mikudagur 27. juni 2007síða 7

7 tíðindi Nr. 121 - 27. juni 2007 Føroyska brúkara­ veitslan er liðug. Næsta ár vil Magni Laksáfoss, landsstýrismaður í fíggjarmálum, hava nógv størri yvirskot á fíggjarlógini og heldur ikki kommun­ urnar sleppa at brúka pengar, sum tær vilja Fíggjarpolitikkur Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Forbrúkaraveitslan, sum hevur herjað Føroyar hesi seinastu árini, er nú liðug. Tað er greitt, nú Magni Laksáfoss, landsstýrismað­ ur í fíggjarmálum, er farin at leggja fíggjarpolitikkin fyri næsta ár til rættis. Seinastu árini eru útreiðsl­ urnar hjá bæði landinum og kommununum munandi øktar. Men næsta ár skal tað halda uppat. ­ Okkara endamál er, at næsta ár skal avlopið á fíggj­ arlógini hjá landinum vera munandi størri enn tað er í ár. Men samstundis er tað eisini greitt, at kommun­ urnar skulu tálma sínum útreiðslum, sigur nýggi landsstýrismaðurin í fíggj­ armálum. Magni Laksáfoss vísir á, at í ár verður avlopi á fíggj­ arlógini hjá landinum góð­ ar 140 milliónir. Men næsta ár hevur hann sett sær fyri, at avlopið skal vera 300 milliónir krónur. ­ Sum støðan er í sam­ felagnum er tað neyðugt, at talið á botnlinjuni verður hægri næsta ár, enn tað hevur verið, sigur hann og tí arbeiðir hann við einum avlopi upp á 300 milliónir. Men harafturat er Magni Laksáfoss av teirri sannfør­ ing, at tað er neyðugt, at allar útreiðslur standa á fíggjarlógini, so at fíggjar­ lógin gevur eina rættvísa mynd av inntøkum og útreiðslum. ­ Tí vil eg ikki hava, at íløgur verða gjørdar, sum ikki standa á fíggjarlógini, tí tað er neyðugt, at allar útreiðslur eru sjónligar á fíggjarlógini. Sostatt vil landsstýrismað­ urin í fíggjarmálum hava at tað skal halda uppat, at íløgur verða gjørdar, sum ikki standa á fíggjarlógini. Hann sipar til, at í fjør eru íløgur gjørdar, har grunnar eru skipaðir uttan­ fyri fíggjarlógina fyri at sleppa undan íløgukarmin­ um á fíggjarlógini. Spurningurin er so, hvussu málið verður rokkið um, at fíggjarlógin næsta ár skal hava eitt avlop upp á 300 milliónir. Tað kann gerast við at spara útreiðslur, men tað kann eisini gerast við at krevja meiri inn í skatti. ­ Tað skal tann politiska telvingin í heyst vísa. Men tað kann staðfessatast, at hvat skattalættum viðvíkur, er ein avtala í samgonguni, so á tí økinum eru nakrar bindingar. Hinvegin hava vit avtalað, at prinsipppið skal vera, at tað er neyðugt at tálma útreiðslunum og at endaliga úrslitið skal vera eitt størri avlop enn í ár. ­ Tað er neyðugt at tálma búskapinum, tí hann er ov heitur beint nú. Hetta førir við sær, at trot er á arbeiðs­ megi og tað førir til stórar príshækkingar. Tað sæst best av, hvussu nógv dýrari tað er vorðið at byggja. Nógv almenn byggjarí eru nógv dýrari enn mett og alt í alt er ger tann heiti búskap­ urin, at samfelagið verður nógv dýrari at reka. Sostatt fæst nógv minni fyri pen­ ingin. Samstundis er forbrúkið so stórt, at tað er til bága fyri javnan mótvegis umheiminum. Kommunur skulu tálma Magni Laksáfoss sigur, at skal tað eydnast at fáa eina neyva búskaparliga stýring, er ikki nokk at hyggja eftir inntøkum og útreiðslum hjá landskassanum einsamøll­ um. ­Tað er eisini neyðugt at hyggja eftir inntøkum og útreiðslum hjá kommunun­ um, tí tær eru so stórur partur í búskapinum. Í hesum sambandi hevur landsstýrismaðurin havt fund við tey bæði komm­ unufeløgini. Og tað er greitt, at næsta ár sleppa kommunurnar ikki at brúka pening, sum tær vilja. ­ Næsta ár skulu útreiðsl­ urnar hjá kommununum tálmast, sigur Magni Laksá­ foss. Spurningurin er so um kommunurnar velja at halda aftur í rakstrinum ella í íløg­ unum, ella um tær velja eina kombinatión av báð­ um. Hann sigur, at fundur hevur verið við kommun­ urnar og tær eru sinnaðar at vera við í eini ætlan um at tálma búskapinum. ­ Tann heilt greiði boð­ skapurin er, at bæði landið og kommunurnar skulu tálma útreiðslunum næsta ár. Tað er prinsippið, endur­ tekur Magni Laksáfoss. Hann heldur, at tað er neyðugt at fáa kommun­ urnar við, tí seinastu árini eru tað tær, sum hava staðið fyri nógv størri vøkstri í búskapinum, enn landið hevur. Magni vil hava 300 milliónir í avlopi Næsta ár skulu bæði landskassin og kommunurnar halda aftur og tálma útreiðslunum. Tað er greiði boðskapurin hjá Magna Laksáfoss, landsstýrismanni í fíggjarmálum, nú hann er farin at leggja fíggjarlógina fyri næsta ár til rættis Búskaparligi vøksturin í Føroyum fer at hæsa av næsta ár, men kortini verður eisini 2008 eitt gott ár BÚSkapargoNgD Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Føroyski búskapurin er nú við at linka í kongunum. Tað vísa tær nýggjastu metingarnar hjá Magna Laksáfoss, landsstýris­ manni í fíggjarmálum. Men hóast hóast tann stóri vøksturin, sum hevur verið, er linkaður, merkir tað ikki, at afturgongd er í búskapinum. ­ Næsta ár verður fram­ vegis talan um vøkstur og tað verða framvegis góðar tíðir í Føroyum. Nú hann er í ferð við at fyrireika fíggjarlógina fyri 2008, eru umfatandi metingar gjørdar av búskaparligur gongdini í ár og næsta ár. Í hesum sambandi hevur hann havt fundir við vinnuna, Landsbank­ an og Hagstovuna um gongdina í ár og útlitini fyri næsta ár. Nýggjasta metingin vísir, at í ár verður búskap­ arligi vøksturin 10% í leypandi prísum. Verður lagt upp fyri inflatiónini, verður tann veruligi vøksturin í bú­ skapinum í ár eini 7%. ­ Tað er ein øgiliga stórur vøkstur, tí vit skulu ikki gloyma, at eisini í fjør var talan um stóran vøkstur. Í ár fer innflutningurin av vanligum nýtsluvørum at veksa heili 18% aftur­ ímóti í fjør. Nýtsluvørur eru allar vanligar vørur til húsar­ haldið, matur, innbúgv, hvítvørur o.s.fr., men ikki byggitilfar. Í ár eru eisini heili 30% fleiri bilar skrásettir, enn tað vóru í fjør. ­ Sostatt er talan um ein øgiliga stórur vøkstur í innflutninginum í ár, tí vit skulu ikkwi gloyma, at í fjør var eisini talan um stóran vøkstur afturíwmóti 2005. Men Magni Laksáfoss væntar ikki, at vøksturin fer at vera líka stórur næsta ár. ­ Útlit eru til, at toskafiskiskapurin fer at minka, men afturfyri er vøkstur væntandi í ali­ vinnuni. Samstundis sær út til, at forbrúkið fer ikki at vera líka stórt næsta ár og væntandi fer ávirkanin av rentu­ hækkingunum at sláa rættiliga ígjøgnum næsta ár. Næsta ár vænta vit at vøksturin fer at vera 5% í leypandi prísum. Men verður lagt upp fyri inflatiónini, vænta vit, at veruligi vøksturin næsta ár verður 2%­3%. ­ Sostatt hæsar vøkst­ urin av. Men talan verður framvegis um góðar tíðir og talan verður framvegis um góðan vøkstur í búskapinum, sigur lands­ stýrismaðurin. Les eisini hina greinina her á síðuni: Magni vil hava 300 milliónir í yvir­ skoti. Føroyskur búskapur linkar Lokka smádrong til sjálvmorð Fólk frá Talibanska herinum í Afganistan lokkaðu ein seks ára gamlan smádrong at lata seg í ein bumbuvest, og lærdu hann síðan hvussu hann skuldi kasta seg á amerikanskar hermenn. Tá ið seks ára gamli Juma Gul lat seg í vestin, legði hann skjótt til merkis, at her var okkurt annað endamál. Hann lat seg úr vestinum og rann yvir til afganskar hermenn, sum hjálptu honum víðari. Seinni sama dagin varð smádrongurin innkallaður til borgarstjóran í býnum, har hann greiddi frá søgu síni. Fleiri hermenn vóru til staðar, og sigast allir at hava sitið við tárum í eygunum. Yvirgangsmenn tiknir Spanska løgreglan hevur handtikið tríggjar menn, ið eru undir illgruna at hava verið í sambandi við Al Qaeda. Handtøkan fór fram í spanska stórbýnum Barcelona. Hetta váttar spanska innlendismálaráðið fyri AP. Teir eru millum annað undir illgruna fyri at hava tikið lut í sjálvbodnari venjingarlegu sunnanfyri Sahara, har teir hava verið vandir at fremja yvirgang. Tveir av teimum handtiknu vóru islamnistar.