsávirkan til ein nútímans flokk í miðjuni í bretskum politikki. Betri enn nak­ ar annar skilti Blair, at í tí Bretlandi, sum Marga­ reth Tatcher hevði skapað, hevði ein reint sosial­ istiskur arbeiðaraflokkur ongan møguleika fyri at koma fram at valdinum. Hetta elvdi til New Labour, tann nýggja arbeiðara­ flokkin, ið legði dent á nútímansgerð av øllum samfelagsins liðum. Í fyrsta valskeiðinum hendi lítið og einki. Blair og New Labour skuldu finna síni bein og sín form – øll tann nýggja ideologiin skuldi setast í verk og hetta var ikki sum at siga tað. Men so kom annað valskeið og ferð kom av álvara á nýskipanararbeiðið og tað við lít. Heilsu­ verk, almannaverk og útbúgvingarskipan – alt var umskipað til eitt nútímans humant og vælvirkandi vælferðarsamfelag. Minstaløn og sosialur bústaðar­ politikkur tryggjaðu teimum lægstløntu sømilig lívskor. Skotland fekk sjálvstýri og gongd varð sett á friðartilgongdina í Norðurírlandi, sum lok­ sins endaði í øllum góðum fyri bert einum mánað síðan. Samstarv millum privata vinnulívið og statsvaldið til gagns fyri báðar partar var eisini eitt nýtt fyribrigdi í Bretlandi. Samantikið eitt politiskt bragd alt samalt, og Blair livdi upp til allar tær vónir, sum hann hevði birt í størsta parti­ num av bretsku tjóðini. Men so kom vónbrotið. Yvirgangsatsóknin tann 11. september í New York, sum vendi upp og niður á so mongum av heimsins viðurskiftum, vendi eisini upp og niður á heimsmynd Blairs. Hetta rak hann í føvningin á Bush, og var hetta byrjanin til endan á eini glæsiligari politiskari starvsleið. Hví ein so vitugur og lærdur maður sum Blair læt seg blinda av Bush er fyri teimum flestu ein gáta. Sama ger, politiska partrolingin við Bush og luttøkan í álopinum á Irak elvdi til eitt katastrofalt fráfall hjá Labour. Tann sterka undirtøkan er burtur og hevði val verið í dag, hevði konservativi flokkurin volað. Blair, sum byrjaði við at gerast vónin hjá tí unga ættarliðinum í Bretlandi, hjá øllum á lívsins skuggasíðum og hjá teimum, sum vildu eitt nútímansgjørt Bretland, gjørdist eitt vónbrot og at enda hevði hann einki val uttan at leggja frá sær. Sosialurin Ein vón og eitt vónbrot SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Joan Abrahamsen joan@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðslan ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Í farnu viku høvdu fólka­ floksfólk fund heima á Sandi. Millum annað var til umrøðu tunnilsgerð í oynni og til oynna. Tað frættist, at fundurin kom til ta niður­ støðu, at doyur skal leggjast á at fáa undirsjóartunnilin til Sandoynna í gongd held­ ur enn at raðfesta tunnilin ímillum Húsavík og Dal. Fólkafloksfólk í Sandoynni hildu, at tað skuldi bíða! Fólkaflokkurin er ímóti tunli til Dals? Og fólka­ flokkurin ræður í Føroyum. Hesir báðir tunlarnir eru heilt hvør sítt mál og hvør sítt projekt. Tunnilin til Dals hevur verið í umbúna í mong harrans ár. Fyrireik­ ingar eru gjørdar, uppmát­ ingar, vegaføring osfr., brøv eru send til eigarar í bønum í Húsavík og Dali, og ja les­ arin kann gita sjálvur, hvar í bønum hundurin er griv­ in. Undirsjóartunnilin er eitt nógv nýggjari hugskot, føtt av tí eufori, sum fylgir hin­ um báður undirsjóartunlu­ num. Ivaleyst eitt nógv meiri prestigufylt og at­ kvøðugevandi projekt. Øll oyggin fer at brúka undir­ sjóvarfarleiðina, bara nakrir fáir dalbingar og teirra gest­ ir eru í lívsvanda á dalsveg­ num, og hvat so. Sama dag sum Jógvan Adolf Johannessen, lærari og tingmaður fyri javnaðar­ flokkin, fór til gravar í Dali, var vørubilur á veg til Dals. Hann kom ikki longur enn til Húsavíkar, vøran bleiv sett av í Húsavík, tí at bilur­ in torgaði ikki suðurum. Summi av teimum sum vóru og fylgdu Jógvani søgdu, at hetta var síðstu ferð tey vóru í Dali, so óhugnaligt var at koyra í berginum. Nógv tingfólk vóru og fylgdu, løgmaður og konan vóru og fylgdu, tey hava sjálvi sæð, hvussu vegurin sær út. Ongin stein­ ur kom á vegin tann dagin, eingin skriða leyp undan ytra vegjaðara, meðan lík­ fylgið var á veg til Dals. Tíbetur. Í síðstu viku kom ein stór­ ur klettur niður á vegin, hevði ein bilur tá verið und­ ir, so fór hann í knús. Eg ætlaði at síggja steinin, øll tosaðu um, nei landsverk varð boðsent og beindi hann burtur beinanvegin. So at siga beindi prógvið burtur. Nei, teir skuldu lagt hann til framsýningar, kanska á tinghúsvøllin í Havn. Vegurin til Dals er ein deyðsfella, teir snakka um at fjallatryggja vegin, skula teir so eisini skriðutryggja niðanfyri ? Spyr tey, sum sigla við Smyrli framvið, hvussu lendið undir vegnum sær út? Kanska dalbingar skula fara at ganga til Húsa­ víkar og bera vørur og tilfar á nakkanum? Menningin í Sandoynni er komin á breddan við vón­ ini um undirsjóartunnil. Hús verða bygd og umvæld og keypt og seld í Skálavík, Húsavík og aðrastaðni. Dal­ ur fær ikki lut á sama hátt í hesi menning, so leingi sum vegurin gjøgnum bergið er einasta farleið! Tey fáa nóg illa vørur og tilfar til bygd­ ina, og gestir senda avboð, tí at tey tora ikki suður ­ í 2007. Ferjulegan á Gomlurætt er nýggj, spildurnýggj bil­ ferja er bygd, tað tekur onga tíð at sigla um Skopunar­ fjørð. Helvtin av sandoying­ um arbeiðir í Havn, ferðast hvønn dag og hugsa einki um tað. Gerið nú tað fyrsta fyrst, ”first things first”, Skopunarfjørður er raðfest­ ur, tá sluppu vit undan Kirkjubønesi og Rituni, Dalstunnilin stendur fyrstur fyri nú. Bergljót av Skarði TRÍggjAR KoNUR Í DALI Tunlar og atkvøður Nú verður umrøtt at vit skulu hava eina nýggja val­ lóg fyri løgtingsval. Hvør skal gera hana? Tað eru veljararnir, sum gera av, hvør ið skal sita í tinginum. Tí er tað greitt, at tað ikki kunnu vera ting­ menn, sum gera vallógina, tí tá er vandi fyri, at teir leggja størri dent á tað, sum er til egnan fyrimun, heldur enn tað, sum veljararnir halda hava týdning. Ein vallóg skal tí verða samtykt av fólkinum á eini fólkaatkvøðu. Rættvís lokal umboðan Fyrsta kravið, ið skal setast til eina vallóg, er at ymsu partarnir av landinum fáa ta røttu umboðanina í mun til fólkatalið. Hetta kann bert fáast í lag við at landið verð­ ur býtt sundur í eins nógv valdømi og tað eru ting­ menn. Tá fáa allir landslutir ta umboðan, tey hava uppi­ borið, og hvør atkvøða telur eins nógv. Rættvís kynsumboðan Í dag er óhugsandi at hava eina vallóg, sum ikki tekur hædd fyri at bæði kynini hava ta røttu umboðanina á tingi. Hetta kann ikki fáast í lag uttan at sett verður í val­ lógina, at eins nógv valdømi verða umboðaði av kall­ monnum sum av kvenn­ monnum. Uppskot Tað uppskot, sum skal fara til fólkaatkvøðu, kundi tí verið orðað soleiðis: ”Á løgtingi eru 33 umboð. Tey verða vald við meiri­ lutavali í einmannavaldøm­ um við einari atkvøðu­ greiðslu. Tann elsti fyrrverandi ella verandi sorinskrivarin setur mark millum valdøm­ ini, soleiðis at hvørt av teim­ um hevur umleið 1/33­part av íbúgvatali landsins. Tíggjunda hvørt ár skal tann elsti fyrrverandi ella verandi sorinskrivarin end­ urskoða markini millum val­ dømini og broyta tey í tann mun, tað er neyðugt fyri at tryggja, at hvør atkvøða hevur eins nógva tyngd. Tá henda lóg er komin í gildi, skipar tann elsti fyrr­ verandi ella verandi sorin­ skrivarin fyri lutakasti um, hvørji valdømi velja kall­ mann og hvørji velja kvenn­ mann.” Nýggj vallóg ZAKARIAS WANg