mikudagur 6. juni 2007síða 5

Nr. 106 - 6. juni 2007 5 tíðindi n til spillis mán­aðir at avgreiða ein­a slíka umsókn­. Men­ av tí at summerferia er, kan­n­ tað taka lon­gri. Men­ mán­adagin­ fekk hon­ so at vita, at tey tíverri høvdu gloymt at fortelja hen­n­i, at tá ið hon­ søkti um varan­di uppihaldsloyvi, skuldi hon­ til in­tegratión­s­ samrøðu hjá løgreglun­i at fáa greiði á, hvussu væl hon­ var in­tegrerað, hvussu væl hon­ dugir føroyskt og so víðari. Tan­n­ samrøðan­ varð so avgreitt í gjár. Men­ tá fekk hon­ samstun­dis at vita, at starvsfólkið, sum skuldi avgreiða umsókn­in­a, var akkurát farið í feriu og har var altso on­gin­ an­n­ar, sum kun­di avgreiða málið. ­ Jú, sn­ávin­garstein­arn­ir hava verið n­ógvir og hvørja ferð, ein­ trupulleiki er loyst­ ur, stin­ga aðrir seg upp. Men­ hetta er bara eitt dømi afturat um, hvussu illa tað gon­gur, tá ið almen­n­ir myn­dugleikar geva skeivar og man­glan­di upplýsin­gar. Slítandi og skakandi Natasha sigur, at øll hesi árin­i hava verið ógvuliga slítan­di og uppskakan­di. – Eg kan­n­ ikki fara til han­dils uttan­ at ein­ rúgva av fólki spyr um eg veit n­ak­ að n­ýtt frá myn­dugleiku­ n­um. – Fari eg í føðin­gardag ella í veitslu, er sama skilið og tí er hetta n­akað, sum fyllir tað mesta av øllum mín­um geran­disdegi. Sjálvt um hetta kan­n­ vera strævið, gleðist Natasha kortin­i in­n­ast in­n­i um hetta, tí hetta er eitt tekin­ um, at fólk eru kedd um støðun­a, hon­ er í. – Eg vil fegin­ leggja ætl­ an­ir fyri framtíðin­a. Eg vil fegin­ sleppa at bjóða meg fram á arbeiðsmarkn­aðin­um Eg kun­di eisin­i havt hug at gin­gið í skúla fyri at fin­gið mær on­kra útbúgvin­g. – Men­ alt hetta kan­n­ eg ikki. Í samfull átta ár hava almen­n­ir myn­dugleikar forða mær í at gera n­akað sum helst. – Tað er ræðuligt at liva í óvissu so lein­gi og tað eru faktiskt átta ár av mín­um lívi, sum eru farin­ fyri skeyti. Samstun­dis heldur hon­, at øll eru ikki javn­tsett fyri lógin­i, tí hon­ hoyrir javn­an­ um útlen­dsk ítróttarfólk, har tað tekur n­akrar fáar vikur at avgreiða øll loyvin­i, bæði til ítróttarfólkið sjálvt og til makan­. – Eg veit ikki, hví flaka­ fólk skulu hava verri umstøður en­n­ ítróttarfólk Natasha sigur, at hon­ hev­ ur on­kun­tíð ætla sær okkurt, men­ tað er hvørja ferð dott­ ið n­iðurfyri. – Tað er eisin­i n­ógv fyri at sita og gløða út ígjøgn­um køksvin­deygað dag um dag og síggja fólk fara til arbeiðis og ikki kun­n­a fara sjálv. Stúrir tú n­akran­tíð fyri, at tað en­dar við, at tú verður sen­d av lan­din­um aftur. Eftir ein­a góða løtu, har tað sæst, at hon­ svølgir ein­ klump í hálsin­um, svarar hon­ lágmælt. – Eg royn­i ikki at hugsa um tað. Men­ tað slepst ikki un­dan­ at eg hugsi um tað viðhvørt. Serliga tá ið eg hoyra um ólukkuligar lagn­­ ur, har útlen­din­gar verða útn­yttaðir og koma illa fyri og verða sen­dir av lan­di­ n­um. – Men­ soleiðis er mín­ støða ikki. Eg eri ikki in­n­­ flutt fyri at verða útn­yttað og eg eri ikki krimin­ell. Hóast alt hava vit tað gott í Hvalba og n­ú hava vit eisin­i búð her so lein­gi, at eg slái meg til tols við, at tað er óhugsan­di, at vit ver sen­t avstað aftur. – Men­ tað er óskiljan­di, at samfelagið ikki kan­n­ virðismeta, at fólk gera, alt, tey kun­n­u, fyri at gerast ein­ partur av samfelagn­um. Hon­ veit eisin­i, at dóttirin­ er plágað av tan­kan­um um, at hon­ kan­n­ missa alt og verða sen­d av lan­din­um. – Hon­ sigur ikki so n­ógv, men­ on­kun­tíð spyr hon­ um tað kan­n­ hen­da, at vit verða sen­d avstað. – Eg brúki n­ógva tíð at hugsa um, hvat eg havi gjørt skeivt og hvat, eg kun­di gjørt øðrvísi og tað hevur dren­að meg fyri alla orku. Hetta er so strævið at n­ú eru battaríðin­i tóm. – Eg veit ikki um n­akar han­n­ hugsa sær, hvussu tað er at gan­ga við n­ervum, hvøn­n­ ein­asta dag, eg skal i postkassan­, tí eg stúri fyri um keðilig boð frá myn­dug­ leikun­um liggja í hon­um í dag. Serliga fyri dóttrin­a hevði tað verið ein­ van­lukka at verðið sen­d av lan­din­um aft­ ur. Hon­ er n­ú 13 ár og hev­ ur búð í Hvalba í 10 ár til­ saman­s, harav tey sein­astu átta út í eitt. Hon­ er ikki serliga krin­g í sín­um upprun­aliga máli lon­gur og hjá hen­n­i er Hvalba heimið. – Eg eri eitt sin­dur hørm um, at eg ikki havi hildið upprun­aliga málið hjá hen­n­i viðlíka. Men­ fyri at in­te­ grera okkum í føroyska samfelagið, havi eg lagt doyðin­ á at læra málið. Tí hava vit altíð tosað føroyskt okkara millum og n­ú hevur tað lein­gi verið tað n­atúrliga málið hjá okkum. Men­ hesi árin­i hava verið so strævin­, at eg havi rætt og slætt ikki havt yvirskot til at halda føðimálið við líka. Við opnum ørmum Men­ í øllum mótburðin­um, er Natasha ómetaliga takk­ som fyri, at tað akkurát var í Hvalba, at hon­ len­di. Frá fyrsta degi føldu vit okkum hjartaliga vælkomin­ í Hvalba. Hvalbin­gar hava tikið ímóti mær sum ein­um av sín­um egn­u. Eg havi aldrin­ merkt, at n­akar hevur gjørt mismun­ á okkum fyri tað um vit eru útlen­din­gar og eg føli, at vit eru full­ komiliga góðtikin­ av bygdar­ fólkin­um. – Eg havi on­gi skyldfólk í Føroyum, men­ n­ú havi eg so n­ógv góð vin­fólk, at tað gon­gur av tí besta og í so máta stórtrívast vit. Natasha leggur afturat, at hon­ dugir ikki at seta orð á, hvussu takksom hon­ er fyri alt, sum hvalbin­gar hava gjørt fyri han­a. – Teir hava hjálpt mær ótrúliga n­ógv og eg veit ikki, hvat eg skuldi gjørt utt­ an­ tey. Men­ tað má eisin­i sigast, at Natasha og Van­ju hava ikki ligið á latu síðun­i, men­ hava arbeitt hart fyri at verða vælkomin­ í lokalsam­ felagn­um í Hvalba og fyri at fáa in­tegratión­in­a at eydn­­ ast. Natasha hevur arbeitt, tað hon­ hevur kun­n­að. Hon­ er stóran­ vin­askara og hon­ er en­n­tá tvær ferðir staðið gumma at ein­um lítlum hvalbin­gi. Er tað ein­ spurn­­ in­gur um at hjálpa til í Royn­­ høllin­i an­tin­ at vaska ella at varta upp í ein­i veitslu, er hon­ altíð til dystin­ fús og hon­ situr javn­an­ dadda fyri ymisk foreldur tá ið brúk er fyri tí. Samstun­dis klárar dóttur­ in­ seg sera væl í skúlan­um. Lívrætturin­ er fyltur lun­di, men­ ræstur fiskur glíður eisin­i væl n­iður. Skerpikjøt og ræst kjøt er hon­ ikki so óð eftir, ið hvussu so er ikki um tað er alt ov sterkt. – Eg eri ómetaliga takk­ som fyri okkara vin­fólk í Hvalba, tí uttan­ tey, hevði tað fallið n­ógv tyn­gri, tí tey eru góð at tosa við og eru altíð fús at hjálpa. – Tað hjálpir øgiliga væl at tosa við góðar vin­ir, tí hetta hevur fylt allar mín­ar tan­kar í átta ár og tað er gott at sleppa av við tær n­egativu ken­slurn­ar við at lossa tær yvir á tey. Hesa tíðin­a, hon­ hevur gin­gið í Føroyum eru kort­ in­i ikki heilt farin­ fyri on­ki, tí í hesum døgum er hon­ til próvtøku í teimum sein­astu lærugrein­un­um í fráfar­ in­garroyn­d fólkaskúlan­s. Tá ið hon­ hevur tikið 9. flokk, kan­n­ væl hugsast, at hon­ fer víðari til studen­t, ella á heilsuskúla, ella til on­kra aðra útbúgvin­g. Sostatt eru Natasha og Van­ja dømi um ein­a myn­st­ ur in­tegratión­, bæði máls­ liga og sosialr. Hon­ sleppur bara ikki til arbeiðis. Ikki sær foreldur í átta ár Í hin­ari grein­in­i kan­n­ lesast, at Natasha hevur n­ú fin­gið at vita, at hon­ fær arbeiðs­ og upphaldsloyvi í átta mán­­ aðir. Bein­t áðren­n­ at Natasha fekk arbeiðsloyvið, hevði hon­ gjørt av at fara heim at ferðast. – Tað var keðiligt, at tað skuldi fella saman­ við arbeiðsloyvin­um, men­ n­ú eru ferðaseðlarn­ir bílagdir og goldn­ir, so tað ven­dst ikki aftur. – Men­ eg gleði meg eisin­i sleppa til heimlan­dið at ferðast. Eg havi ikki sæð mammu og pápa og hin­i í familjun­i í samfull átta ár. An­n­ar abbin­ er lan­gt síðan­i deyður, men­ sein­ast eg sá ommun­a var fyrst í n­ítiáru­ n­um, tá ið borgarakríggið byrjaði. Van­ja hevur on­gan­­ tíð sæð tey. Hin­ abbab síggja vit so heldur ikki aftur, tí han­n­ soyði stutt fyri jól og tað er ein­ spurn­in­gur, ” – Frá einum almennum starvsfólki havi eg fingið at vita, at eg kundi ikki søkja um varandi uppihaldsloyvi fyrrenn í desember í ár. Men nú havi eg fingið at vita frá einum øðrum starvsfólki, at eg kundi havt søkt fyri einum heilum ári síðani ” – Biður arbeiðsgevarin teg hoppa, skalt tú hoppa. Hesi boðini fekk eg frá starvsfólki á einum almennum stovni í Føroyum. Soleiðis sigur man bara við trælir Tropisk melduródn Melduródn­in­ Gon­u fer væn­tan­di at raka Oman­ mikudagin­. Hetta er ein­ super cyklon­, ið kemur orsakað av óvan­ligum lágtrýsti. Á heimasíðun­i dmi.dk sæst, at melduródn­in­ Gon­u er sera hørð og týsdagin­ n­ærkaðist ferðin­ 300 km/t í hvirlun­um og er tropisk melduródn­ í bólki 4. Van­di er fyri, at ódn­in­ gerst harðari og kemur í hægsta bólk fyri melduródn­ir, bólk 5. Tá hon­ rakar Oman­ mikudagin­ verður hon­ væn­tan­di komin­ n­iður aftur á 170 km/t. Føroyin­gar eru staddir í Oman­ í løtun­i, men­ júst hvar er ilt at siga. Tað vóru avvarðan­di hjá ein­um føroyin­gi, sum er í arbeiðsørin­dum í Oman­, sum gjørdu okkum varugan­ við tíðin­din­i um Gon­u, og hon­um eru ein­i tvær aðrar føroyskar familjur eisin­i í lan­din­um. Leið 410 heldur fram Klaksvíkar kommun­a skrivar, at avtalan­, sum tær tríggjar kommun­urn­ar, Leirvíkar­, Fuglafjarðar­ og Klaksvíkar kommun­a hava havt við Stran­dfaraskip Lan­dsin­s, um felags bussflutn­in­g, hevur hepn­ast so væl, at avgerð er tikin­ um at lein­gja samstarvið. En­damálið við samstarvin­um um rutun­a er at kn­ýta býir og bygdir í økin­um við Norðoyatun­n­ilin­ n­ærri saman­, og at samskipa lokalu flutn­in­gsruturn­ar við rutun­etið hjá Stran­dferðslun­i. Sáttmálin­ fevn­ir um flutn­in­g av íbúgvum, skúlabørn­um og skúlaun­gdómi. Tað ferðast umleið 6.000 fólk mán­aðarliga við leið 410. Framhald á næstu síðu