fríggjadagur 22. juni 2007síða 11

11 tíðindi Nr. 118 - 22. juni 2007 Magni Laksáfoss, fíggjarmálaráðharri, er serstakliga væl nøgdur við søluna av partabrøvum í Føroya Banka, og hann rósar bæði grunni og banka fyri eitt framúr dygdargott arbeiði í tí sambandi PARTABRØV Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Fíggjarmálaráðharrin kundi ikki sjálvur vera til staðar stóru løtuna, tá Føroya Banki á fyrsta sinni varð børsskrásettur á marknað­ unum í Íslandi og Keyp­ mannahavn í gjár. Og tað var hann sera harmur um. Men aftur fyri er hann ógvuliga fegin um tann góða prísin, sum bankin varð seldur fyri. ­ Alt hevur eydnast ótrú­ liga væl. Planleggingin, marknaðarføringin, sølan. Og eg haldi, at vit kunnu ikki verða annað enn væl nøgd við prísin, vit fingu fyri bankan við teimum kriterium, mann hevði valt at selja bankan eftir, sigur Magni Laksáfoss. Hann hevur annars júst verið í Onglandi og undir­ skrivað eina dupultskatta­ avtalu við bretsku stjórnina, og tað var hetta, ið forðaði honum í at vera til staðar í Føroya Banka í gjár. Tað undrar hann ikki, at áhugin fyri bankanum er so stórur, sum hann er, tí kursurin á einari nýggjari fyritøku á børsinum verður altíð settur soleiðis, at hann kann skapa áhuga millum íleggjarar. Tað er púra vanligt við einum »introduktións­ avsláttri«, vísir Magni Laksáfoss á, og hesin liggur vanliga millum 10 og 15%. Tað vil so siga, at faktuelli kursurin altso í veruleik­ anum átti at ligið millum 210 og 220. ­ Vit valdu at leggja okkara avsláttur á 11%, og slíkt verður gjørt fyri at tryggja áhugan millum íleggjararnar. Tí tað ringasta tú kanst gera, er at leggja kursin so høgt, at eingin hevur hug at keypa parta­ brøvini, sigur fíggjarmála­ ráðharrin. Hava fingið nógv Tá íleggjarar keypa parta­ brøv í einari fyritøku, hyggja tey fyrst og fremst eftir lutfallinum millum kostnað og vinning (pe, sum stendur fyri price/ earning). Vanliga verða danskir bankar handlaðir við lutfallinum 12,5, men Føroya Banki var handlaður við lutfallinum 16, ella munandi meiri enn vanligir danskir bankar. ­ Og tá er tað ógvuliga trupult ikki at vera nøgdur við prísin, sigur Magni Laksáfoss. Hann sigur, at tá íleggjarar velja at gera íløgur í eina fyritøku, so er tað fyri so vítt gjørt upp á »forventet fangst«. Fólk keypa parta­ brøv, tí tey rokna við, at fyritøkan er so mikið sunn, at hon megnar at skapa eina framgongd og á tann hátt at fáa kursin at hækka. Og hetta merkir so aftur ein vinning til íleggjaran. Og fíggjarmálaráðharrin undirstrikar, at prísurin hev­ ur verið ógvuliga góður. ­ Kursurin vísir, at bankin í dag hevur eitt virði upp á 1,9 milliard, runt roknað. Tað er við kurs 189. Í veruleikanum hevur bankin helst eitt kursvirði upp á 2,1 milliard, og við tí, bankin hevur borið aftur í landskassan, táttar tað í 3,5 milliardir tilsamans. Og tað er væl meiri, enn landskassin mátti spýta í, tá bankin á sinni varð bjargaður, vísir fíggjarmálaráðharrin á. Tað merkir við øðrum orðum, at tær 2,7 milliard­ irnar, vanligi føroyingurin mátti bløða fyri 15 árum síðani fyri at bjarga bankan­ um, hevur hann fingið aftur, og tað ríkiliga. Tilsamans hevur afturberingin verið góðar 1,29 milliardir gjøgn­ um árini, og við kursvirð­ inum á 2,1 milliard merkir tað altso eitt avlop á umleið 800 milliónir. Uppbyggja eina mentan Landsstýrismaðurin í fíggj­ armálum metir, at tað eru so mangir aðrir fyrimunir við, at vit nú hava fingið enn eina føroysku fyritøk­ una skrásetta á altjóða børs­ marknaðum. Eisini heldur hann, at tað er ógvuliga positivt, at fólk hava tikið so væl ímóti skrásetingini og hava verið so íðin at tekna seg fyri partabrøvum, at bankin kundi seljast 26 ferðir. ­ Sjálvandi er tað eitt sindur harmiligt, at fólk ikki fáa ta nøgd av parta­ brøvum, tey hava teknað seg fyri, yvirtekning er jú ikki nakað óvanligt, sigur Magni Laksáfoss, sum vísir á, at tað er av stórum týdningi, at partabrøvini alla tíðina eru likvid, tað vil siga alla tíðina verða handl­ að. Tí verða tey ikki tað, kann tað enda við, at skrá­ setingin verður strikað. Og júst handilin við parta­ brøvum sær fíggjarmálaráð­ harrin sum ógvuliga týdn­ ingarmiklan, tí á hendan hátt kunnu vit upparbeiða eina partabrævamentan, sum hevur so nógv at siga fyri tær fyritøkurnar, ið verða børsskrásettar. So tað stutta av tí langa er, at hendan fyrsta føroyska børsskrásetingin hevur verið meiri væleydnað, enn Magni Laksáfoss hevði torað at vóna. Og hvørki eg ella Bárður Nielsen skulu taka okkum nakra æru av hesum. Hetta er arbeiðið hjá Fíggingar­ grunninum og Føroya Banka, og tað eru teir, ið eiga rós uppiborið, sigur landsstýrismaðurin í Fíggj­ armálum. Óli Breckmann, løgtingslimur fyri Fólkaflokkin, heitir nú alment á Jóannes Eidesgaard, løgmann, um gera sína og landsstýrisins ávirkan galdandi soleiðis, at eftirverandi partabrøvini vera seld smáu íleggjarunum, tá tann tíðin kemur PARTABRØV Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Ovurstóri áhugin fyri at keypa partabrøv í Føroya Banka, hevur nú fingið Óla Breckmann at heita á løg­ mann um at gera sítt til, at teir nógvu føroyingarnir, sum vórðu mestsum við sviðusoð, fáa møguleikan at tekna meiri partapening, tá restin av bankanum verður privatiserað. ­ Nú eru 2/3 av Føroya Banka seldir, og vit kunnu fegnast um, at 9.000 føroyingar eiga í einskilda bankanum. Henda stóra undirtøka bendir á, at fjøldin tekur undir við, at besta leiðin til størri vælferð og frælsi er, at so nógvir einstaklingar, sum vilja tað, blíva persónligir eigarar í einskilda búskapinum og skapa eina nýggja parta­ eigara­ og vinnulívsmentan her á landi, sigur Óli Breck­ mann. Og hann heldur fram: ­ Men samstundis vil undirritaði løgtings­ og samgongutingmaður minna løgmann og landstýrið á, at túsundtals smápartaeigarar føla seg við sviðið soð, tí tey bert sluppu at keypa 20% av higartil útlutaða partapeninginum í Føroya Banka. Hann metir, at tá áhugin var so stórur, at partabrøvini vórðu yvirteknað heilar 26 ferðir, so eru 240 milliónir ein ov lítil upphædd at býta út millum 9000 privatar íleggjarar. ­ Eg heiti tí staðiliga á løgmann, at hann og lands­ stýrið alt fyri eitt viðgera tann møguleikan, at teir nógvu smáu føroysku parta­ eigararnir, sum føla seg vera við skerdan lut, sleppa at keypa tann seinasta 1/3, t.e. 600 mió kr, sum eftir eru at selja av Føroya Banka, sigur Óli Breck­ mann. Hann vísir á, at um ver­ andi reglur forða hesari demokratisering av parta­ ognini í bankanum, so eigur løgmaður, vegna landstýri og samgongu, at leggja uppskot um rætta broyting fyri løgtingið á ólavsøku, so tað ikki verður neyðugt hjá einstøkum tingmonnum ella flokkum at gera tað. 9000 smáir íleggjarar Heilir 9000 smáir íleggjarar eiga nú lut í fyrsta børs­ skrásetta bankanum í Føroyum. Teir fingu umleið 20% av útbodnu partabrøvunum, og hóast til bar hjá privatu íleggjarunum í bæði Íslandi og Danmark eisini at keypa, so má kortini roknast við, at meginparturin eru herbúgvandi føroyingar. Umframt verður upplýst, at føroyingar og føroyskar íløgu fyritøkur eiga um helmingin av útbodnu parta­ brøvunum. Vann 160 milliónir Fíggingargrunnurin frá 1992, sum júst hevur selt meirilutan av partabrøvunum í Føroya Banka, eigur framvegis ein triðing av bankanum. Partabrøvini hjá grunninum merkja væl ta hækking, sum fór fram á fyrsta degnum, bankin var skrásettur á børsinum, og hækkingin úr 189 upp í 143 gev­ ur grunninum er stóran vinning. 160 milliónir krónur eru partabrøvini nú meiri vert hjá Fíggingargrunninum, og tað er sambært fíggjarmálaráðharranum meiri enn yvirskotið á fíggjarlógini. Skattgjaldarin fingið alt aftur Magni Laksáfoss, fíggjarmálaráðharri, heldur, at allir aktørarnir í sambandi við skráseting og sølu av Føroya Banka hava gjørt eitt sera gott og professionelt arbeiði Sel til teir smáu