mánadagur 11. juni 2007síða 12

12 Nr. 109 - 11. juni 2007 Sosialurin Føroya Banki - ein bíligur banki? SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Joan Abrahamsen joan@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Loksins upprann hesin dagur, at part- abrøv­ini í Føroya Banka v­erða seld. Nú hav­a allir føroyingar høv­i at seta sparipengarnar í partabrøv­, og lands- kassin fær umsett einar tv­ær milliardir í bankum til reiðan pening. Nógv­ hev­ur v­erið tosað um, hv­ørt v­irð- ið á bankanum er ov­ lágt ella ov­ høgt. Sum støðan er nú bendir alt á, at sera stórur áhugi er fyri bankanum, og tað bendir so aftur á, at kursurin er í lægra lagi. »Hv­at er ein milliard millum v­inir« spurdi fyrrv­erandi foramaðurin í Búskaparraðnum, Hermann Oskarsson, herfyri, tá serfrøðingar høv­di mett v­irðið á bankanum at v­erða á leið tv­ær milliardir krónur. Henda útsøgn fekk nógv­ar politikarar at ressast v­ið og at krev­ja broytingar í tilgongdini at selja bankan. Men einki v­arð broytt, og nú bankin loksins er farin til sølu, er v­irðið áleið hesar somu tv­ær milliardir. Kursurin v­erður í mesta 189. Hinir peningastov­n- arnir mæla fólki til at keypa, tí kurs- urin er »góður« - og útlit eru fyri skjót- um v­inningi v­ið aftur at umseta parta- brøv­ini til pengar lutfalsliga skjótt. Alt hetta bendir so aftur á, at bankin v­erður seldur ov­ bíliga. Taparin v­erð- ur so landskassin - og v­innarin, ja, tað v­erður tann, sum hev­ur flestar pengar at keypa partabrøv­ fyri og sum dugir best at selja tey, tá kursurin er hægst- ur. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00­13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Hósdagin var ein løgin grein í Sosialinum. Yvir­ skriftin slær fast: ”Nyrup skuldina av bankakrepp­ uni.” Greinin heldur fram líka so avgjørd: ”Tað slær Jørn Astrup Hansen fast sambært donskum blað­ manni á Børsen, nú bókin um Føroya Banka er givin út á donskum.” So, so? Í hasum yvirskriftum eru minst tríggir feilir. Verri kann tað næstan ikki gerast av blaðmanninum Leo Poulsen, sum er farin at skriva í Sosialinum. Fyrst tað minsta. Tað er ikki ein bók um Føroya Banka, men um føroyskar bankar í 100 ár, og sett í ein samfelagsligan saman­ hang, sum er nógv breið­ ari. Næsta. Hvar slær Astrup ella blaðmaðurin á Børsen henda pástand fast, at Nyrup hevði skuldina av bankakreppuni? Onga­ staðni. Nyrup er nevndur á fimm síðum í bókini hjá Astrup. Kanska eri eg hálvblindur, men eg síggi ongastaðni nakað, ið líkist hasum hjá harra Poulsen, Triðja. Hevði Nyrup skuldina av bankakrepp­ uni? Á síðu 121 eru sera kritiskar viðmerkingar. Men hesar viðvíkja tí, sum hendi 18. januar 1998, tá tað politiska eftirspælið fekk ein enda, við at kanningarnevndin legði síni úrslit fram. Banka­ kreppan var upp á tað hægsta í 1992­93, beint tá Nyrup kom til sum stats­ ministari. Hann hvørki kundi ella hevði ”skuldina av bankakreppuni”. Bankaskandalan í Før­ oyum verður bygd upp í 1970­unum og ­80­unum, og henni hava føroyskir politikarar og banka­ og vinnumenn – saman við miðlunum – fulla æru av. Men lættast er at geva øðrum skyldina. Hugo Gården skrivað ummæli í Børsen Blaðmaðurin hjá Børsen, Hugo Gården, sum í løtuni heldur til í Shanghai, hevur skrivað kritiskar bøkur um finansskandalur í Dan­ mark, eitt nú ”Ansvaret der blev væk.” Hetta nýggja ummælið í Børsen tann 5. juni, sum Leo Poulsen hevur borið eyga við, er ikki serliga umfatandi. Leggur mestan dent á allar seinasta part av søguni ­ tað sum hendi í tí politiska eftirspælinum. Men tá var kreppan av, tá vóru bankarnir lagdir saman, tann nýggi bankin hevði fingið nýggjan kapital og var farin at geva stórt avlop. Tað føroyska samfelagið var farið at fungera aftur. Hvat er dagsskráin hjá Sosialinum? Hvat er tað so, sum Leo Poulsen kann brúka. Tað kemur klárt fram í yvir­ skriftunum. Hugo Gården sigur: Politikere kludrede i Færøernes bank-krise. Leo Poulsen sigur: Nyrup skuldina av banka- kreppuni Ætlanin er klár. ”Politi­ kere” verður til – Nyrup; og ”kludrede” verður til – skuldina av. Leo Poulsen endurgevur (refererar) ikki. Hann van­ skeplar og er tententiøsur. Endamálið er heilt klárt ­ at laga uppundir mytuna um Nyrup sum ein fólka­ fígginda, og at ”danir høvdu skyldina.” ­ Tví fái tykkum! Sum eygleiðari er tað loyvt at hava tað meining, at best hevði verið um bankarnir báðir bara fóru fallit í 1992. Tað hevur onkur føroyskur samfelags­ frøðingur hildið uppá, og helst er tað hetta, ið Hugo gården eisini meinar. Politikarar skuldu bara latið tragediuna gingið sína gongd? Tað meini eg er skeiv hugsan. Politiska loysnin mátti til. Hon kostaði danska statinum einar 9 millardir. Og helst vóru nøkur tiltøk sett í verk í skundi, tí tað var neyðugt. Jóannes Eidesgaard lagdur á ís Støðan bleiv ikki betri aft­ an á Fólkatingsval í 1998. Tá kom at standa á jøvnum millum stjórn og andstøðu, og nývaldi javnaðarmað­ urin Jóannes Eidesgaard gjørdi seg kostbaran, tá Fólkatingið skuldi velja formann. JE vildi ikki stemma fyri javnaðarkvinn­ uni Birte Weiss, sum tí tapti til vinstramannin Ivar Hansen. Men tá sokallaði ”pinsepakken” seinni sama ár skuldi samtykkjast, lat føroyska javnaðarumboðið seg keypa – dýrt. Síðan tá hevur verið ístíð millum hesar partar. Citatfalsan í Sosialinum Í greinini hjá Leo Poulsen er eitt citat, sama einsliga citat, sum Gården eisini hevur. Men tað er skeivt endurgivið hjá Poulsen. Hugo Gården skrivar: ” Nyrup ofrede Richard Mikkelsen og Finanstil­ synet og reddede dermed Lykketoft” Leo Poulsen skrivar: ”Nyrup ofraði Richard Mikkelsen, og Finanstil­ synet bjargaði harvið Mogens Lykketoft” (leggi merki til hvar eitt komma stend­ ur) Eg vil meina, at har er avgerandi munur á. Hetta citat stendur á síðu 121 í bókini hjá Astrup, og sami partur endar soleiðis: ”For­ løbet denne fredag efter­ middag var lidet værdigt.” Nú kunna vit skoyta uppí – framferðin hjá Sosiali­ num henda hósdagin var lítið sømilig. Skapa falskar mytur. Geva øðrum skyld­ ina 10. juni 2007 Sosialurin til Shanghai eftir agni? RoLF GUttESEN Tað er rættiliga vanligt, at miðlar taka upp evni, sum aðrir miðlar viðgera. Greinin »Nyrup skuldina av bankakreppuni« byggir á eina grein í Børsen og er ikki nakað, sum greinskriv­ arin sjálvur hevur funnið uppá. Nakað, sum harra Rolf Guttesen, ikki sær út til at hava skilt. Serliga síðani hesin ídni viðmerkjarin fór á eftirløn sum lektari á Københavns Universitet, hevur langtíðar­ útisetin fingið sær sum høv­ uðssport at gera seg klókan upp á líkt og ólíkt í før­ oyska samfelagnum, ið hann neyan kennir betri enn frá onkrari feriu nú og tá, nú hann hevur búð á flatlondum seinastu 40­50 árini. Men sjálvandi hava bæði Rolf Guttesen og aðr­ ir ídnir útisetaskribentar loyvi at hava sína meining, og tær eru nógvar. Eisini sjálvt um veruleikafjarni, sum so oftani fyrr hevur spælt teimum eitt puss – havandi í huga fjarstøðuna millum Føroyar og Danmark. Blaðmaðurin Svar til Rolf Guttesen