mikudagur 1. august 2007síða 10

10 tíðindi Nr. 146 - 1. august 2007 Datt í deyðan av 5. hædd Ein 49 ára gomul svensk kvinna, sum saman við manni og tveimum børnum helt frí í Keypmannahavn, datt í nátt úr vindeyganum á 5. sali á luksushotellinum Sankt Petri. Kvinnan doyði á staðnum. Løgreglan sigur við danskar miðlar, at kvinnan sat í vindeygakarminum og roykti, tá hon eftir øllum at dømma misti javnvágina. Øll tann lítla familjan var saman á kamarinum, tá óhappið hendi klokk­ an 03:00. Pisudagur Tann 7.aug. verður ungdómsdeildin hjá EIK karmur um Pisudagin 2007. Hesin dag­ ur er eitt afturvendandi tiltak, sum Meginfelag Føroyskra Studenta (MFS) saman við Altjóða Skrivstovuni (ASK) og EIK skipa fyri á hvørjum ári, og er hetta tiltak ætlað teimum, ið ætla sær undir hægri lesna. Tiltakið byrjar kl. 19:30 og á skránni vera framløgur frá teimum nýggju geografisku MFS­nevndunum, sum saman við Altjóða Skrivstovuni fara at greiða frá um ymisk praktisk viðurskifti, sum hugsast skal um, tá farið verður undir hægri lesna. Á staðnum vera umboð fyri Keypmanna­ havn, Århus, Odense og Aalborg úr Danmark, umboð úr Noreg, Svøríki og Stóra Bretlandi. Um áhugi er fyri at fáa umboð aðrastaðni frá, ber til at boða Altjóða Skrivstovuni frá. Eftir framløgurnar verður tónleikur við Høgna Reistrup á skránni, umframt ábit, og sjálvsagt verður eisini møguleiki fyri at seta spurningar. Løgmansskrivstovan var ov sein at søkja um upptøku í gransk­ ingarsamstarvið hjá ES. Tí glapp atgongdin til tær 380 milliardir gransking­ arkrónurnar okkum av hendi, sigur fráfa­ randi stjórin í Grans­ kingarráðnum Rúna Hilduberg GRANSKING Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Mynd: Jens Kristian Vang Hóast Granskingarráðið fleiri ferðir heitti á myndug­ leikarnir um at søkja um upptøku í gransk­ingarsam­ starvinum hjá ES, fór umsøknin ikki avstað fyrr enn í 2005. ­ Og tað var alt ov seint, sigur fráfarandi stjórin í Granskingarráðnum, Rúna Hilduberg. Útvarp Føroya hevur seinastu dagarnir umrøtt granskingarsamstarvið við ES, sum var kunngjørt at koma í gildið í januar, men sum nú er steðga upp. Talan er um eina rammuavtalu, sum kundi givið føroyskum granskarum atgongd til eina pulju áljóðandi 380 milliardir krónur. Sambært ÚF, gevur sendi­ maður Føroya í Brussel mentamálaráðnum skyldina fyri fløktu støðana, tí Petur Petersen, aðalstjóri í Menta­ málaráðnum, fór í fjølmið­ larnar við málinum, áðrenn avtalan var endalig. Í dag, 1. august, fer Rúna Hilduberg frá sum stjóri á Granskingarráðnum, eftir at hava sitið sum stjóri, síð­ ani Granskingarráðið varð sett á stovn í 2002. Hon heldur ikki, at ábyrgdin av málinum um manglandi lut­ tøku í ES samstarvsavtaluni. bara liggur í menta­ málaráðnum. ­ Mentamálaráðið umsitur gransking, og tá avtalan er komin í gildi, fær Menta­ málaráðið ábyrgdina at umsita hana. Men ábyrgdin at fáa avtaluna í lag liggur hjá løgmansskrivstovuni og sendimanninum í Brussel, sigur fráfarandi stjórin í Granskingarráðnum, sum heldur at vantandi yvirskip­ aður politikkur á økinum hevur havt við sær, at orkan er farin at sløkkja eldar í staðin fyri at stinga út í kort­ ið langtíðarætlanir. ­ Beinanvegin eg varð sett sum stjóri í Gransking­ arráðnum, mælti eg til at søkja um granskingarsam­ starv við ES skjótast gjør­ ligt. Vit vistu, at nýggj rammuavtala kom í gildi í 2007, og vit vistu, at sam­ starv við ES er ein drúgv tilgongd. Granskarar sum Bogi Hansen og Pál Weihe hava eisini fleiri ferðir gjørt vart við tørvin at gerast part­ ur av granskingarsamstarv­ inum í ES. Kortini søkti løg­ mansskrivstovan ikki um atgongd til samstarvsavtal­ una fyrr enn í 2005, sigur fráfarandi stjórin í Gransk­ ingarráðnum. Rúna Hilduberg sigur, at stóri spurningurin ikki er, hví Mentamálaráðið segði avtaluna vera komna upp á pláss, men hví hon í roynd og veru ikki var komin upp á pláss. ­ Hví fór umsøknin ikki avstað fyrr enn í 2005, tá bæði grannskarar og Grannskingarráðið aftur og aftur høvdu mælt til at hetta varð gjørt í góðari tíð, spyr Rúna Hilduberg. ES alstóran týdning Fyrst í hesum árinum fekk stjórin í Granskingarráðnum boð frá Mentamálaráðnum um at seta tveir ES samskip­ arar skjótast gjørligt, tí Før­ oyar nú vóru partur av ES rammuavtaluni. ­ Vit settu tveir ES sam­ skiparar í marts, og í apríl fóru tey til Brussel at seta seg nærri inn í tingini. Men tey komu so nakkalang aft­ ur, tí har niðri kendu tey onki til, at Føroyar vóru við í avtaluni, sigur Rúna Hildu­ berg, sum ikki dylur fyri, at hon var óð um hetta. ­ Tað vísti seg, at umsøkn­ in ikki var farin avstað fyrr enn í 2005, sum sjálvandi er alt, alt ov seint. Og vit høvdu sett samskiparar at taka sær av einari avtalu, sum als ikki var komin upp á pláss. Rúna Hilduberg heldur tó ikki, at ES samskipararnir eru settir til onga nyttu. Hon ivast ikki í, at avtalan við ES kemur upp á pláss, hóast tað neyvan verður í bræði. ­ Tað kann geva virðing í ES, at vit kunnu vísa á, at vit fyrisitingarliga eru fyri­ reikað, og tað ger heldur onki, at vit fyri eina ferð skyld eru upp á forkant við menningina og fyrireikað til næsta stig. Samstarv við ES krevur langtíðarætlanir, og hesar hava mangla í føroyskum granskingarpolitikki, stað­ festir fráfarandi stjórin í Granskingarráðnum. Tørva peningin Fráfarandi stjórin í Gransk­ ingarráðnum sigur, at tað hevur alstóran týdning fyri føroyska gransking, at Før­ oyar gerast partur av nýggju rammuavtaluni, sum nevn­ ist FP7. Henda gongur fram til 2013, og samlaða upp­ hæddin, sum verður býtt millum ymiskar gransking­ arverkætlanir, er heilar 380 milliardir krónur. ­ Føroyskir granskarar hava higartil verið undirle­ verandørar til eitt nú dansk­ ar verkætlanir. Men, um vit veruliga skulu sleppa upp í part, og um granskingar­ pengar skulu koma til Før­ oya, mugu vit hava fullan limaskap í samstarvinum, sigur Rúna Hilduberg. Granskingarráðið hevur árliga á leið fimm milliónir at býta út til føroyska gransking. Hetta røkkur ikki langt, og tá pengar ikki eru til gransking í Føroyum, velja granskarar antin at fly­ ta uttanlands, ella at fáa sær starv sum til dømis lærarar, greiðir Rúna Hilduberg frá. Drál kostaði granskingini dýrt - Vit settu tveir ES samskiparar í starv og sendu teir til Brussel at kunna seg um avtaluna. Men har kendu tey onki til nakra avtalu við Føroyar, sigur Rúna Hilduberg, sum ikki dylur fyri, at hon var óð um hetta.