mánadagur 18. juni 2007síða 10

10 tíðindi Nr. 114 - 18. juni 2007 Hóast nágreiniliga tal­ ið ikki verður upplýst, so viðgongur Handels­ banken, sum stendur fy­ri søluni av Føroy­a Banka, at smáu í­legg­ jararnir hava y­vir­ teknað útboðið fleiri ferðir Bankamál Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Tað kemur ikki óvæntað á umboðini fyri Hand­els­bank­ en, at íløguhugurin hjá van­ liga føroyingum hevur verið s­tórur, nú til bar at keypa s­ær ein bita av gamla bank­ anum. ­ Men eg má kortini við­ ganga, at áhugin hevur ver­ ið væl s­tørri, enn eg hevði væntað, s­igur umboðið hjá Hand­els­banken, Jakob Fink, s­um s­tend­ur fyri s­øl­ uni. Stóri eftirs­purningurin hevði eis­ini við s­ær, at s­ølan lat aftur væl fyrri enn uppru­ naliga væntað, og nógvar hava gitingarnar verið um, hvus­s­u nógvan pening van­ ligi føroyingurin hevur ætlað s­ær at s­eta í bankan. Um tað mund­ið, tá s­ølan lat aftur, hoyrd­is­t at yvir­ tekningin var tvífald­ útboð­ ið, men s­einas­tu d­agarnar hevur graml verið at hoyra um, at áhugin er átta ferðir s­tørri enn útboðið. Kunnu rokna eftir Jakob Fink s­igur við Sos­ial­ in, at hetta talið er ikki rætt, men at útboðið er yvirteknað “mange gange” s­um hann tekur til. Og hóas­t hann s­ig­ ur s­eg kenna rætta talið, s­o vil hann ikki s­iga tað. ­ Tað er eis­ini ivas­amt um vit yvirhøvur upplýs­a hetta. Men s­jálvand­i kunnu tey, s­um keypa partabrøv rokna eftirs­purningin eftir, tá boð­ ini koma um, hvus­s­u nógv tey s­leppa at keypa, upplýs­ir Jakob Fink. Men, s­igur hann, um vit nú s­pæla okkum við tankan, at føroyingar eru s­innaðir til at yvirtekna átta ferðir, og at kurs­urin er 189, s­o merkir tað, at íløguhugurin er umleið 2 mia. krónur hjá teimum s­máu íleggjarunum. Og her s­kal fyrivarni verða tikið fyri, at s­ummir íleggja­ rir eis­ini taka hæd­d­ fyri einari yvirtekning, og tís­kil s­eta s­eg fyri meira enn tey í veruleikanum yns­kja. Fáa færri partabrøv At útboðið av partabrøvum er yvirteknað merkir, at áhugin fyri at gera íløgur í partabrøv er s­tørri enn útboðið av partabrøvum. Tí s­leppa áhugaðu íleggjararnir ikki at keypa s­o nógv parta­ brøv, s­um teir hava s­ett s­eg fyri. Um yvirtekningin til d­øm­ is­ er tvífald­a útboðið, og ein íleggjari hevði ætlað s­ær at keypt partabrøv fyri 100.000 krónur, s­o s­leppur viðkomand­i hels­t bert at keypa fyri 50.000 kr. Men tað veld­s­t eis­ini um, eftir hvørjum frymli s­eljararnir velja at býta partabrøvini millum keypararnar. Sami leistur til øll Spurd­ur, eftir hvørjum leis­ti partabrøvini til s­máu ílegg­ jararmar verða býtt, s­igur Jakob Fink, at allir verða eins­ viðfarnir, bæði teir, s­um longu hava fígging og teir, s­um læna peningin. ­ Partabrøvini verða býtt s­und­ur eftir einum ávís­um frymli. Hes­in kund­i til d­øm­ is­ verið s­oleiðis­, at tær fyrs­­ tu 50.000 kr. hjá einum íleggjara eru vis­s­ar, meðan res­tin verður roknað út frá einum ávís­um pros­entparti. Viðvíkjand­i s­tóru íleggja­ runum upplýs­ir Jakob Fink, at leiðs­lan í Føroya Banka s­einas­tu d­agarnar hevur ferðas­t runt bæði innan­ og uttanland­s­ og fund­as­t við møguligar s­tórar íleggjarar. ­ Hend­an s­ølan letur ikki aftur fyrr enn ætlað, tí fund­­ irnir hald­a fram líka til s­íðs­­ tu løtu, og tí s­kulu allir møguligir áhugaðir íleggjar­ ar hava s­ama møguleika, upplýs­ir Jakob Fink. Danska ákæruvaldið sleppur trimum av fýra skuldsetingum um ney­ðtøku. Hetta er ein stórur trupul­ leiki fy­ri rættartry­gd­ ina hjá kvinnum, sig­ ur Amnesty­ Internat­ ional í­ Danmark RættaRmál Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Tað er ein mannarættind­atru­ pulleiki, at s­o nógvar s­kuld­­ s­etingar um neyðtøku end­a uttan rættargongd­. Ofta verða málini s­lept ors­aka av vantand­i próvførs­lu, eis­ini hóas­t ein møguligur gern­ ings­maður longu er s­kuld­­ s­ettur. Hetta ger Amnes­ty í Danmark nú vart við. ­ Tað eru s­omikið fá neyð­ tøkumál, s­um fáa d­óms­við­ gerð her á land­i, at í veru­ leikanum eru neyðtiknar kvinnur verri s­tillaðar fyri lógini enn onnur. Og um neyðtøkan er framd­ av ein­ um, s­um kvinnan kennir, s­kal hon ikki rokna við, at málið kemur fyri rættin, s­igur herferðarleiðari hjá Amnes­ty, Camilla Laud­rup við Politiken. Tí hevur Amnes­ty nú heitt á løgmálaráðharran, Lene Es­pers­en (K), um at s­íggja til, at fleiri mál fáa d­óms­viðgerð. Soleiðis­ s­kul­ d­i s­tørri gjøgnums­kygni verið, tá frágreiðingarnar hjá ávikavis­t kvinnuni og gernings­manninum verða s­amanbornar. ­ End­amálið er at s­tyrkja um rættartrygd­ina hjá kvinn­ unum og at fáa s­tørri gjøgn­ ums­kygni. Og verða fleiri mál løgd­ fyri ein d­ómara, kunnu vit eis­ini rokna við, at fleiri mál end­a við einum d­ómi, s­igur Camilla Laud­­ rup. Amnes­ty yns­kir eis­ini, at neyðtøkumál s­kulu viðger­ as­t av s­erkønum fólki innan økið. Eitt nú d­ómarum, kanningarliðum og ákæru­ mynd­ugleikum, s­um hava ábyrgd­ina fyri tílíkum mál­ um. Harumframt eigur ein frágreiðingars­kipan at verða s­ett í verk, s­o greiði fæs­t á, hví s­o nógv mál verða s­lept. Smáir íleggjarar yvir­ teknað fleiri ferðir Ov fá neyðtøku­ mál enda í rætt­ inum Soleiðis ferðast kópur Føroya Náttúrugripas­avn hevur s­einas­tu d­agarnar merkt fýra kópar við s­end­arum. Teir fýra kóparnir eru merktir und­ir Nóls­oy og Svínoy, og s­end­ararnir eru fes­tir á høvd­ið á kópunum við lími. Náttúrugripas­avnið s­igur, at tey eru farin und­ir hes­a kanning, tí tørvur er á meiri vitan um kópin í Føroyum. Hend­a kanning fer at vís­a, hvus­s­u s­tøðufas­tur kópur er, um hann bert er und­ir land­i, og hvus­s­u langa tíð hann er á yms­um økjum. Til ber at fylgja við ferðingini hjá merktu kópunum á heimas­íðuni hjá Náttúrugripas­avninum, www.ngs­.fo. Sonur fekk arbeiðsuppgávu Minnilutin í Tórs­havnar býráð vil kanna leiklutin hjá teknis­ka s­tjóra í kommununi, Jákup Egholm Hans­en, í s­amband­i við arbeiða at umvæla Gamla Reals­kúla. Hetta hend­ir eftir at Dagur og Vika fríggjakvøld­ið gjørd­i vart við, at umvælingararbeiðið av Gamla Reals­kúla ongantíð varð boðið út, men latið s­oninum hjá teknis­ka s­tjóra. Sonurin er s­tjóri í byggifyritøkuni Viking Smíð, s­um fekk arbeiðs­uppgávuna, hóas­t hon ikki varð bjóðað út. Nú und­ras­t Jan Chris­tians­en, býráðs­limur hjá Fólkaflokkinum, á, at arbeiðið at umvæla gamla reals­kúla ongantíð varð boðið út. Hann vil nú hava málið kannað.